Штреймел – бұл хасидтік яһудилердің киетін құндыз тоқыма бас киімі. Шаббат, мерекелерде тағылады. Түбін анықтау қиын, түркі, татар, славян тегі бар деген болжамдар бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Штреймель (штреймль, көпше түрі: שטרײַמלעך shtraymlekh немесе שטרײַמלען shtraymlen) – кейбір ашкенази еврейлері, негізінен хасидизм ісін ұстанатындар, сенбі күні мен еврей мерекелерінде және басқа да тойлы жағдайларда киетін теріден жасалған бас киім. Иерусалимде штреймельді литвак яһудилері де киеді (хасид емес, Иерусалимдегі түпкі ашкенази қауымының мүшелері, Перушим деп те аталады). Штреймель көбінесе үйленгеннен кейін киіледі, бірақ кейбір қауымдастарда бар мицваға жеткеннен кейін ұлдар да кие алады.
Fur hat worn by Hassidic Jewish men
A shtreimel ( shtrayml, plural: שטרײַמלעך shtraymlekh or שטרײַמלען shtraymlen) is a fur hat worn by some Ashkenazi Jewish men, mainly members of Hasidic Judaism, on Shabbat and Jewish holidays and other festive occasions. In Jerusalem, the shtreimel is also worn by Litvak Jews (non Hasidim who belong to the original Ashkenazi community of Jerusalem, also known as Perushim). The shtreimel is generally worn after marriage, although it may be worn by boys after bar mitzvah age in some communities.
Тарих
Штреймельдің шығу тегі туралы әртүрлі болжамдар бар. Әр түрлі теориялар оның татар, түрік, орыс немесе поляк екенін айтады, бірақ нақты хронологияны анықтау мүмкін емес. Көпшілік пікір бойынша, штреймельді Еуропадағы еврейлер қысқы жылы бас киім ретінде бейімдеген. Штреймель құрылысы жағынан Еуропа мен Ресейде тарихи түрде дворяндар мен қара халық киген тері шапанға ұқсас. Варшавадағы еврей тарихы институтының мәліметінше, штреймельдің пайда болуы 17-шы ғасырдағы Польша-Литва одағының ақсүйектері үшін сәнді саналған шығыс киімдерімен байланысты болуы мүмкін (сарматизм).
There is speculation surrounding the origin of the shtreimel. Different theories hold that it is of Tatar, Turkish, Russian, or Polish origin, but it is not possible to establish a clear chronology. A common view is that the shtreimel was adapted by Jews living in Europe as a warm winter hat, the shtreimel is comparable in construction to fur hats historically worn by gentile nobles and commoners across Europe and Russia. According to the Jewish Historical Institute in Warsaw, the shtreimel could come from a period in the 17th century when Oriental costumes were considered fashionable by the nobility of the Polish–Lithuanian Commonwealth (Sarmatism).
Штреймельдердің түрлері
Галиция, Румыния және Венгрия хасидтері, сондай-ақ 20 ғасырға дейін литвалық яһудилер киген штреймельдер үлкен дөңгелек қара барқыттан жасалған және айналасы жүнмен қапталған. Конгресс Польшасынан шыққан хасидтер биік штреймель киеді (осылайша сподик деп те атайды). Ружин және Сколье династияларының реббелерінің штреймельдері тік бағытталған.
Shtreimels worn by the Hasidim of Galicia, Romania, and Hungary, and Lithuanian Jews up until the 20th century were made of a large circular piece of black velvet surrounded by fur. Hasidim originating from Congress Poland wear a high shtreimel (often called a spodik). The shtreimel of the Rebbes of the Ruzhin and Skolye dynasties is pointed upward.
Символизм
Яһуди еркектерінің басын жабуға қатысты берік діни дәстүрлер бар, бірақ яһуди заңдары тұрғысынан алғанда, штреймельді бас киім ретінде пайдаланудың діни маңызы жоқ. Дегенмен, екі бас киім кию (штреймель әрқашан ямболканың үстіне тағылады) қосымша рухани құндылыққа ие деп есептеледі, сондай-ақ, шеберлікпен жасалған әдемі бұйымдар дәстүрге сән мен құрмет қосады. Мұндай бас киімдер арнайы жағдайларда (мысалы, Шаббат күні), синагогта немесе раввиндер сияқты лауазымды тұлғалар киеді. Раввин Аарон Вертхаймның айтуынша, Корецтің рабиі Пинхас (1726–1791) былай деген: «Шаббаттың аббревиатурасы: Штреймель Бимком Тефилин – штреймель тефилиннің орнын басады». Шаббат күні арнайы киім кию – қасиеттілік нысаны болғандықтан, Галиция мен Венгрия хасидтері арасында штреймель Шаббаттың қасиеттілігімен байланысты, ол патшалар киетін тәж сияқты Шаббатты көркейтіп, құндылығын арттырады. Арнон штреймель жасау үшін қолданылатын түктердің санының да маңызы бар екенін айтады. Көбінесе 13, 18 және 26 сандары қолданылады, олар тиісінше Мейірімнің он үш қасиетіне, «өмір» сөзінің сандық мәніне (гематрия) және Тетраграмматонның сандық мәніне сәйкес келеді. Заманауи штреймельдерде құйрықтардың саны көбірек болуы мүмкін. Кем дегенде бір шебер 42 құйрықты штреймельдер жасайды, ол 42 әріптен тұратын Құдай есімін символдайды.
While there is strong religious custom for Jewish males to cover their heads, from the standpoint of Jewish law there is no religious significance to the use of the shtreimel as the head covering. However, the wearing of two head coverings (the shtreimel is always worn over a yarmulke) is considered to add additional spiritual merit, plus the presence of beautiful craftsmanship adds beautification and honour to the custom. Such headgear is worn on special occasions (such as Shabbat), in the synagogue, or by office holders such as rabbis. According to Rabbi Aaron Wertheim, Rabbi Pinchas of Koretz (1726–1791) stated that "[t]he acronym for Shabbos is: Shtreimel Bimkom Tefillin the shtreimel takes the place of tefillin." Since wearing special clothing on Shabbat is a form of sanctification, among the Hasidim of Galicia and Hungary the shtreimel is associated with the holiness of Shabbat, a crown such as that worn by royalty, which enhances and beautifies Shabbat. Arnon asserts that the number of furs used in the manufacture of the shtreimel has some significance. Common numbers are 13, 18, and 26, corresponding respectively to the Thirteen Attributes of Mercy, the numerical value (gematria) of the word for life , and the numerical value of the Tetragrammaton. Contemporary shtreimlach may include higher numbers of tails. At least one maker creates shtreimelach with 42 tails, symbolizing the 42 letter Divine Name.
Өндiру
Штреймель әдетте Канада немесе Ресей сабле, бук мартен, баум мартен (еуропалық қарағай мартен) немесе сұр түлкінің құйрықтарынан тігіледі. Штреймель – хасидтер киімінің ең қымбат бөлігі болып есептеледі. Көбінесе, келіннің әкесі күйеуге үйленген күні штреймельді сыйға береді.
The shtreimel is typically custom made from the tails of Canadian or Russian sable, beech marten, baum marten (European pine marten), or gray fox. The shtreimel is almost always the most costly article of Hasidic clothing. Usually the bride's father purchases the shtreimel for the groom upon his wedding.