Кіріспе

Бас пен мойынды жабатын жүн шапка. Балаклава, сондай-ақ маймыл шапкасы, балаклава қалқаны, шаңғы маскасы немесе шейсти деп те аталады, бұл беттің тек бір бөлігін, әдетте көз бен ауызды ашық қалдыруға арналған матадан жасалған бас киім. Стиліне және кию тәсіліне қарай, көз, ауыз және мұрын ғана немесе беттің тек алдыңғы бөлігі қорғалмаған болуы мүмкін. Беті толық ашылатын үлгілері басқа шапка ретінде оралып, басты жабуға немесе мойынға жаға ретінде бүктелуі мүмкін. Ол көбінесе тау шаңғысы мен сноуборд спортында қолданылады.

Тарих

Осыған ұқсас бас киімдер 19 ғасырда поляк және пруссиялық сарбаздар киетін улан шапқасы, сондай-ақ ашық ауада спортпен айналысатындар киетін темплер шапқасы ретінде белгілі болды. Сол жердегі британдық әскерлер суықтан сақтану үшін тоқылған бас киімдер киген. Британдық әскерге қатысты суықтан қорғану үшін қолмен тоқылған балаклавалар жіберілді. Британдық әскерлерге бұл көмек қажет болды, өйткені олардың өз жабдықтары (жылы киім, ауа райына төзімді жайлар және азық-түлік) уақтылы жеткізілмеді. Ричард Ратттың "Қолмен тоқу тарихы" еңбегінде айтылғандай, "балаклава шлемі" деген атау соғыс кезінде қолданылмаған, ал 1881 жылы пайда болған.

Жылу

Жұқа балаклаваларды мотоцикл, қар машинасы, шаңғы және сноуборд шлемдерінің астына суық немесе қысқы ауа райында жылу үшін киюге болады.

Спорт

Көптеген шаңғышылар, сноубордшылар, велосипедшілер және жүгірушілер суық ауа райында жылы болу үшін балаклава киеді. Олар бас, бет және мойынды желден және төмен температурадан қорғайды, сонымен қатар касканың астына оңай сыяды. Бұл спорттық балаклавалар толық балаклава түрінде болуы мүмкін, ол бүкіл басты жауып, көздерін ғана ашық қалдырады, немесе жартылай балаклава түрінде, ол маңдайды ашық қалдырып, бастың көп бөлігін жабады. Спорттық балаклавалардың басты ерекшеліктері – олардың жылу, жел өткізбеу және ылғалды сыртқа шығару қабілеттері.

Жарыс

Халықаралық автомобиль федерациясы санкциялаған жарыстарда жарысқа қатысатын жүргізушілер өздерінің қауіпсіздік шлемдерінің астында отқа төзімді материалдан жасалған балаклава киюі тиіс. Жарыс іс-шараларында, тау көтерілісінде, раллилердің арнайы кезеңдерінде және Халықаралық спорттық күнтізбеге енгізілген кросс-кантри жарыстардың таңдамалы бөлімдерінде барлық жүргізушілер мен навигаторлар комбинезон, сондай-ақ қолғаптар (навигаторлар үшін міндетті емес), ұзын іш киім, балаклава және FIA 8856 2000 стандартына сәйкес келетін аяқ киім киюі керек.

Жасыру

Балаклавалар кейбір жағдайларда қылмыстық әрекеттермен байланысты, себебі топ мүшелері оларды өздерінің кім екенін жасыру үшін пайдаланған. 2004 жылы Англияның Прествич қаласындағы полиция көшедегі адамдардан балаклаваларын шешіп тастауды талап етіп, бұл киімді "өте қауіпті" деп сипаттады.

Әскери және полиция

Оңтүстік Азияда балаклавалар көбінесе маймыл шапқылары деп аталады, себебі олардың әдеттегі топырақ түстері және адам бетінің көптеген белгілерін жасыру қабілеті бар. Маймыл шапқыларының үстінде кейде кішкентай, сәндік жүн дорбашасы болады. Оларды Гималайдағы әскерлер суықтан қорғану үшін жиі киеді. АҚШ Теңіз жаяу әскерлері жақында Жалынға төзімді ұйымдық жабдықтар бағдарламасының аясында бетке арналған иілмелі қорғағыштары бар балаклаваларды беруді бастады. КСРО-да балаклава 1980-ші жылдардың аяғындағы "Перестройка" жылдарында OMON (арнайы полиция жасағы) стандартты формасының бір бөлігіне айналды. Бастапқы мақсаты офицерлердің жеке басын қорғау және ұйымдасқан қылмыстың қауіп-қорқытуынан сақтау болды. 1990-шы жылдарда ұйымдасқан қылмыстың өршуіне байланысты, қара балаклава киген қарулы адамдарды көрсететін телеарна кадрлары жиі кездесе бастады. Қарулы ресейлік полиция көбінесе Мәскеудегідей ақ жағалы кеңселерге (әдетте) балаклава киіп рейдтер мен тінтірулер жүргізеді. Сондықтан Ресейде мұндай рейдтер "маскалы шоу" деп аталады, бұл 1990-шы жылдардағы танымал комедиялық телешоуға сілтеме. Балаклавалар Латын Америкасындағы есірткі картельдерімен және бандалармен күресетін полиция қызметкерлері өздерінің жеке басын жасыру және отбасыларын қорғау үшін жиі қолданады.

Мода

2018 жылғы Нью-Йорк әсемдік апталығының кейбір коллекцияларында тоқыма балаклавалар көрсетілді.