Кіріспе
Қатты, дөңгелек бас киім, тар иекке иілген қырлары бар.
Боулер шапқысы, сондай-ақ Кока шапқысы, билликок, боб шапқысы, бомбин (испан тілінде) немесе дерби (АҚШ) деп те аталады, бұл қатты киізден жасалған, дөңгелек бас киім. Оны 1849 жылы лондондық шапқы шеберлері Томас және Уильям Боулер жасаған.
Шығу тегі
Боуллер шапқышы 1849 жылы лондондық шапқыш шеберлері Томас және Уильям Боуллер Сент-Джеймс шапқыштар компаниясы Джеймс Лок және компаниясының тапсырысы бойынша жасалған. Дегенмен, 1-ші графтың жас туысы жүргізген зерттеулер бұл әңгімеге күмән тудырады, ал Джеймс Лок және компаниясы боуллердің Томас Коуктың інісі Эдвард Коук үшін ойлап табылғанын мәлімдейді.
Британ аралдарындағы мәдени маңызы
Боулгер британ мәдениетінде әртүрлі деңгейде маңызға ие болды. Олар 19-шы ғасырда жұмысшы табының арасында кең таралған. 20-шы ғасырдың басында боулгерлер көбінесе қаржылық аудандарда жұмыс істейтін қаржы қызметкерлері және бизнесмендермен байланысты болды, олар "қалалық джентльмендер" деп те аталады. Қалалық бизнес киімдерімен бірге боулгер кию дәстүрі 1970-ші жылдары азайды. Қазіргі заманда боулгерлер сирек кездеседі, бірақ боулгер киіп, оралған қолшатырмен жүрген "қалалық джентльмен" бейнесі ағылшынның символы болып саналады. Осы себепті, екі боулгер киген ер адам британдық құрылыс қоғамының (кейіннен банк) – Брэдфорд пен Бингли логотипінде пайдаланылды. Шотландия мен Солтүстік Ирландияда боулгерді дәстүрлі түрде негізгі лоялисттік ұйымдардың мүшелері киеді, мысалы, Орандж Ордені, Тәуелсіз Лоялисттік Орандж Институты, Корольдік Қара Прецепториясы және Дерри шәкірттері шерулері мен жылдық мерекелерінде. Көптеген британдық полиция күштерінің әйел офицерлері де өз формаларының бір бөлігі ретінде боулгер киеді. Оларға қалпақ белгісі бар және әдетте шапқақтың айналасында қара және ақ клеткалы лента (Sillitoe tartan деп аталады) болады. Әйелдер трафик полициясының боулгерлерінде ақ тәж немесе қақпақ жабын болады. Бұл шапқырлар Солтүстік Ирландия полиция қызметінде қолданылмайды. Олар сондай-ақ әйел полиция қауымдастығының (PCSO) формасының бір бөлігі болып табылады.
Британ аралдарынан тыс жерлерде
Ковбой шапқысы немесе сомбреро емес, боулер американдық Батыста ең танымал шапқы болды, бұл Люциус Бибиді оны "Батысты жеңген шапқы" деп атауға итермеледі. Каубойлар да, теміржолшылар да осы шапқыны жақсы көретін, себебі ол қатты желде оңай ұшпайды, атпен жүргенде немесе жылдам пойыздың терезесінен шығарғанда ыңғайлы болды. Оны заң сақшылары да, заңнан тыс адамдар да киген, соның ішінде Бат Мастерсон, Буч Кэссиди, Қара Барт және Билли Кид. АҚШ-та бұл шапқыны көбінесе дерби деп атайды. Норвегияда Ханс Мажестет Конгенс Гарде (патшалық гвардиясы) өз формасының бір бөлігі ретінде қауырсынды боулер шапқысын киеді. Ол итальяндық Берсальери әскерлерінің шапқысынан алынған; бұл полк швед ханшайымы Луизаға соншалықты әсер еткендіктен, ол 1860 жылы норвегиялық гвардияны да осындай шапқымен киюге талап етті. Филиппинде боулер шапқыларын испан тілінде sombrero hongo деп атаған. Жергілікті бундал шапқыларымен бірге, олар 19 ғасырдың екінші жартысында баронг тагалогтың дәстүрлі ерлер костюмінің маңызды бөлігі болды. Филиппиннің ұлттық батыры Хосе Ризал 1896 жылдың 30 желтоқсанында өлім жазасына кесілген кезде боулер шапқысын киген, және ол әлі де Филиппин революциясының тарихының символы болып саналады.
In Norway, Hans Majestet Kongens Garde (the royal guards) wear plumed bowler hats as part of their uniform. It was copied from the hats of the Italian Bersaglieri troops; a regiment that so impressed the Swedish princess Louise that she insisted the Norwegian guards be similarly hatted in 1860. In the Philippines, bowler hats were known by its Spanish name sombrero hongo. Along with the native buntal hats, they were a common part of the traditional men's ensemble of the barong tagalog during the second half of the 19th century. The bowler hat was worn by the national hero of the Philippines, José Rizal, during his execution on 30 December 1896, and it is still seen as symbolic of the history of the Philippine Revolution.
Танымал мәдениетте
Боуллерлік шапқышты Чарли Чаплин, Лорел және Харди, Керли Ховард сияқты актерлер, сондай-ақ Патрик Макни ойнаған «Агрессорлар» фильміндегі Джон Стид кейіпкері танымал болды. 1964 жылғы «Мэри Поппинс» фильмінде, 1910 жылғы Эдвард дәуіріндегі Лондон қаласында, Лондон банкирі Джордж Бэнкс (Дэвид Томлинсон ойнады) боуллер киеді. Британдық Bradford & Bingley банкі боуллерлік шапқышты бейнелейтін 100-ден астам жеке сауда белгісіне ие, ол олардың ұзақ жылдар бойы қолданылып келе жатқан логотипі. 1995 жылы банк Стэн Лорелге бұрын тиесілі болған боуллерлік шапқышты 2000 фунт стерлингке сатып алды. Лос-Анджелесте «Браун Дерби» деп аталатын мейрамханалар желісі болды. Олардың бірінші және ең танымал мейрамханасы дерби пішіндес болды. Огайодағы «Браун Дерби» мейрамханалар желісі бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Бельгиялық сюрреалист суретшісі Рене Магритттің көптеген картиналарында боуллерлік шапқыштар бейнеленген. «Адам баласы» картинасында қабырғаның алдында тұрған, боуллерлік шапқысы бар адам бейнеленген. Адамның беті көтеріліп тұрған жасыл алмамен жартылай жасырылған. «Голконда» картинасында барлығы боуллерлік шапқыштар киген «жаңбырдан төгілген адамдар» бейнеленген. Хореограф Боб Фоссе би өнеріне жиі боуллерлік шапқыштарды енгізген. 1972 жылғы «Кабаре» фильмінде көрініс тапқандай, шапқыштарды реквизит ретінде пайдалану оның айрықша белгісіне айналды. 2007 жылғы Disney анимациялық фильмі «Робинсондармен танысуда» басты қарсыласы Боуллерлік шапқысы бар жігіт ретінде танымал. «Гарри Поттер» сериясындағы Корнелиус Фадж боуллерлік шапқыны кигені жиі айтылады. «RWBY» веб-анимациялық сериясындағы қайта-қайта келетін жаман кейіпкер Роман Торчвик боуллерлік шапқыны киеді. Романның өлімінен кейін оның қолбасшысы Неополитан оны киеді. 1974 жылы шыққан британдық рок-тобы Stackridge-тің үшінші альбомы «The Man in the Bowler Hat» деп аталды. «Рокки мен Буллуинкл және достары» мультсериалындағы аңызға айналған «Кервуд Дербиі» Александр Македонский және Элвис Пресли сияқты әлемді жаулап алуға тырысқандар киген. «Сізге қызмет көрсетілуде ме?» бағдарламасының бірінші эпизодының «Ойлаушылар тобы» бөлімінде Грейс Бразерс дүкенінің саясаты ерлер қызметкерлері киетін шапқалар үшін иерархиялық тәртіпті қамтитыны белгілі болды: бөлім басшылары мен жоғары лауазымдағылар үшін боуллерлер, аға қызметкерлер үшін хомбургтер және кіші қызметкерлер үшін трилбилер немесе кепкалар. Капитан Пикок, тек хомбург киюге құқығы бар болғанда, боуллер кигені үшін сөгіс естіді, бірақ дүкен иесі Грейс мырза Пикок боуллер киюге талап етті. 1960 жылдардың ортасындағы «Бэтмен» телесериалында Пингвиннің «жақсы қауырсынды финктер» тобы әдетте дерби шапқыштарын киеді. Бір ғана ерекшелік – «Бэтмен: Фильмде» оның жігіттері пингвин тақырыбындағы су асты кемесін басқару үшін пират киімдерін киді. Техас штатының оңтүстігіндегі I-30 тас жолының бойында алып боуллерлік шапқыш орналасқан.