Ток – қалпақтың түрі, жиегі тар немесе жоқ. Еуропа, әсіресе Францияда 13-16 ғасырларда танымал болған. Қазірде әйелдер мен аспаз қалпағы ретінде қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шапқының тар немесе шеті жоқ түрі
Type of hat with narrow or no brim
Ток (/t/oʊ/k/ немесе /t/ɒ/k/) – шеті тар немесе мүлдем шеті жоқ шапқының бір түрі. Токтар 13-16 ғасырларда Еуропада, әсіресе Францияда кең таралған. Олар 1930 жылдары қайтадан танымал болды; қазіргі кезде олар көбінесе кәсіби аспазшылардың дәстүрлі бас киімі ретінде белгілі, бірақ Канадада ток сөзі тоқыма бас киімдерді білдіреді. Бретон тілінде "toque" сөзі "қалпақ" деген мағынаны білдіреді. ⟨que⟩ жазуы Орта бретон тіліне тән, ал қазіргі бретон тілінде ток деп жазылады. Ескі бретон тілінде ток сөзі осылай жазылған.
A toque (/t//oʊ//k/ or /t//ɒ//k/) is a type of hat with a narrow brim or no brim at all. Toques were popular from the 13th to the 16th century in Europe, especially France. They were revived in the 1930s; nowadays, they are primarily known as the traditional headgear for professional cooks, except in Canada, where the term toque is used for knit caps. The word toque in Breton means 'hat'. The spelling with ⟨que⟩ is Middle Breton, and the Modern Breton spelling is tok. Old Breton spells the word toc.
Тарих және қолданылу
Биік, қара түсті, жібек немесе барқыттан жасалған, көбінесе қаусырмамен (аигрет) безендірілген токе 1500 жылдары испан ақсүйектері арасында танымал болған. Бұл стиль 1584 жылғы Изабелла Клара Евгенияның портретінде, сондай-ақ Софонисба Ангиссоланың 1573 жылғы Испанияның Филипп II портретінде көрінеді, екеуі де Прадо мұражайында сақталады. Бұл стиль Еуропаға таралып, Франция, Англия, Германия және Италияда қабылданды. 1600 жылдары кең қырлы және иілген бас киімдер сәнге енген кезде ток танымалдылығын жоғалтты, бірақ 1800 жылдары ұзын көйлектермен және чигнон шаш үлгілерімен үйлесімде жас қыздардың сәні ретінде қайта пайда болды.
A tall, black toque made of silk or velvet, often ornamented with an aigrette, was fashionable among the Spanish nobility during the 1500s. This style is seen in a 1584 portrait of Isabella Clara Eugenia as well as Sofonisba Anguissola's 1573 portrait of Philip II of Spain, both in the Museo del Prado. The style spread across Europe, being adopted in France, England, Germany, and Italy. The toque diminished in popularity in the 1600s as wide brimmed and cocked hats became fashionable, but reappeared as a predominantly young women's fashion in the 1800s, accompanying long dresses and chignon hairstyles.
Ас үй
Ток бланш (француз тілінде "ақ бас киім"), көбінесе ток деп қысқартылады, - аспаздар киетін биік, дөңгелек, плисселенген, крахмалданған ақ бас киім. Ток, ең болмаса, ғасырлар бойы аспаздар киген бас киімдерінің біртіндеп дамуының нәтижесінде пайда болған. Оның тамыры кейде 18 ғасырдағы француз аспаздары киген каске а меше (қалпақ) бас киіміне дейін жетеді. Каске а меше түсі киген адамның дәрежесін көрсететін. Француз мемлекет қайраткері Тальеранның жеке аспазы Буше санитарлық талаптар бойынша алғаш рет ақ ток киюді талап етті. Қазіргі ток француз аспазы Мари Антуан Карем (1784–1833) арқасында пайда болды деп есептеледі, ол каске а мешені картонмен бекітті.
A toque blanche (French for 'white hat'), often shortened to toque, is a tall, round, pleated, starched white hat worn by chefs. The toque most likely originated as the result of the gradual evolution of head coverings worn by cooks throughout the centuries. Their roots are sometimes traced to the casque à meche (stocking cap) worn by 18th century French chefs. The colour of the casque à meche denoted the rank of the wearer. Boucher, the personal chef of the French statesman Talleyrand, was the first to insist on white toques for sanitary reasons. The modern toque is popularly believed to have originated with the French chef Marie Antoine Carême (1784–1833), who stiffened the casque à meche with cardboard .
Соттық
Ток, кейде туг, әртүрлі француз судьяларының дәстүрлі бас киімі болды. Қара бархаттан жасалған төменгі түрі, мортир деп аталатын (ағылшын тілінде мортир тақтасы деп те аударылады), парламент президенті (француз провинциясындағы патшалық жоғары сот) және ең жоғары орталық соттардың – кассациялық сот пен есеп сотының мүшелері қолданды. Қызыл ток кейде неміс судьялары, әсіресе Федералды Конституциялық сот судьялары киеді.
A toque, or sometimes touge, was the traditional headgear of various French magistrates. A low type in black velvet, called mortier (also rendered in English as mortarboard), was used by the président à mortier, president of a parlement (the royal highest court in a French province), and of the members of two of the highest central courts, cour de cassation and cour des comptes. A red toque is sometimes worn by German judges, primarily by justices on the Federal Constitutional Court.
Академиялық
Француз университеттерінде киілетін, британдық және американдық университеттердегі миномет немесе тамға баламасы болатын, бүктемелі, төменгі, дөңгелек бас киім, сондай-ақ ток деп те аталады.
The pleated, low, round hat worn in French universities the equivalent of the mortarboard or tam at British and American universities is also called a toque.
Геральдикалық
Наполеон дәуірінде француз империясы дәстүрлі ("патшалық") геральдиканың тәждерін, иесінің шеніне сәйкес келетін, қатаң стандартталған токелер жүйесімен (басқа "Наполеондық" гербтер сияқты) алмастырды. Сонымен, Наполеондық герцог жеті страус қауырсыны және үш ламбрекені бар токе, граф бес қауырсын және екі ламбрекені бар токе, барон үш қауырсын және бір ламбрекен, ал рыцарь тек бір страус қауырсынымен (Бірінші француз империясының дворяндығын қараңыз) қолданды.
In the Napoleonic era, the French first empire replaced the coronets of traditional ("royal") heraldry with a rigorously standardized system (as other respects of "Napoleonic" coats of arms) of toques, reflecting the rank of the bearer. Thus a Napoleonic duke used a toque with seven ostrich feathers and three lambrequins, a count a toque with five feathers and two lambrequins, a baron three feathers and one lambrequin, a knight only one ostrich feather (see Nobility of the First French Empire).
Спорттық
Ток атпен жүру кезінде, әсіресе ат спортында киілетін, көбінесе қара түсті және қара бархатпен жабылған қатты бас киім немесе каска ретінде де қолданылады.
Toque is also used for a hard type hat or helmet, worn for riding, especially in equestrian sports, often black and covered with black velvet.
Тоқылған қалпақ
Канадада ток немесе тук /t//uː//k/ – тігілген қысқы шапканың жиі қолданылатын атауы. «Ток» жазуы Канадада ресми түрде қабылданған, бұл туралы Канаданың Оксфорд сөздігі мен Тарихи принциптер бойынша канадтықтардың сөздігінде айтылған. Ал «тук» жазуы француз тілді Канадада көбірек қолданылады және жиі канадалық БАҚ-та кездеседі. «Тук» жазуы Канаданың Оксфорд сөздігінде мойындалмаса да, кейде ағылшын тілінде де қолданылады. 2013 жылы CBC Edmonton телеарнасы көрермендерінен сөзді қалай жазатындарын сұрап сауалнама жүргізді. Таңдау опциялары: «ток», «тук» немесе «тук» болды. Шамамен 6500 адам дауыс берді, ал Эдмонтон тұрғындары бұл мәселеде екіге бөлінді. Бұл сәнді француз және метис тері саудагерлері бастаған, олар суық қыс күндері жылыну үшін жүнді ұйқы шапқыларын киген. Бұл жазудың бірнеше түбірлері бар, олардың бірі – бретондық «toc» немесе «tok», «шапка» дегенді білдіреді; тағы бірі – бұл испан тіліндегі «tocar» сөзінің французшасы, өйткені саяхатшылардың (Voyageurs) «жаға шапқысының ұзын ұшы» иықтарына тиіп, оларды қозғайтын; ал үшінші түбір – бұл сөз «ескі Лангедок диалектісінен» алынған «tuc» сөзінен, яғни «жота» немесе «таудың басы». Ал «toque» жазуы осы мақалада басқа жерде сипатталғандай, бастапқы қолданыстан алынған. «Ток» 1941 жылғы Миссисипи алқабы француз сөздігінде «үндістердің шашын кию стилі» ретінде келтірілген, ол жоғарыда сипатталған саяхатшылар стиліндегі шапқының пішініне ұқсамайтын биік, конустық сән болды. Сөздіктер орфография мәселесі бойынша екіге бөлінген, Гейдж канадалық сөздігі «ток» жазуын, ал Нельсон канадалық сөздігі «тук» жазуын басымдыққа қойды (бірақ бірнеше жылдан кейін Нельсон Гейдж «ток» жазуына көшті). Тарихи принциптер бойынша канадтықтардың алғашқы сөздігі «ток» және «тук» сөздері үшін жеке жазбалар мен анықтамаларды келтіреді, олар бір-біріне сілтеме жасайды, бірақ соңғысымен бірге суреттеуші сызық суреті берілген. Ең бастысы, Канаданың Оксфорд сөздігі «ток» жазуын таңдады, ал Канадалық баспасөз стиль кітабы орфография мәселесінде Канаданың Оксфорд сөздігін соңғы шешім ретінде мойындайды, сондықтан көптеген канадтық басылымдар соған еліктейді. Кейбір канадтықтар үшін «ток» шапкасында помпон болуы немесе болмауы қатаң талап болғанымен, көбінесе елде келісім бар: пішініне қарамастан, осы үш жазудың бірі «дұрыс» болуы керек. Канада энциклопедиясы былай дейді: «Біз бәріміз тук шапканы бір көргенде танимыз, [бірақ] тек сөзді қалай жазуға болатыны туралы келісе алмаймыз». Соңғы жылдары токилер өте танымал сән бұйымдары ретінде қайта пайда болды. Олар жыл бойы қолданылады, ауа райына байланысты сыртта ғана емес, сонымен қатар жабық кеңістікте сәнді аксессуар ретінде де қолданылады. Мұндай шапқалар ағылшын тілінде сөйлейтін басқа елдерде әртүрлі атаулармен белгілі, мысалы, бини, сағат шапқасы немесе шұлық шапқасы; «ток» және «тук» терминдері Канадаға және Канада-АҚШ шекарасына жақын АҚШ-тың солтүстік аймақтарына тән.
In Canada, toque or tuque /t//uː//k/ is the common name for a knitted winter cap. While the spelling toque has become the most formally accepted in Canada, as recognized by the Canadian Oxford Dictionary and the Dictionary of Canadianisms on Historical Principles, the alternate spelling of tuque is most commonly used in French Canada and often occurs in Canadian media. The spelling touque, although not recognized by the Canadian Oxford Dictionary, is also sometimes seen in written English. In 2013, CBC Edmonton launched a poll to ask viewers how they spelled the word. The options given were toque, tuque or touque. Nearly 6,500 people voted, with Edmontonians remaining divided on the issue. The fashion is said to have originated with the coureurs de bois, French and Métis fur traders, who kept their woollen nightcaps on for warmth during cold winter days. This spelling is attributed to a number of different sources, one being the Breton toc or tok, "meaning simply 'hat'"; another suggesting that it is a Francization of the Spanish tocar, to touch, as the long "end of the sock cap" of the Voyageurs hung down and touched their shoulders; and another source adamant that the word is borrowed from "the old Languedoc dialect word tuc" meaning "summit" or "the head of a mountain". The spelling of toque, on the other hand, is borrowed from the original usage as described elsewhere in this article. Toque also appears in the 1941 Dictionary of Mississippi Valley French as a "style of hair dressing among the Indians" which was a tall, conical fashion not unlike the shape of the Voyageur style cap described above. Dictionaries are divided on the matter of spelling, with the Gage Canadian preferring toque and the Nelson Canadian listing tuque (the Nelson Gage of a few years later would settle on toque). The first Dictionary of Canadianisms on Historical Principles lists separate entries and definitions for both toque and tuque which cross reference each other, though an illustrative line drawing is presented with the latter. Perhaps most importantly, the Canadian Oxford chose toque, and as the Canadian Press Stylebook bows to the Canadian Oxford as the final word in spelling, most Canadian publications have followed suit. Though the requirement of the toque to have a pom pom or no can be a hard line for some Canadians, for the most part the country agrees: one of these three spellings must be "correct" no matter what the specifics of shape. As the Canadian Encyclopedia claims, "We all know a tuque when we see one, [we just] can't agree on how to spell the word." In recent years knit toques have resurfaced as an extremely popular fashion item. They are used all year round, seen not only used outdoors for weather but as an indoor fashion accessory. Such hats are known in other English speaking countries by a variety of names, including beanie, watch cap or stocking cap; the terms toque and tuque are unique to Canada and northern areas of the United States close to the Canada–United States border.