Катрон округі: тарих және географиясы

Кіріспе

Нью-Мексико штатындағы округ, АҚШ. Катрон округі – АҚШ-тың Нью-Мексико штатындағы округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 3 579 адамды құрайды, бұл Нью-Мексико штатындағы ең сирек қоныстанған үшінші округ. Округ орталығы – Резерв қаласы. Катрон округі – Нью-Мексико штатындағы аумағы бойынша ең ірі округ.

Тарих

Катрон округінің аймағындағы адам қоныстары Америкадағы ең ерте қоныстану кезеңдерінің біріне жатады. Кловис дәуірінде, шамамен 10999 және 8000 жылдар аралығында, және Фолсом дәуірінде, шамамен 7999 және 5999 жылдар аралығында, Аке орны Датилдің жанында орналасқан. Ат Шығанағының жанындағы Бат үңгірі шамамен б.з.б. 3500 жылдары пайда болған. Мимбре мәдениетін моголлон халқы жетілдірді. Олар шамамен 1000 жылдан 1130 жылға дейін Катрон округінің барлық аймағында өмір сүрді. Олардың өнері әдемілігімен танымал. 16 ғасырда испан саяхатшылары мен отарлаушылары бұл аймаққа келді және 1598 жылы оны Америкадағы Жаңа Испанияның провинциясы – Санта-Фе-де-Нью-Мексиконың бір бөлігі деп жариялады. 1821 жылы Мексика тәуелсіздік алғанға дейін провинция испандық билікте болды. 1824 жылғы Мексика Конституциясына сәйкес, бұл аймақ федералды басқарудағы Жаңа Мексика территориясы болды. Мексика 1848 жылы Мексика-Америка соғысында жеңілгеннен кейін Гвадалупе-Идальго шарты бойынша аймақты АҚШ-қа өткізді. 1849 жылы президент Закари Тейлор Нью-Мексиконы, оның ішінде осы аймақты да, аумақтардағы құлдық мәселесіне байланысты саяси шиеленістен қашу үшін бірден штат ретінде қабылдауды ұсынды. Бірақ бұл орындалмады. Оңтүстік және шығыс штаттардан еуропалық америкалық қоныс салушылар, соның ішінде құл африкалық америкалықтар да, осы жерге келе бастады. Аймақ 1912 жылға дейін штат болған жоқ, ол Азамат соғысынан және құлдықтың жойылуынан көп кейін болды. 1880 жылы сержант Джеймс К. Куни Катрон округінің тауларында күміс пен алтын кенін алғаш рет тапты. Ол сол жылы Викторио бастаған чирикауа апачилерінің қолынан қаза тапты, ал еуропалық америкалықтар бұл оқиғаны "Алма қырғыны" деп атады. Оның денесі Куни қабірінде жерленген. Апачи жауынгерлері үшін тау етегі мен шатқалдар американдықтардың басып кіруіне қарсы тұру үшін көптеген жасырынған орындарды ұсынды. Осы кезеңде Кочиз де танымал чирикауа басшысы болды. Атақты соғыс басшысы Гояале (Геронимо) округте бірнеше жасырынған жерлеріне ие болды. Кейін, 1880 жылы сержант Джордж Джордан басқарған "Буффало әскерлері" Викторио басқарған чирикауа апачи жауынгерлерін Форт-Тулароза шайқасында жеңді. Төрт жылдан кейін, өзін шериф деп тағайындаған Эльфего Бака Сан-Франциско алаңындағы атыс-шабысқа қатысып, батыр болды. Бұл аймақ еуропалық америкалық заңсыздықтарды да тартып алды. 1880-жылдардың ортасында Буч Кэссиди және оның "Жабайы топ" тобы Алманың жанындағы ранчода тығылып қалды. Бұл уақытта атақты заңсыз Том Кетчем де Катрон округінде өмір сүрді. Сокорро округі Санта-Фе-де-Нью-Мексико құрылғаннан бастап 1921 жылға дейін Катрон округінің барлық аумағын қамтыды. Сол кезде Катрон округі құрылып, Нью-Мексико штатының құрылуына үлкен үлес қосқан және оның алғашқы АҚШ сенаторы болған Томас Б. Катронның есімімен аталып, ұйымдастырылды. 1927 жылы штат заң шығарушы органы жаңа Рио-Гранде округін құру үшін Сокорро және Катрон округтерін таратуға тырысты. Бірақ сот бұл шешімді жойды, және екі округ тәуелсіздігін сақтап қалды. 1970-жылдардың соңында ашық жерде орналасқан "Lightning Field" өнер инсталляциясы Quemado қаласына ұлттық назар аударды.

Human settlement in the Catron County region dates to some of the earliest in the Americas. During the Clovis period, between 10999 BC and 8000 BC, and Folsom period, between 7999 BC and 5999 BC, the Ake Site was occupied near Datil. Bat Cave, near Horse Springs, was occupied around 3,500 BC. The Mimbres culture was expressed by the Mogollon people. They lived throughout the Catron County area from AD 1000 to 1130. Their art is renowned for its beauty. In the 16th century, Spanish explorers and colonists came to the region, declaring it in 1598 to be part of Santa Fé de Nuevo México, a province of New Spain in the Americas. The province remained in Spanish control until Mexico gained independence in 1821. Under the 1824 Constitution of Mexico, this became the federally administered Territory of New Mexico. Mexico ceded the region to the U. S. in the Treaty of Guadalupe Hidalgo in 1848 after being defeated in the Mexican–American War. In 1849, President Zachary Taylor proposed that New Mexico, including this region, immediately be admitted as a state in order to sidestep political conflict over the expansion of slavery in the territories. That did not happen. European American settlers from the southern and eastern states began to arrive here, including some with enslaved African Americans. The territory did not become a state until 1912, long after the Civil War and abolition of slavery. In 1880, Sergeant James C. Cooney was the first person to find silver and gold ore in the mountains of Catron County. He was reportedly killed by Chiricahua Apache led by Victorio that year, in what the European Americans called the "Alma Massacre". His remains are buried at Cooney's Tomb. The foothills and canyons provided many hiding places for Apache warriors as they continued to resist American encroachment. During this time Cochise was another well known Chiricahua leader. Noted war chief Goyaałé (Geronimo) had several hideouts in the county. Later in 1880, Buffalo Soldiers led by Sergeant George Jordan defeated Chiricahua Apache warriors led by Victorio in the Battle of Fort Tularosa. Four years later, self appointed sheriff Elfego Baca was the hero of the so called Frisco shootout in San Francisco Plaza. The country also attracted European American outlaws. In the mid 1880s Butch Cassidy and his Wild Bunch gang holed up at a ranch near Alma. Notorious outlaw Tom Ketchum also lived in Catron County around this time. Socorro County included all of Catron County's territory from the creation of Santa Fé de Nuevo México until 1921. At that time, Catron County was organized and named for Thomas B. Catron, a leading figure in New Mexico statehood and its first US senator. In 1927, the State Legislature attempted to abolish both Socorro and Catron in order to create a new Rio Grande County. A court suit voided this act, and the two counties retained their independence. The Lightning Field, an art installation on the open earth, brought national attention to Quemado in this county in the late 1970s.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 6929 шаршы миль (17,946 км2) құрайды, оның 6924 шаршы милі (17,933 км2) – құрлық, ал 5,5 шаршы миль (14 км2) (0,08%) – су. Катрон округі – Нью-Мексико штатындағы аумағы бойынша ең үлкен округ. Шамамен 7000 шаршы миль (18,130 км2) аумақты қамтитын Катрон округі төрт штаттан да үлкен. Тек 3400 адам тұратын округтің халқы, көне Батыс шекаралық аймақтарындағы сияқты, тым сирек қоныстанған. 12000-ға жуық бұғының саны, азат тұратын адамдардан әлдеқайда көп. Катрон округінің шекарасында Гила ұлттық орманының, Апач ұлттық орманының және Сибола ұлттық орманының бөліктері орналасқан. Бұрын "орман қорықтары" деп аталған осы ұлттық ормандардың құрылуы, Сан-Франциско өзені бойындағы ауылға "Қорман" деген ат беруге себеп болды, ол сонымен қатар округ орталығы болып табылады. Округтің ішінде ешқандай светофор жоқ, сондықтан Резервте жүргізуші куәлігіне емтихан тапсырғанда, тұраққа жасанды көшме светофор орнатылады. Аризонамен шектес Катрон округі Альбукерки мен Феникс немесе Тусон қалалары арасындағы ең қысқа маршрутты ұсынады. Резервке Сильвер-Ситиден АҚШ 180 тас жолымен солтүстікке қарай және Нью-Мексико штатының 12 тас жолымен шығысқа қарай, барлығы 159 шақырым (99 миль) жүріп жетуге болады. Катрон округінде жанартаулық аймақ бар, ол жақында ғана аздап жаңбырдан кейін бу көтерілуіне жеткілікті жылуды сақтап келді. Ол "Жанатын тау" деп аталады және Апачи тайпасы оны емдеу мақсатында пайдаланған болуы мүмкін. Округте Ред Хилл жанартаулық даласы және Сан-Агустин жазығы орналасқан.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санағы бойынша округте 3543 адам, 1584 шаруашылық және 1040 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 2548 тұрғын үй, орташа тығыздық – ... (мәлімет жоқ). Округтың этникалық құрамы: 87,75% ақ нәсілді, 0,28% қара немесе афроамерикалық, 2,20% американдық үндістер, 0,68% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 5,42% басқа нәсілдер және 3,61% екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 19,16% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 1584 шаруашылықтың ішінде 22,30%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 55,40%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 7,60%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 34,30%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 30,10%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 11,40%-ы 65 жасқа толған жалғыз тұратын адамдар. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,23 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,75 адамды құрады. Округ тұрғындарының жас бойынша таралуы: 21,10% – 18 жасқа дейінгілер, 4,20% – 18-24 жастағылар, 19,50% – 25-44 жастағылар, 36,40% – 45-64 жастағылар және 18,80% – 65 жастан асқандар. Медианалық жас – 48 жас. Әр 100 әйелге 104,70 еркек шақ келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 101,70 еркек шақ келеді. Округтағы шаруашылықтың медианалық табысы 23 892 доллар, ал отбасының медианалық табысы 30 742 долларды құрады. Ер адамдардың медианалық табысы 26 064 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 18 315 долларға тең. Округтың жан басына шаққандағы табысы 13 951 долларды құрады. Отбасылардың 17,40%-ы және халықтың 24,50%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 39,60%-ы және 65 жастан асқандардың 14,90%-ы.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша округте 3725 адам, 1787 үй шаруашылығы және 1080 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 3289 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Округтың этникалық құрамы: 89,8% ақ нәсілді, 2,7% американдық үндістер, 0,4% қара немесе афроамерикандықтар, 0,2% азиялықтар, 3,8% басқа нәсілдерден және 3,1% екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 19,0% -ын испандық немесе латын американдықтар құрады. 29,1% - америкалық, 18,8% - ағылшын, 17,5% - неміс, 10,4% - мексикалық, 9,8% - ирланд, 5,1% - испандық, 3,3% - шотланд, 2,3% - шотланд-ирланд, 2,1% - навахо, 1,8% - швед, 1,8% - уэльс, 1,7% - даниялық, 1,2% - голланд, 1,1% - итальяндық, 1,1% - норвегиялық.

1787 үй шаруашылығының 16,4% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 52,2% -ы бірге тұратын жұбайлар, 4,8% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, 39,6% -ы отбасы емес, ал 34,8% барлық үй шаруашылықтары жеке тұлғалардан тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,03 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,57 адамды құрады. Медианалық жас – 55,8 жас.