Кіріспе

Неміс колониясы (немісше HaMoshava HaGermanit) – Иерусалимдегі аудан, 19 ғасырдың екінші жартысында Палестинада неміс тамплиерлер колониясы ретінде салынған. Бүгінде «Мошава» деп кеңінен танылатын бұл аудан, сәнді дүкендерге, мейрамханаларға және кафелерге толы Эмек Рефаим көшесімен екіге бөлінген жоғары деңгейлі көршілес.

Киелі кітап дәуірі

Рафаим аңғары Ешуа кітабында және Екінші Самуил кітабында айтылады. Бұл атау Киелі кітап дәуірінде осы өңірде өмір сүрген алыптар туралы аңызға қатысты.

Темплерлер қонысы

1873 жылы Германияның Вюртемберг аймағынан келген тамплиерлер сектасының мүшелері Хайфа мен Яффа қалаларында қоныстар құрғаннан кейін, Иерусалимнің Ескі қаласының оңтүстік-батысындағы Рефаим аңғарында кең аумақта қоныстанды. Жерді Бейт Сафафа арабтарынан Матьеус Франк сатып алған. Тамплиерлер – протестанттық шіркеуден бөлініп шыққан христиандар еді, олар өз мүшелерін Киелі жерге қоныстануға шақырып, мессиандық құтқарылуға дайындалуға үлкен мән берді. Олар Германиядағы дәстүрлі стильде үйлер салды – бір немесе екі қабатты шаруа үйлері, көлбеу плиткалы шатырлармен және жалюзилі терезелермен, бірақ ағаш пен кірпіш орнына Иерусалим тасы сияқты жергілікті материалдарды пайдаланды. Отаршылар егіншілікпен және ағаш өңдеу, темір соғу сияқты дәстүрлі қолөнермен айналысты. Олардың үйлері екі параллель көше бойында орналасқан, бұл көшелер кейін Емек Рефаим және Бейтлехем жолы деп аталды. 1870 жылы Фридрих (Фриц) Кюблер атты неміс бутчер Германия колониясына қоныс аударды. Ол мал өсірді және өз жеріне сою орнын салды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы ет бизнесін жалғастырып, Иерусалимдегі ірі ет жеткізушілердің біріне айналды. Оның клиенттеріне қонақүйлер, монастырлар, жатақханалар және ауруханалар кірді. Адольф Кремие көшесіндегі Кюблер үйіндегі пәтер, ауласында әлі де су ішетін алаңқай бар, Израильдің бұрынғы премьер-министрі Эхуд Ольмерт сатып алды. Британдық Мандат үкіметі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс тамплиерлерін депортациялады. Олардың кейбіреуі неміс нацистік режиміне симпатия танытқандықтан, жау азаматтары деп есептелді. Олардың бір бөлігі Австралияға қоныс аударды. Екінші Интифада кезінде, 2003 жылдың қыркүйегінде, палестиналық шаҳид Емек Рефаим көшесіндегі Кафе Хиллельдің алдында өзін-өзі жардырып, жеті адамның қаза болуына себеп болды. 2004 жылдың ақпанында №14а автобусында тағы бір шаҳидтық шабуыл болды, ол солтүстікке қарай шығып келе жатқанда. Сегіз адам қаза тапты. Шабуыл болған жерге қарап тұрған бұрынғы теміржол станциясының қоршауына шағын тас ескерткіш орнатылды. Оны Германия колониясының негізгі солтүстік кіреберісінен және Либерти Белл паркінің қарсы жағынан көруге болады.

Сәулет және көше атаулары

Неміс колониясының алуан түрлі тарихы салыстырмалы түрде шағын аумақта кездесетін сәулет өнерінің әртүрлі стильдері арқылы бейнеленеді. Жақын маңда шваб стиліндегі үйлер, соңғы провинциалдық Осман сәулетінің мысалдары және Мандат кезеңінен британдық Ар-Деко үлгілері табылады. Британдық сәулеттің бір мысалы – 1927 жылы салынған Шотландиялық емханасы және Сент-Эндрю шіркеуі, олар жергілікті армян плиткаларымен әсемделген. Кейбір Темплер үйлерінің есік жақтауларында фратур шрифтімен неміс тілінде Киелі кітаптан үзінділер жазылған. Неміс колониясының бүйір көшелері сионизмді және еврей халқын қолдаған бей-еврейлердің құрметіне аталған. Француз жазушысы Эмиль Зола, Чехия президенті Томас Масарик, Адольф Кремье және Оңтүстік Африка премьер-министрі Ян Смуцтан басқа, көптеген көшелер британдықтардың есімдерімен аталады: Либералдық премьер-министр Дэвид Ллойд Джордж, Британдық Еңбек партиясының депутаты Джосия Уедгвуд, Бірінші дүниежүзілік соғыста еврей легионының командирі полковник Джон Генри Паттерсон және сионистік көзқарастағы британдық генерал Уиндхам Дидес.

Саябақтар мен демалыс

Парк ХаМесила (Поезд жолдары паркі) Германия колониясының Бакамен оңтүстік шекарасымен созылып жатыр. Бұл бұрынғы темір жол шамамен 7 км ұзындығындағы саябаққа айналдырылды, ал Германия колониясымен шектесетін бөлігі кеңінен абаттандырылды. Парк пен Масарик көшесінің қиылысында "Автобус аялдамасы кітапханасы" орналасқан, онда тұрғындар керек болмайтын кітаптарын сыйға тарта немесе оқуға қажетті материалдарды таба алады.

Даму жоспарлары

Көп жылдар бойы құрылысшылар Либерти Белл паркіне көрініс беретін ауданның солтүстік кіреберісіндегі жерді салуға тырысты. 1970 жылдардың басындағы жаппай наразылықтар Омария кешені деп белгілі болған биік қабатты тұрғын үйдің құрылысын тоқтатуға жеткіліксіз болды. Экологтар мен жергілікті белсенділердің наразылықтарынан кейін жоспарлар өзгертілді және жоспарланған 14 қабатты қонақ үйдің биіктігі жеті қабатқа дейін төмендетілді.