Марисоль Эскобар: Суретші және мүсіншінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Венесуэлалық-американдық мүсінші (1930–2016)

Марисол Эскобар (22 мамыр 1930 – 30 сәуір 2016), немесе жай ғана Марисол, Парижде туған, Нью-Йорк қаласында тұрып жұмыс істеген венесуэлалық-американдық мүсінші. Ол 1960 жылдардың ортасында әлемдік деңгейде танымал болды, бірақ он жылдың ішінде салыстырмалы түрде ұмытылды. Марисолдың туындыларының ең ірі ретроспективасы, «Марисол: Ретроспектива» Буффало АКГ өнер мұражайымен ұйымдастырылды және Катлин Чаффи бұл мұражайлар үшін кураторлық жасады: Монреаль көркем өнер мұражайы (7 қазан 2023 – 21 қаңтар 2024), Толедо өнер мұражайы (наурыз – маусым 2024), Буффало АКГ өнер мұражайы (12 шілде 2024 – 6 қаңтар 2025) және Даллас өнер мұражайы (23 ақпан – 6 шілде 2025). Көрмеге халықаралық мұражайлар мен жеке коллекциялардан алынған туындылар қосылғанмен, негізінен Марисолдың өлімінен кейін Буффало АКГ өнер мұражайына мұра ретінде қалдырған өнер туындылары мен мұрағаттық материалдардан тұрады.

Ерте өмір және білім

Мария Сол Эскобар 1930 жылғы 22 мамырда Францияның Париж қаласында венесуэлалық ата-аналар отбасында дүниеге келді. Одан бұрын оның ағасы Густаво туған еді. Осы қайғылы оқиғадан кейін, әкесі Марисолды бір жылға Лонг-Айлендтегі пансионға жіберді, бұл оған терең әсер етті. Жозефинаның қазасынан және Марисолдың Лонг-Айленд пансионынан кеткеннен кейін, отбасы Нью-Йорк пен Венесуэланың Каракасы арасында саяхаттады. Одан кейін ол Нью-Йорктегі Көркемсуретшілер лигасы мен Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебінде оқуын жалғастырды және суретші Ханс Хофманның шәкірті болды.

Ерте мансап

1950 жылдары Колумбияға дейінгі өнер мен американдық халық өнерінен шабыттанған терракота, қола және ағаштан жасалған мүсіндермен тәжірибе жасағаннан кейін, Марисол 1957 жылы Нью-Йорктен Римге кетіп, бір жылдан астам уақыт сонда тұрды. Отанға оралған соң Марисол 1960 жылдары пайда болған поп-арт қозғалысымен байланыстырып, оның танымалдылығын арттырды. 1961-62 жылдары ол үш өлшемді портреттер мен қоғамдық типтерді бейнелеуге көшті, шабытты "фотосуреттерден немесе жеке естеліктерден алды". Марисол табылған заттардан шабыттанды, мысалы, оның "Мона Лиза" мүсініне айналған ағаш бөлігі мен "Қонаққа келу" мүсініне айналған ескі диван. Ол 1960 жылдардың басында Энди Уорхолмен дос болып, оның мүсінін жасады, ал ол оны өзінің алғашқы фильмдеріне, соның ішінде "Құшақтасу" (1963) және "13 ең әдемі қыз" (1964) фильмдеріне түсуге шақырды.

Өнерге арналған практика

Соғыстан кейінгі кезеңде қоғамдық өмірде нәсіл және жынысқа қатысты әлеуметтік рөлдерді қайта орнатуға бағытталған дәстүрлі құндылықтар қайта жаңғырды. Холли Уильямстың сөзінше, Марисольдің мүсіндік туындылары сол кезеңдегі әйелдерге таңылған әлеуметтік рөлдермен және шектеулермен ойнаған. Марисольдің шығармашылығы халық өнері, дада және сюрреализмнің үйлесімді бірігімін көрсетіп, қазіргі өмірге терең психологиялық көзқарас ұсынды. Әйелдіктің маңызды аспектілерін уақытша құрылымдар арқылы бейнелеу арқылы Марисоль "әйел" әлеуметтік конструкциясының тұрақсыз екендігін көрсетті. Марисоль гипстен жасалған қалыптар, ағаш блоктары, ағаш өрнектері, суреттер, фотосуреттер, бояулар және заманауи киімдерді пайдаланып, олардың физикалық байланыссыздығын тиімді көрсетті. Материалдардың қарапайым үйлесімі арқылы Марисоль суретшінің "табиғи" әйелдіктің тұрақты болуын жоққа шығаруын бейнеледі. Феминистік тәсілді қолданып, Марисол мимикрия арқылы қоғамның патриархалдық құндылықтарын бұзды. Әйелдер, сән және теледидардың пародийлерін жасау арқылы ол әлеуметтік өзгерістерге ұмтылды. Бұл туынды, басқаларымен бірге, жасалма әйелдіктің сыртқы бейнесіне сатирикалық сын ретінде, "әйелдіктің" рөлін қасақана мойындау арқылы оның қысымшыл сипатын өзгертуге бағытталған. Бұл стратегия өзін-өзі сынау мақсатымен қолданылды, сонымен қатар суретшінің қазіргі жағдайдағы әйел ретіндегі бейбітшілікке қарсы көзқарасын анық көрсетті. Көптеген поп-артистер сияқты, Марисол өзінің туындыларында заманауи поп-мәдениет пен күнделікті өмірден алынған нысандарды кесіп, ұлғайтып, қайта жарамдап, олардың байланыссыздығына назар аударды. Бейнелер мен идеялардың бастапқы контекстінен тыс ерекшеліктеріне назар аудару, ашық мәселелерді терең түсінуге мүмкіндік берді. Оның мимикалық тәсілі "әйел" ұғымын жеке белгілерге бөліп, бейнелеу бөліктерінің бұрмалауын визуалды түрде қайта құрастыруға мүмкіндік берді. Осы қарама-қайшы материалдар арқылы жасалған символдар "әйелді" анық бірлік ретінде ажыратып, оны символдық бөліктердің жиынтығының нәтижесі ретінде ұсынды. Көрінетіндей болған көйлектер, аяқ киімдер, қолғаптар мен әшекейлер шындығында қымбат тауарлардың арзан имитациялары еді. Әйелдіктің әртүрлі белгілерін қатар қою арқылы Марисол "әйелдіктің" мәдени тұрғыдан қалай құрылатынын түсіндірді. Мүсіндер суретшінің интерпретациясынан өткен және жаңа материалдық форматқа айналған қолданыстағы фотосуреттерге негізделген. Де Голльдің ерекшеліктері карикатура жасау үшін оның жауырыны, көздерінің арақашықтығы, аузының тарлығы және галстугінің қисықтығы арқылы күшейтілді. Марисол жыныс және нәсіл қатынастарына қатысты сатирикалық әлеуметтік пікірлер білдірді, оның түсті терілі әйел болуы – оның өмірлік жағдайы.

During the Postwar period, there was a return of traditional values that reinstated social roles, conforming race and gender within the public sphere. According to Holly Williams, Marisol's sculptural works toyed with the prescribed social roles and restraints faced by women during this period through her depiction of the complexities of femininity as a perceived truth. Marisol's practice demonstrated a dynamic combination of folk art, dada, and surrealism – ultimately illustrating a keen psychological insight on contemporary life. By displaying the essential aspects of femininity within an assemblage of makeshift construction, Marisol was able to comment on the social construct of "woman" as an unstable entity. Using an assemblage of plaster casts, wooden blocks, woodcarving, drawings, photography, paint, and pieces of contemporary clothing, Marisol effectively recognized their physical discontinuities. Through a crude combination of materials, Marisol symbolized the artist's denial of any consistent existence of "essential" femininity. Using a feminist technique, Marisol disrupted the patriarchal values of society through forms of mimicry. Through a parody of women, fashion, and television, she attempted to ignite social change. This work, among others, represented a satiric critical response on the guises of fabricated femininity by deliberately assuming the role of "femininity" in order to change its oppressive nature. This strategy was employed as a self critique, but also identified herself clearly as a woman who faced prejudices within the current circumstances. Like many other pop artists, Marisol cropped, enlarged, reframed, and replicated her subject matter from contemporary pop culture and everyday life in order to focus on their discontinuities. Paying attention to specific aspects of an image and/or the ideas outside of their original context, allowed for a thorough understanding of messages meant to be transparent. Through her mimetic approach, the notion of a 'woman' was broken down into individual signifiers in order to visually reassemble the irregularities of the representational parts. By producing these symbols through conflicting materials, she disassociated "woman" as an obvious entity and presented her rather as a product of a series of symbolic parts. Although the dresses, shoes, gloves, and jewelry appear to be genuine at first, they are actually inexpensive imitations of presumably precious consumer goods. By juxtaposing different signifiers of femininity, Marisol explained the way in which "femininity" is culturally produced. The sculptures were based on existing photographs, which were interpreted by the artist and transformed into a new material format. De Gaulle's features were emphasized in order to create a caricature, by exaggerating his jowl, distancing his eyes, narrowing his mouth, and skewing his tie. Marisol produced satiric social commentaries in concern to gender and race, which being a woman of color is a circumstance she lives in.

Поп-арт

1960 жылдардың келесі онжылдығында Марисол Энди Уорхол және Рой Лихтенштейн сияқты поп-артистермен байланыста болды. Ол Уорхолдың бірнеше ерте фильмдерінде ойнады, соның ішінде "Құшақтасу" (1963) және "13 ең әдемі қыз" (1964). Осы кезеңдегі ең танымал туындыларының бірі – Толедо өнер мұражайындағы толық өлшемдегі топтық инсталляция. Әртүрлі әлеуметтік элита өкілдері ретінде жиналған барлық фигуралар Марисолдың бет-әлпетін иеленген. Марисол әкесінің тегін – Эскобарды тастап, әкелік жеке басын жою және "көптен ерекшелену" мақсатын қойды. Ол Ашкан мектебінен де, комикстерден де күшті әсер алғанын көрсетеді. Ол "Марисол Говард Варшоу мен Ясуо Кайёсиде оқып, осы дәстүрдің кейбір ерекшеліктерін сіңіргенін" түсіндіреді. Боймс сонымен қатар комикс өнерінің поп-суретшілерге және Марисолдің өзіне тигізген терең әсерін атап өтеді, комикстердің бастаулары Ашкан мектебімен тығыз байланысты екенін айтады: "Ашкан мектебінің негізін қалаушылар мен алғашқы карикатуристердің тамыры бірдей" және "олардың көпшілігі мансабын карикатурист ретінде бастаған". Марисол көптеген өнер бағыттарындағы өнердің арасында жүзіп өтті. "Бұл поп емес, оп-арт емес, бұл Марисол!" – деп Грейс Глюк 1965 жылы New York Times газетіндегі мақаласын атады. Бұл туынды Time журналы сатып алып, қазір Смитсонов институтының Ұлттық портрет галереясының қорында сақталады. Куратор Венди Уик Ривз Эскобардың "бізді шатастыру үшін әзіл мен ес кіргізуді пайдаланатынын, мүсінші мен портрет қалай болуы керек деген барлық күтулерді бұзатынын" айтады. Сондықтан, екі түтік неге бар деген сұраққа ол: "Хью Хефнерде барлығынан артық бар" дейді. Марисолдың сан алуандығы, ерекше көзі және мінезі оны кез келген бір ойлау мектебінен ерекшелендіреді. Ол мүсіндеріне қоғам қайраткерлерінің, отбасы мүшелерінің және достарының портреттерін жиі қосады. Бір көрмеде "Марисол Эскобардың Кеннедилері" отбасының шамадан тыс бейнесін сынады (Walsh, 8). 1982-1984 жылдары Леонардо да Винчиге деген құрметі оны өзінің "Соңғы кешкі ас" картинасының толық көлемді кескіндемесін ойлап, өмірлік өлшемдегі мүсінді жасауға итермеледі. Сондай-ақ, ол да Винчидің "Бейбақтық" картинасына негізделген туынды жасады. Поп-артта "әйел" рөлі әдетте ана немесе жалдамалы әйел ретінде қарастырылып, әйелдердің көзқарасынан сирек бейнеленді. Бұл бейнелеу, поп-арт аясында, көбінесе әйелдерді тауар ретінде көрсеткен ер суретшілермен анықталды. Марисол өзінің жыныстық ерекшелігін қабылдаған санаулы суретшілердің бірі болды. Марисолдың шығармашылығын сын тұрғысынан қарастыру оның әйелдік көзқарасы оны басқа поп-суретшілерден бөліп тұратынын көрсетті, өйткені ол тұйық көзқарас емес, сезімтал сатира ұсынды. Люси Липпард сияқты өнер сыншылары 1965 жылдан бастап Марисолды поп-арт аясында тануды бастады. Осы кезде оның мүсіндері белгілі бір поп-мақсаттарға қатысты танылды. Дегенмен, Липпард ең алдымен Марисолдың жұмысы Энди Уорхол, Фрэнк Стелла, Рой Лихтенштейн және Дональд Джадт сияқты поп-арт көшбасшыларының ниеттерінен ерекшеленетінін айтты. Сонымен қатар, суретші фотосуреттер мен қалыптар арқылы жеке бейнесін көрсете отырып, "американ арманының" жағдайына қатысты адамдық жағдайға қатысты өзін-өзі сынға алды. Марисол феминистік сынның барлық субъектілеріне ортақ болатын және оның поп-арт әріптестерінің бақылаушы еркек көзқарасынан ерекшеленетін адамдық осалдықты бейнеледі. Ол 1978 жылы Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі болып сайланды. Марисол 1990 жылдары ағаштан жасалған мүсіндер сериясын жасады, олардың көпшілігі америкалық үндістерді бейнеледі. Бұл жұмыстардың екі көрмесі жақсы қабылдамады және ол өзін дұрыс түсінбегендей сезінді. 2004 жылы Марисолдың жұмысы "MoMA at El Museo" – Латын Америкасы суретшілерінің Музейінде өткен көрмеде көрсетілді. Марисолдың жұмысына қызығушылық артып, 2014 жылы Теннесси штатының Мемфис қаласындағы Мемфис Брукс өнер мұражайында ірі ретроспектива өтті, сонымен қатар ол Нью-Йорктегі Museo del Barrio-да оның алғашқы жеке көрмесі болды.

It was in the following decade of the 1960s that Marisol began to be associated with pop artists such as Andy Warhol and Roy Lichtenstein. She appeared in several early films by Warhol, among them The Kiss (1963) and 13 Most Beautiful Girls (1964). One of her best known works from this period is The Party, a life size group installation of figures at the Toledo Museum of Art. All the figures, gathered together in various guises of the social elite, sport Marisol's face. Marisol dropped her family surname of Escobar in order to divest herself of a patrilineal identity and to "stand out from the crowd". He suggests a strong shared influence from both the Ashcan School and the form of Comics in general. He explains that "Marisol inherited some of the features of this tradition by way of her training under Howard Warshaw and Yasuo Kaiyoshi." Boimes also notes the profound effect that Comic book art had on the Pop Artists and Marisol herself, not to mention that the origins of the comic strip are deeply intertwined with the Ashcan School, explaining that, "The pioneers associated with the Ashcan School sprang from the same roots as pioneer cartoonists," and that, "almost all began their careers as cartoonists." Marisol drifted through many artistic movements. "Not Pop, Not Op, It's Marisol!" was the way Grace Glueck titled her article in The New York Times in 1965: The work was acquired by Time, and is now in the collection of the National Portrait Gallery of the Smithsonian Institution. Curator Wendy Wick Reaves said that Escobar is "always using humor and wit to unsettle us, to take all of our expectations of what a sculptor should be and what a portrait should be and messing with them. So when she's asked why there are two pipes, she says, 'Well, Hugh Hefner has too much of everything.'" Marisol's diversity, unique eye and character set her apart from any one school of thought. She has often included portraits of public figures, family members and friends in her sculpture. In one exhibit, "Marisol Escobar's The Kennedys criticized the larger than life image of the family" (Walsh, 8). In 1982 1984, her respect for Leonardo da Vinci led her to make a life sized sculptural representation of herself contemplating her full sized tableau of The Last Supper. She also did a work based on da Vinci's The Virgin with St. Anne. In Pop art, the role of a "woman" was consistently referred to as either mother or seductress and rarely presented in terms of a female perspective. This portrayal, set within Pop art, was predominately determined by male artists, who commonly portrayed women as commoditized sex objects. Marisol was one of the few who embraced her gender identity. Critical evaluation of Marisol's practice concluded that her feminine view was a reason to separate her from other Pop artists, as she offered sentimental satire rather than a deadpan attitude. Art critics, such as Lucy Lippard, began to recognize Marisol in terms of Pop art in 1965. At this time, her sculpture was recognized relative to certain pop objectives. Yet, Lippard primarily spoke of the ways in which Marisol's work differentiated from the intentions of Pop figureheads such as Andy Warhol, Frank Stella, Roy Lichtenstein, and Donald Judd. Simultaneously, by including her personal presence through photographs and molds, the artist illustrated a self critique in connection to the human circumstances relevant to all living the "American dream". Marisol depicted the human vulnerability that was common to all subjects within a feminist critique and differentiated from the controlling male viewpoint of her Pop art associates. She was elected to membership in the American Academy of Arts and Letters in 1978. Marisol created a series of wood sculptures in the 1990s, mostly depicting Native Americans. Two exhibits of these works were not well received and she felt misunderstood. In 2004, Marisol's work was featured in "MoMA at El Museo", an exhibition of Latin American artists held at the Museum of Modern Art. Marisol's work has attracted increased interest, including a major retrospective in 2014 at the Memphis Brooks Museum of Art in Memphis, Tennessee, which also became her first solo show in New York City, at Museo del Barrio.

Соңғы жылдар

Эскобар соңғы рет Нью-Йорк қаласының Трибека ауданында тұрды және өмірінің соңына қарай нашар денсаулыққа тап болды. 2017 жылдың сәуірінде Марисолдың барлық мүлігі Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы Олбрайт Нокс өнер галереясына, қазір Буффало АКГ өнер мұражайы деп аталған, қалдырылғаны жарияланды. 2022 жылы Маямидегі Перес өнер мұражайы «Марисол және Уорхол Нью-Йоркке келеді» көрмесін ұйымдастырды, онда Эскобар мен Энди Уорхолдың өнер мансабының дамуы туралы айтылды. Көрменің құрметіне PAMM каталог жариялады.

Жинақтар

Буффало AKG өнер мұражайында оның туындыларының әлемдегі ең ірі жинағымен қатар, оның жұмыстары Маямидегі Перес өнер мұражайы, Метрополитен өнер мұражайы, Курье өнер мұражайы, Бостонның ICA мұражайы, Бойманс Ван Бьюнинген мұражайы және Қазіргі заманғы өнер мұражайы сияқты көптеген мұражайлардың қорындарына да енген.

Пайдаланылған әдебиеттер

Эвис Берман, "Қоздырушылар мен ықпалды тұлғаларды бейнелеудің батыл және өткір жолы". Смитсонов, 1984 жылғы 14 ақпан: 14–16 бб. Де Ламатер, Пег. "Марисольдің мемлекеттік және жеке де Голль". Америка өнері, 10 том, 1 нөмір, 1996 ж., 91–93 бб. Диль, Кэрол. "Жүректің көзі". Америкадағы өнер, 96.3 (2008): 158–181. Академиялық іздеу толық. Желі. 29 қазан 2016 ж. Дрейшпун, Дуглас. "Марисол портреттік мүсіншілігі". Өнер журналы, 50 том, 4 нөмір, 1991 ж., 94–96 бб. "Эскобар, Марисол". "Хатчинсон энциклопедиясы". 2003 жылғы 22 қыркүйек. Гарднер, Пол. "Марисол кім?". ARTnews, 88, 1989 жылғы мамыр: 12–15 бб. Хартвелл, Патриция Л. (редактор), Ретроспектива 1967–1987, Гавайи штатының мәдениет және өнер қоры, Гонолулу, Гавайи, 1987, 135 б. Иригарай, Люс. Бұл – бір емес жыныс. Итака: Корнелл университетінің баспасы. 1985. Басылым. "Марисол". "Колумбия энциклопедиясы". Алтыншы басылым; 2004 жылғы 22 сәуір. Поттс, Алекс. "Табылған суреттің құндылығы және соғыстан кейінгі өнерде мимезистің қайта құрылуы". Өнер тарихы, 37.4 (2014): 784–805. Өнер және сәулет көзі. Желі. 2016 жылғы 5 желтоқсан. Уолш, Лора. "ЖFK өмірі Брюс музейінің көрмесінде сурет арқылы бейнеленген", AP Worldstream, 2003 жылғы 19 қыркүйек: 8 бет. Вестмакотт, Джин. Марисоль Эскобар, Поп-арт. Нью-Йорк: W. W. Norton & Company, 1989. Уайтинг, Сесил. "Марисольдің әйелдік бейнесін анықтау". RACAR: Revue d'Art Canadienne / Canadian Art Review, 18 том, 1/2 нөмір, 1991 ж., 73–90 бб. Уильямс, Холли. "Бір әйел поп-артисті атаңызшы". The Independent (2015): бет нөмірі көрсетілмеген. "Марисол Эскобар өмірбаяны", Rogallery, мерзімі көрсетілмеген. Желі. 2015 жылғы 21 қыркүйек.