Кіріспе

Американдық актер (1920–1992)

Винсент Гарденья (нағыз аты Винченцо Скогнамильо; 7 қаңтар 1920 – 9 желтоқсан 1992) – итальян-американдық театр, кино және теледидар актері. Ол екі рет «Оскар» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актер» номинациясына ие болды, бірінші рет «Барабанды баяу соқ» (1973) және екінші рет «Айға құштарлық» (1987) фильмдері үшін. Сондай-ақ ол «Өлім тілегі» (1974) және оның 1982 жылғы жалғасы «Өлім тілегі II» фильмдерінде детектив Фрэнк Очоа рөлін сомдады, ал музыкалық «Қорқынышты гүл дүкені» (1986) фильмінде Мистер Мушник рөлінде ойнады. Гарденьяның басқа да танымал фильмдері: «Қылмыскерлер» (1960), «Хастлер» (1961), «Фронт-парақ» (1974), «Жылдамдықтың шегі» (1977), «Жұмақ күтеді» (1978) және «Супер» (1991). 1990 жылы Гарденья HBO телеарнасының «Ескі достар» туындысы үшін телефильм немесе телесериалдағы ең үздік қосалқы актер үшін «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. Гарденья Бродвейдегі өнері үшін екі рет марапатталды. 1972 жылы «Екінші авенюдегі тұтқын» спектакліндегі рөлі үшін «Тони» сыйлығын жеңіп алды, ал 1979 жылы «Ballroom» спектакліндегі рөлі үшін «Музыкалық ролдегі ең үздік актер» номинациясына ұсынылды. Бродвейден тыс ол екі рет «Машина» (1960) және «Экзотикалық жерлерден өту» (1969) спектакльдеріндегі рөлдері үшін актерлік шеберлігі үшін марапатталды.

Мансап

Гарденья "92-ші көшедегі үй" фильмінде шағын рөл ойнады, сондай-ақ "Cop Hater" және "A View From the Bridge" сияқты басқа фильмдерде эпизодтық рөлдерде ойнады. Оның алғашқы ағылшын тіліндегі рөлі 1955 жылы Бродвейдегі "In April Once" пьесасында қарақшы рөлінде болды. Келесі жылы, 36 жасында, ол Бродвейден тыс дебютінде "Алтын қолды адам" спектаклінде "Пигги" рөлін ойнады. Гарденья 1972 жылы Питер Фолкпен бірге "Екінші авеню тұтқыны" пьесасындағы рөлі үшін "Тони" сыйлығын жеңіп алды. 1979 жылы ол "Баллрум" мюзикліндегі рөлі үшін "Ең үздік актер" номинациясына ұсынылды. Кинода ол "Bang the Drum Slowly" және "Moonstruck" фильмдеріндегі рөлі үшін "Оскар" сыйлығының "Ең үздік қосалқы актер" номинациясына екі рет ұсынылды. Телевизионда Гарденья 1990 жылы Хьюм Кронинмен бірге түскен "Ертедегі достар" фильміндегі рөлі үшін "Эмми" сыйлығын жеңіп алды. Оның ең жақсы есте қалған теле рөлдерінің бірі – "All in the Family" (1973–1974) сериалында Арчи Банкердің көршісі Франк Лоренцо (алғашқы эпизодтарда көрші Джим Боуман рөлінде, кейіннен еркек және әйелден құралған жұптың бір бөлігі ретінде) және "Кеннеди" (1983) мини-сериалында Дж. Эдгар Гувер рөлі. Ол "Теңіз түбіне саяхат" сериалының "Венециядан қашу" атты эпизодында ойнады. Сонымен қатар, Гарденья "The Twilight Zone" (1985 телесериалы), "Mission: Impossible" (телесериалы), "Mannix", "Ironside" (1967 телесериалы), "The Big Valley" және "The Fugitive" (1963 телесериалы) сияқты танымал шоуларда есімде қалған рөлдерді ойнады.

Өлім

1992 жылдың желтоқсанында Гарденя Филадельфияда Том Дулактың «Аяқтарды сындыру» комедиясының сахналық қойылымында өнер көрсетті. Ол «Форрест» театрында Бродвейден тысғы қойылымдағы Лу Грациано рөлін үш аптаға ойнауды бастады. Бұл рөлді ол 1991 жылы Нью-Йорктегі қойылым ашылғаннан бері сомдап келген еді. 1992 жылдың 9 желтоқсанында таңғы сағат 1-ге таяу, соңғы алдын ала көрсетілімнен кейін бірнеше сағат өткен соң, Гарденя сахналық режиссер Джон Тиллингер, продюсер Эллиот Мартин және актерлермен бірге кешкі ас ішіп, қонақ үйіне оралды. Мартиннің сөзіне қарағанда, Гарденяда аурудың ешқандай белгісі болмаған, ол: «Бұл керемет кеш болды», – деп қосты. Билік өкілдерінің мәліметінше, Гарденя келесі күні таңертең радио сұхбатына, қойылымды насихаттау үшін келмегенде, баспасөз өкілі Айрин Ганди мен актер Винс Виверито алаңдады. Олар Гарденяның қонақ үйіне келгенде, ешкім есік ашпады. Қонақ үй инженерді жіберіп, есікті ашты, сонда Гарденяны жүрек талмасынан қайтыс, киініп, телефонын қысып тұрған күйінде тапты. Ол 72 жаста еді. Сол күні кешке «шоу жалғасуы керек» деген театр салты бойынша, Гарденяның қайтысынан бірнеше сағат өткен соң, қойылымның ресми ашылуы өтті. Компания ашылу спектаклін Гарденяның естелігіне арнады. Гарри Гардино Гарденяның рөлін, мейрамхана иесі ретінде қабылдады. Гарденя ешқашан үйленбеген және баласы болған емес. Оның кіші інісі Ральф Франк Скогнамиглио (30 қыркүйек 1925 – 31 қаңтар 2018) одан қалды. Ол өмірінің соңына дейін тұрған Бруклиндегі Бенсонхерст ауданындағы 16-шы даңғылдың бір бөлігі, оның құрметіне Винсент Гарденья бульвары деп аталды.