Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сингапурдағы даосизм 2020 жылғы халық санауы бойынша елдің жалпы халқының шамамен 8,8% құрайтын дін. Елде "даосизм" анықтамасы кеңінен қытай халық дінінің бір бөлігі ретінде қарастырылады. Жалпы алғанда, Сингапурдағы даосизмді ұстанатындардың басым көпшілігі Чжэньи мектебінің негізгі ағымымен байланысты. Жастарға қарағанда, егде жастағы тұрғындардың үлесі даосизмді ұстануда жоғары. Сингапурдың даосистік федерациясы 1990 жылы даосистік мәдениет пен дәстүрлерді насияттау және оны қоғамға кеңінен таныту мақсатымен құрылған. Сингапурда мыңнан астам қытай ғибадатханасы болғанымен, олардың бес жүз қырыққа жуығы ғана Дао федерациясына мүше.
Taoism in Singapore is the religion of about 8.8% of the country's entire population as per the 2020 census. The definition of "Taoism" in the country is included as part of the wider Chinese folk religion. In general, nearly all adherents of Taoism in Singapore are associated with the mainstream Zhengyi school. Larger proportion of older residents adhere to Taoism, as compared with those in younger age groups. The Taoist Federation of Singapore was first established in 1990 to promote greater public awareness and understanding of the Taoist culture and traditions. Although there are over one thousand Chinese temples in Singapore, only around five hundred forty Taoist temples and organisations are affiliated to the Taoist Federation.
Тарих
Даосизм алғаш рет Сингапурға Қытайдан келген алғашқы қоныс аударушылармен бірге келді. Осы қоныс аударушылардың көпшілігі Мазуға (媽祖) табынып, жаңа, бейтаныс елге қауіпсіз жеткізіп беруін тіледі. Кейіннен, Сингапурға қытай саудагерлері мен жұмысшылары көшіп келген сайын даосизм дәстүрі гүлденді. Көптеген даосизмді ұстанушылар бодхисаттваға да табынады, ал даосизм мен буддизм дәстүрлі түрде бейбіт қатар өмір сүреді, осылайша екі дін арасындағы шекара бұлыңқы болып қалады. 1980-ші жылдары буддалық белсенділердің күшеюімен, даосизм құдайларына да, Буддаға да табынған жандардың саны өзгерді. Олар негізінен даосизм құдайларына табынса да, өздерін буддистер деп жариялады (үйлерінде даосизм құдайларына табынатын отбасылар сияқты). Бұл Сингапурдағы даосизмді ұстанушылардың санының статистикалық төмендеуіне алып келді. Дегенмен, даосизмді жеке дін ретінде мойындаудан бас тартуға жасалған әрекеттер күмәнді, себебі дінді қабылдаған жастардың саны айтарлықтай өсіп, жарияланбай отыр.
Taoism first arrived in Singapore with the first Chinese settlers to the country. The majority of these settlers worshipped Mazu (媽祖) to guide them safely in on their arrival in a new foreign country. Taoist practice later flourished as an increasing number of Chinese merchants and coolies settled in Singapore. Many Taoist followers worship bodhisattva as well as Taoism and Buddhism have traditionally enjoyed a peaceful coexistence, thereby leading to obscured delineation between the two religions. Subsequently, with the rise of Buddhist activists in the 1980s, the pool of faithful who worship both Taoist deities and Buddha realigned to declare themselves as Buddhists even if they were primarily worshipping Taoist deities (defined as families which worship Taoist deities at home). This led to a statistical decline in the Taoist population in Singapore. However, any attempt to deny Taoism its right as a religion of its own is dubious owing to the substantially growing and unreported numbers of youngsters embracing the faith.
Қытай қауымдастығында даосизмнің рөлі
Даоизм өзі Қытай Сингапур тұрғындары арасындағы қытай дәстүрлерінің ядросының бір бөлігін құрайды, сонымен қатар көптеген халықтық амалдарды кейбір қытай буддистері де қабылдайды. Гуан Иесі, Сюань Тянь Шанди және Туа Пек Конг сияқты қытай құдайлары даосизмді ұстанатындар мен жергілікті қытай қауымдастығы арасында ең танымал құдайлар болып табылады. Көптеген даоистер Гуаньинь және Ди Цзан Ванг сияқты буддалық бодхисаттваларға да құлшылық етеді. Инь мен Ян, Усин ұғымы – ортодоксальды даосистік қағида болғамен, қарапайым даосизмді ұстанатындар арасында көбінесе ауызша айтылады. Даостық жекпе-жек өнері, әсіресе тай-чи, қоғамдық орталықтарда кеңінен таралған. Лоронг Ку Чье Шенг Хонг ғибадатханасы, немесе Қала құдайы ғибадатханасы, Вудань тауынан даосизм дін қызметкерлерін тай-чиге үйрету үшін шақырды, нәтижесінде ғибадатханада әртүрлі ұлттар мен діндерден 3000-нан астам адам күнделікті жаттығу жасады. Ең көне даосизм ғибадатханаларының бірі – Тиан Хок Кенг, оны белгілі бай меценат Капитан Тан Ток Сенг салған, ол сонымен қатар Хоккин Хуай Куанның бастауы болды. Гейлангтағы Сун Тхян Кинг ғибадатханасы, өзен аңғарындағы Хонг Сан Сей ғибадатханасы және Уотерлоо көшесіндегі Куан Им Тонг Худ Чо ғибадатханасы сияқты тағы да бірнеше ғасырлық танымал ғибадатханалар бар. Бұл танымал ғибадатханалардың көпшілігі, әдетте, таза даосизм ғибадатханаларына қарағанда үш дінге бейім.
Taoism itself forms part of the nucleus of Chinese traditions amongst Chinese Singaporeans, many folk practices are also adopted by some of the Chinese Buddhists. Chinese Deities like Lord Guan, Xuan Tian Shangdi, and Tua Pek Kong are some of the most popular deities among Taoist adherents and the local Chinese community. Many Taoists also worshipped Buddhist Bodhisattvas like Guanyin and Di Zang Wang. The yin and yang, Wuxing concept, being an orthodox Taoist principle, is, however, only anecdotally practiced by the common Taoist believers. Taoist martial arts, notably tai chi, is commonly practiced in community centres. Lorong Koo Chye Sheng Hong Temple, or the City God Temple, engaged Taoist priests from Mount Wudang to teach tai chi and had more than 3000 students of diverse race and religion practice daily at the temple. One of the oldest Taoist temples is the Thian Hock Keng, built by the late wealthy philanthropist Kapitan Tan Tock Seng, which also serves as the origin of the Hokkien Huay Kuan. There are other century old notables temples such as the Soon Thian Keing Temple in Geylang, Hong San See Temple in River Valley and the Kwan Im Thong Hood Cho Temple in Waterloo Street. Most of these notable temples are usually more inclined to three religions than purely Taoist temples.
Ата-бабаларға табыну
Қытайлық ата-бабаларға табыну – Сингапурдағы көптеген этникалық қытайлардың дәстүрлі тәжірибесі. Даостар, буддистердің көпшілігі және кейбір дінсіз қытайлар әлі де ата-бабаларға табыну дәстүрін жалғастыруда. Бұрын қытай отбасылары ата-бабаларының есімдері жазылған тақташаларды орналастыратын. Мұндай тақташалар ата-бабалар залында және құмыраларға қойылатын, ал тамақ құрбандықтары әдетте олардың алдына қойылады. Қытай үйлерінен табылған ата-бабалар тақташаларында тек әке шежіресінен келген ата-бабалар мен олардың әйелдерінің есімдері ғана көрсетілген. Модернизмнің пайда болуымен және дәстүрлі қытайлық құндылықтардың төмендеуіне байланысты, құрмет және осы сияқты тәжірибелер бірте-бірте жоғалып барады. Дегенмен, көптеген қытайлар ата-бабалар тақташаларын буддалық және таолық храмдарға көшіріп, ата-бабаларға табыну дәстүрін қарапайым түрде жалғастыруда. Қытай үйлерінде көбінесе тек даостық немесе буддалық тұғырлар кездеседі. Отбасылар ата-бабаларын кремациялап, колумбарийлерде немесе зираттарда жерлеуді таңдай алады. Отбасылар, әсіресе Цинмин мерекесінде, ата-бабаларының қабірлеріне барады. Олар ата-бабаларына хош иісті жаққыштар, хош иісті қағаздар және тамақ сыйлықтарын әкеледі. Қытайлық әдет-ғұрып бойынша, қытай зираттарында немесе колумбарийлерде ата-бабаларға табынған адамдар, ең алдымен, құрбандықтары мен дұғаларына арналған заттарды жайып, содан кейін хош иісті жаққыштарды жағады. Табынушылар, жаққыштарды белгіленген жерлерге қою алдында дұға оқи алады. Содан кейін табынушылар хош иісті қағаздарды жағып, табынғаннан кейін тамақты жинап алады.
Chinese ancestral worship is a traditional practice, practiced by a large number of ethnic Chinese in Singapore. The Taoists, most Buddhists and some of the non religious Chinese still continued the ancestral worship tradition. In the past, Chinese families enshrined ancestral tablets with the ancestors' names inscribed on them. Such tablets are placed on ancestral halls and urns meant for placing joss sticks, and food offerings are usually placed in front of it. Ancestral tablets found in Chinese homes only state the names of patrilineal ancestors and their wives. With the advent of modernism, and perchance owing to the decline of traditional Chinese values, filial piety and thus such practices are slowly fading. However, many Chinese have eventually moved their ancestor tablets to Buddhist temples and a handful of Taoist temples to carry on the ancestor worship tradition in much simplified manner. At most only Taoist or Buddhist altars are found in Chinese homes. Families may choose to have their ancestors cremated and kept in columbariums or buried in cemeteries respectively. Families would visit their ancestor's resting place, especially during the Qingming Festival. They would bring joss sticks, incense papers and food offerings to the ancestors. According to Chinese custom and tradition, people worshipping ancestors at Chinese cemeteries or columbariums must first lay out their offerings and prayer items before burning the joss stick. The worshippers may then recite prayers before proceeding to place their joss sticks on designated areas. The worshippers then burn the incense paper and collect the food after worship.
Жыпар жыт қағазы
Ата-бабаларға құлшылық етуде қолданылатын хош иісті қағаздардың әртүрлі түрлері бар; олардың әрқайсысы ата-бабалар рухына арналған сыйлық. Алтын фольга басылған сары түсті қағаз алтын таэльді, ал күміс фольгасы бар қағаз күміс таэльді білдіреді. Тағы бір түрі – бір түсті қағаз, ол бір жағынан дөрекі, екінші жағынан тегіс болып жасалады. Мұндай қағаз әртүрлі түстерде кездеседі. Осы типтегі хош иісті қағаздарды екі жағынан да тығыз орап, байлап қою керек, сырты тегіс жағымен болуы тиіс. Бұл түрдегі хош иісті қағаз ата-бабаларға арналған киімді бейнелеу үшін қолданылады. Қаңыр түсті, қайта өңделген қағаздан жасалған жұмсақ және дөрекі бетті қағаз мата ретінде қолданылады. Әртүрлі өлшемдегі "тозақ ақшалары" және "кай" (қайың) ақша белгілері ақшаны білдіреді. Осы хош иісті қағаздардың бәрі маңыздылығына қарай "ибу" деп аталатын бумаға жиналады. Қоңыр қағаз буманың негізі болып табылады. Әдетте, негізде "мақта" қағаздарының саны жұп болуы керек, ал бір парақ негіздің ядросы қызметін атқарады. Одан кейін банкноттар, "кай", киімдер мен таэльдер жиналады, сосын ибу бумасы жиналып, урнаға тастамас бұрын шаммен өртеледі. Кейде ибумен бірге көйлек және шалбар пішінде жасалған хош иісті қағаздар да өртеледі.
Incense paper used for ancestor worship comes in several forms; each represents a present for the ancestor's spirit. Paper coloured yellow with a gold foil printed on it represents a gold tael; that with a silver foil represents a silver tael. Another variant is single coloured paper which is manufactured with a rougher surface on one side and a smoother surface on the other side. Such paper come in varying colours. Incense paper of this type is to be rolled up and snugged tightly at both ends. The smoother face should form the exterior surface. Incense paper of this variant is used to represent clothes for the ancestor. Paper with a soft and rough surface printed in brown recycled paper serves as cloth. Hell notes of various sizes as well as kai chin are used to represent money. All of this incense paper is arranged and collected into a bundle known as yi bou in accordance to significance. The brown incense paper serves as the base. Usually, the base must have an even number of "cloth" papers, and one sheet will serve as the nucleus of the base. They are followed on by the bank notes, kai chin, clothes and taels, and the yi bou is gathered up, and burnt with a candle before throwing it into the urn. Joss papers manufactured into the shape of shirts and trousers are sometimes burnt together with the yi bou.
Жерлеу салттары
Сингапурдағы даосизм діни жоралары диалектілік топтарға қарай өзгеше болады. Көбінесе жерлеу рәсімдерін өткізуге шақырылатын даосизм ғибадатханалары Сингапурда орналасқан, бірақ хакка тайпасы үшін жерлеуші Малайзияның Кулай қаласынан дін қызметкерлерін шақырып, аза тұтқан хакка отбасыларына қызмет етеді. Алтардың екі жағына бір-бірден жерлеу шамдары қойылады, олардың бірінде марқұмның тегі, екіншісінде оның жасы жазылады. Теочев дәстүрінде марқұмның тегі шамдардың ешқайсысына жазылмайды, орнына "严" немесе "慈" есімді екі қытай иероглифі жазылады. Бұл "严父慈母" мақалымен байланысты, ол ата-ананың бала тәрбиесіндегі дәстүрлі рөлін көрсетеді, және бұл иероглифтер марқұмның ер немесе әйел екенін көрсетеді. Кейде шамдардағы жазу қызыл түспен жазылады, бұл марқұмның кем дегенде 80 жыл өмір сүргенін білдіреді. Кантондықтар мен хаккалар үшін дін қызметкері "тозақты бұзу" рәсімін өткізеді, себебі марқұмның өткен күнәларына байланысты өлген кезде тозаққа түседі деп сендіріледі. Рәсімдер марқұмды құтқару және оның жанын арғы дүниеден шығарып, қайта тууға жол беру үшін өткізіледі.
Taoist funerals in Singapore differ from dialect group to dialect group. Most of the Taoist temples engaged to conduct funeral rituals are based in Singapore with the exception of Hakka people where the undertaker engaged the priests from Kulai in Malaysia to come to Singapore to serve the bereaved Hakka families. A pair of funeral lanterns are placed at each side of the altar where on one lantern listed down the deceased surname while the other listed his or her age. The Teochew tradition did not write the deceased surname on either lantern but 2 chinese characters "严" or "慈" because of the proverb "严父慈母" which reflects the traditional role of parents in the upbringing of their children and these characters indicate that the deceased is a male and female respectively. In some cases, the lantern wordings are written in red which means that the deceased lived a long life at least 80 years of age. For the Cantonese and Hakkas, the priest would conduct the "Breaking of Hell" ritual as it was believed that the deceased would drop into Hell when he dies based on his past sins and rituals are conducted to save the deceased and lead the dead souls out of the netherworld and enter into reincarnation.