Кіріспе

Қытай мифологиясындағы аңыздық шиандар (өлімсіздер)

Сегіз өлімсіз – қытай мифологиясындағы аңыздық шиандардың (өлімсіздердің) тобы. Әрбір өлімсіздің күші өмір сыйлайтын немесе зұлымдықты жоятын ыдысқа (法器) ауыстырылуы мүмкін. Бұл сегіз ыдыс «Жасырын сегіз өлімсіз» (暗八仙) деп аталады. Олардың көпшілігі Тан немесе Сун әулеттерінде дүниеге келген деп айтылады. Олар даостардың құрметіне ие және Қытайдың халықтық мәдениетінде де танымал элемент болып табылады. Олар Бохай теңізіндегі бес аралда, оның ішінде Пенглай тауында мекендейді делінеді. Өлімсіздер: Хэ Сяньгу (何仙姑), қазіргі заманда топтың жалғыз әйел өкілі ретінде қарастырылады, көбінесе лотос гүлін ұстаған күйінде бейнеленеді. Цао Гоцзю (曹國舅), Сун әулетінің императорымен туыс, өлместікке жеткенге дейін. Ли Тьегуай (李鐵拐), психикалық денсаулығында кемшіліктері болған, медицинамен және аурулар мен мұқтаж адамдардың азабын жеңілдетумен байланысты, оның темір таяғы мен қызылша бөтелкесі арқылы танылады. Лань Цайхэ (藍采和), бастапқыда әйел ретінде бейнеленген, кейіннен екіұшты немесе дәлірек айтқанда, «өзгермелі» жыныстық белгіге ие болды және гүлшілер мен бағбандардың қамқоршысы саналады. Лю Дунбинь (呂洞賓), сегіз өлімсіздің жетекшісі саналатын ғалым және ақын. Хан Сянцзы (韓湘子), сыбызғы шебері. Чжан Голао (張果老), ұзақ өмір сүрудің фанши символы. Хан Чжунли (汉鍾離), өліммен және күміс пен алтын жасау қабілетімен байланысты, көбінесе қолда желдеткіш ұстаған күйінде бейнеленеді. 1970 жылдарға дейінгі әдебиетте олар кейде «Сегіз Жын» деп аударылған. Кейбір әңгімелерде олардың барлығы «көңілді түрде шарапқа тәуелді» болғандықтан, оларды «Цзю Чжун Ба Сянь» немесе «Сегіз мас өлімсіз» деп атаған. Алғаш рет Юань әулетінде сипатталған, олар, мүмкін, Хан әулетінің сегіз өлімсіз ғалымдарының атынан аталған болар.

Өнер саласында

Даолық өшпес адамдарға табынушылық секталары Хань әулеті дәуіріне дейін барып тіреледі, ал халық арасында кең танымал болған Сегіз өшпес адам алғаш рет Цзинь әулеті кезінде пайда болды. 12 және 13 ғасырларда салынған Цзинь әулетінің қабірлеріндегі қабырға суреттері мен мүсіндері сегіз даостық өшпес адамды бейнелейді. "Сегіз өшпес" термині "Толық түсіну" (Quanshen) деп белгілі даостық жазушылар мен суретшілер тобының танымал болғаннан кейін жиі қолданыла бастады. Осы кезеңдегі Сегіз өшпес бейнеленген ең танымал туынды – Руйчэн қаласындағы Мәңгілік қуаныш ғибадатханасының (Yongle Gong) қабырға суреті. Сегіз өшпес адам өркендеудің және ұзақ өмірдің нышаны саналады, сондықтан олар ежелгі және орта ғасырлық өнерде кең таралған тақырыптардың бірі болды. Олар жиі келадон ыдыстарды безендірді. Сондай-ақ, олар ақсүйектерге тиесілі мүсіндерде де көп кездеседі. Сегіз өшпес адамды бейнелейтін көптеген жібек суреттер, қабырға суреттері және ағашқа қашалған баспалар сақталған. Олар көбінесе бір топта немесе жеке-жеке бейнеленген, әсіресе сол өшпес адамға құрмет көрсету мақсатында. Алғашқы Сегіз өшпес суреттерінің ерекшелігі – олармен бірге көбінесе жаде қолы бар қыздар бейнеленген, олар жоғары дәрежелі құдайлардың қызметшілері саналған немесе үлкен рухани күшті көрсететін басқа да бейнелермен суреттелген. Мин және Цин әулеттері кезінде Сегіз өшпес адамдар суретшілердің туындыларында басқа да көрнекті рухани құдайлармен жиі байланысты болды. Оларды Ұзақ өмір, өркендеу және бақыт құдайлары болып табылатын Үш Жұлдызбен бірге бейнелейтін көптеген суреттер бар. Сонымен қатар, Батыс патшайымы сияқты басқа да құдайлар Сегіз өшпес адамдармен бірге көрінеді және оларға олардың табиғаттан тыс қабілеттерін сыйлаған деп есептеледі. Сегіз өшпес адамдардың суреттері тек сурет пен көркем өнермен ғана шектелмейді. Олар жазба әдебиеттерде де кеңінен танымал. Авторлар мен драматургтер Сегіз өшпес адам туралы көптеген әңгімелер мен пьесалар жазды. Көп рет қайта жазылып, бірнеше пьесаға айналған танымал әңгімелердің бірі (Юань әулеті кезінде Му Чжиюань жазған ең танымал пьесасы) – "Сары тары арманы", ол Лү Дунбин мен Чжунли Куанның қалай танысқаны және оның өшпестікке апаратын жолын бастағаны туралы айтады.

Цигун және жекпе-жек өнерінде

Сонымен қатар, олар сегіз бөліктен тұратын брокада сияқты цигун жаттығуларының бастапқы дамуымен байланысты. Олардың есімімен аталған қытай жекпе-жегінің кейбір стильдері бар, олар әрбір бейнелі өлмес тұлғаның ерекшеліктеріне жатқызылатын күресу техникаларын қолданады. Кейбір мас бокс стильдері сегіз бейнелі өлмес тұлғаның архетиптерін дене шынықтыру, цигун/медитация және жауынгерлік дайындық үшін кеңінен пайдаланады. Ба-иньцюаньның бір тармағы сегіз бейнелі өлмес тұлғаның әрқайсысы үшін әдістемелерді қамтиды.

Дін

Сунь дәуірінде құрылған Сиань ғибадатханасы – Сегіз өлмейтін сарайы (八仙宮), бұрын Сегіз өлмейтін монастыры (八仙庵) деп аталған. Сегіз өлмейтін залында (八仙殿) олардың мүсіндерін кездестіруге болады. Қытай мен Тайваньда оларға арналған көптеген ғибадатханалар бар. Сингапурда Сянгу ғибадатханасы (仙姑殿) осы топтан шыққан өлмейтін әйел – Хэ Иморатқа (He Xiangu) құлшылық етуге арналған. Бірақ, жалпы алғанда, Синосферада Сегіз өлмейтін – көбінесе құдайлар емес, халық батырлары мен қасиетті кісілер ретінде қарастырылады. Дегенмен, осылай ойлайтындар үшін өлмейтіндер "тірілер мен қайтыс болғандардың тығыз байланысын көрсетеді, себебі өлгендердің рухтары қажет болған кезде әрқашан қол жетімді" деп есептеледі, қытай халықтық дінінің кейбір салаларында олардың өмір сүруі де әруақтарға ұқсас саналады.