Кіріспе

Қытай ғалымы және ақыны Лю Донгбин – Тан әулеті кезінде өмір сүрген және өмірі екі жүз жиырма жылға созылған деп есептелетін аңызға толы қытай ғалымы және ақыны. Даостар оны қытай мәдениетінде өлмеске айналдырып, "Сегіз бейім" деп белгілі құдайлар тобының ең танымал өкілдерінің бірі санады. Лю – тарихи тұлға, ол "Сун тарихы" ресми тарих кітабында еске алынады. Ол нейдан, яки ішкі алхимияның алғашқы шеберлерінің бірі деп есептеледі. Сондай-ақ ол суреттерде зұлым рухтарды қуу үшін қылышын алып жүрген ғалым кейпінде бейнеленеді.

Кейіпкер

Лю Донгбин көбінесе білімді, епті адам ретінде бейнеленеді, ол адамдарға даналық/ағартуға қол жеткізуге және Даоны үйренуге шын ниетпен көмектеседі. Дегенмен, оның кейде мінездемесінде "кемшіліктері" бар екені көрсетіледі, бұл түрлі-түсті даостық бейнеттілер үшін ерекше емес, олардың барлығы әртүрлі ерекшеліктерге ие: Ол мастыққа берілетіні бейнеленеді, бұл көңілді Сегіз бейнеттің арасында жиі кездесетін жағдай. Бұл сондай-ақ, ішімдікке құмарлығымен танымал болған бірнеше даостық суретшілерге де ұқсас. Бір әңгімеде ол өлімсіз болғаннан кейін, "жас" өлімсіз кезінде, ашуға беріліп, тіпті өзеннің жағалауын деформациялаған екен. Ол өлімсіз болғаннан кейін (немесе тек содан кейін) әйелдерге құмар адам ретінде танымал, сондықтан романтикалық мәселелері бар адамдар оны шақырмайды. Бұл даостық сексуалдық өнермен байланысты болуы мүмкін. Лю сонымен қатар жемісті ақын болды. Оның туындылары "Куан Танши" (Толық Тан поэзиясы) жинағына енген.

Ерте өмір

Оның аты Лю Ян, Янь (немесе 岩 немесе 喦) – берілген есімі. Донгбин – оның әдептілік аты. Ол Чисты Ян (純陽子 Chunyang Zi) деп аталады, сондай-ақ кейбір даостар, әсіресе Кванчжэн мектебінің мүшелері, Лю-нағашы (呂祖 lü zŭ) деп атайды. Ол 796 жылы Тан династиясы кезінде Цзиньчжоу префектурасында (京兆府 Jīngzhào Fŭ) дүниеге келген. Оның туған күні қытай күнтізбесінің төртінші айының он төртінші күні деп есептеледі. Ол дүниеге келгенде, бөлмеге хош иіс тарады. Ол бала кезінен-ақ өте ақылды болды және көптеген ғылыми жетістіктерге қол жеткізді. Бірақ бір әңгіме бойынша, 20 жасқа дейін үйленбеген Лю екі рет мемлекеттік қызметке емтихан тапсырып, билікке ілігуге тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Тан Баолидің (825 ж.) бірінші жылы ол қысқа мерзімге ғалым болды. Ол екі рет округтік судья болып қызмет етті. Бірақ көп ұзамай ол биліктегі сындарға тап болып, лауазымын тастап, тауға уытты. Бір күні ол Чанъаньдағы шарап дүкеніне барып, Чжунли Куанмен (鍾離權 Zhong Liquan) кездесіп, он сынақтан өтті, ал Куан оған Алтын таблетка жасаудың жолын үйретті. Соның нәтижесінде ол жолды меңгеріп, өлмеске айналды.

Сары құрттың арманы

Дәстүр бойынша, бір күні түнде Лю Ян Чанъаньда немесе Ханданда болғанда, қонақ үйде сары тарысы пісіріліп жатқанда ұйықтап қалған. Ол императорлық емтиханды тапсырып, сәтті өтіп, беделді лауазымға ие болғанын армандады, көп ұзамай вице-министр (侍郎 shìláng) лауазымына көтерілді. Содан кейін ол бай отбасының қызына үйленді де, бір ұл мен бір қызға ие болды. Ол қайта-қайта жоғарылатылып, ақырында премьер-министр болды. Бірақ оның табысы мен сәттілігі басқалардың қызғанышын тудырды, сондықтан оны қылмыстарда айыптап, лауазымынан айырды. Әйелі оған опасыздық жасады, балаларын қарақшылар өлтірді, ал ол барлық байлығынан айырылды. Арманында көшеде өліп жатқанда оянды. Түсінде он сегіз жыл өткенімен, шындығында бүкіл оқиға тарысы пісіп дайын болғанға дейін болды. Армандағы кейіпкерлерді Жонли Куан оның уақытша даңқ пен табысқа тым мән бермеу керектігін түсінуі үшін сомдады. Соның салдарынан Лю Жонлимен бірге Дао ілімін зерттеуге және жетілдіруге аттанды. Бұл арман "Сары Тары Арманы" (黃粱夢 Huáng Liáng Mèng) деп аталады және Юань әулетінің Ма Цзиюань жинаған жазбаларында сипатталған. Сун әулетінің ғалымы Ли Фанның Тайпин дәуірінің кеңейтілген жазбаларының 82-томында, оқиғаның ертерек нұсқасында Лю Донгбин Студент Лу (盧生 Lú Shēng) деп, ал Жонли Куан Ақсақал Лю (呂翁 Lǚ Wēng) деп ауыстырылған. Бұл оқиғаның Лю Ян үшін болған шағындағы жасы 20-дан 40-қа дейін әртүрлі айтылады.

Лю Донгбинді он рет соттаған

Аңыз бойынша, Чанъанда болған кезінде Лю Цзонли Куанның он сынағын тапсырып, Куан оны шәкірті ретінде қабылдады, содан кейін Лю өлместікке үйрене алды. Осы он сынақ төменде сипатталған. Бір күні Лю жұмыстан келіп, сүйіктісінің өліп жатқанын біледі; қайғысы мен өкініші жоқ, ол жерлеуге қажетті киім мен табутты дайындауға кірісті, бірақ кейін сүйіктісі қайта тіріліп, өмір сүруді жалғастырды. Лү әлі күнге дейін қайғылы да, қуанышты да сезімде емес еді. Лю базарда тауар сататын, бірде онымен сауда-саттыққа бір сатып алушы келді. Салымын келіскен соң, Лю оған заттарды береді, бірақ сатып алушы толық төлеуден бас тартып, кетеді. Лью оған қарсы шықпайды да, өз еркімен кетеді. Ай күнтізбесінің бірінші күні Лю бір қайыршымен кездеседі. Ол кісі оған ақша беріп, одан да көп беруді сұрап, оған қара сөз айтады. Лю сол жерден күлімсіреп кетіп қалды. Лю бұрын қойшы болған. Оның тұсында бір аш жолбарыс қолында жүрген ешкілерге көз тігіп жүрді. Лү ешкілерді таудың етегіне жіберіп, жолбарыстың алдында тұрды. Аштық жолбарыстың бұны көріп, қатты қорқып, Люге еш зиян тигізбей кетіп қалды. Лью таудың үстіндегі шағын үйде оқып жүргенде, бір сұлу әйел келіп, жоғалып кеткендіктен, түнгісін сол үйде тұруға бола ма деп сұрады. Сол түні сұлу қыз Льюға қыспақ салып, онымен жыныстық қатынасқа түсуге тырысты, бірақ Лью мұндай азғырудан қашып қалды. Бір күні Лю үйіне келгенде, оның барлық заттары ұрланып, жоғалып кеткенін көрді. Ол ашуланбай, шаруа қожалығына жұмысқа кіріседі. Ол жерді қазып жатқанда сансыз алтын табады. Ол жерді бірде-бір алтынның тұстасын да алып тастамай, ашып тастады. Лю базардан қола бұйымдар сатып алды. Үйіне оралған соң, ол барлық ыдыстардың алтыннан жасалғанын байқады және оларды дереу сатушыға қайтарып берді. Бір ақылсыз даосы көшеде дәрі-дәрмек сата отырып, адамдарға өзінің сиқырлы емі екі нәтижеден бірін береді деп айтты: 1) ішуші сол сәтте-ақ өледі немесе 2) ішуші өлместікке жетеді. Ешкім де сынап көруге батылы бармады, тек Лю ғана дәрі-дәрмекті сатып алып, сынап көрді. Оған ештеңе болған жоқ. Жаңбырдың салдарынан өзеннің су деңгейі көтерілді. Лью мен басқа жолаушылар өзеннен қайықпен өтіп бара жатқан еді. Жолдың ортасына жетпей-ақ ауа райы нашарлап, Льюдан басқа жолаушылардың көбісі уайымдады. Лью өмір мен өлімді ойламай, жай ғана өмір сүрді. Лю үйде жалғыз қалғанда, бірден бір қызық оқиға болды. Жұлдыздар мен жындылар бірін-бірі өлтіріп, Льюға да солай істегісі келді. Лью еш қорқыныш танытпай, үй шаруасын ойламай-ақ атқарып жүрді. Басқа бір топ жындар Людің өмірін алып тастауға тырысты. Олар Люге бұрынғы өмірін оларға борышты деп айтты, өйткені өткен өмірде Лю оның өмірін алды. Лю еш қорықпай: "Өмірді алып таста, мен сені бұрынғы өмірден алып тастадым, бұл әділ әрі әділ!" - деді. Кенеттен аспан көк түсті болып, сол арбақтар мен шайтандар жоғалып кетті. Бұл оқиғалар болып жатқанда Чжунли Куан (Таоист оқиғаларында оның Ұстазы және Ұстазы болған) оған қарап, күлді. Осы 10 сынақ Людің таза әрі абыройлы адам екенін дәлелдеді және Чжунли мырза Льюді Нан Сан Хер Лингке алып барып, оның құпиясын өмірге жеткізуге қуанып, одан кейін "Чжун Лю Алтын Дан" даосизм мектебін құрды. Бірақ Лю құпияны тым жақсы көрмейді және оның орнына ішкі тыныштық пен көп адамның пайдасы үшін формуласын өзгертеді; көптеген адамдар бүгінге дейін өлімсіздерге осындай жолды ұстанды. Бұл оның ең үлкен еңбегі. Ол көптеген адамдарға дұрыс жолмен жүруіне, денсаулығы мен өмір сүру жағдайын жақсартуына көмектесті.

Аңыздар мен аңыздар

Солтүстік Сун әулетінің заманында Лю Донгбинге байланысты көптеген аңыздар мен әңгімелер айтылған. Әдетте, Лью басқаларға Дао тәлімін үйретуде. Сун әулетінің ресми тарихы бойынша (史) Лю бірнеше рет Чэнь Туаньның (陳) үйіне барған көрінеді. Ол тіпті Солтүстік Суннан бірнеше ғасыр бұрын танымал болған. Лю Донгбиннің мейірімділігі қытай мақалында "ит Лю Донгбинді тістейді" (狗咬呂洞賓 gǒu yǎo Lǚ Dòngbīn) деп көрсетілген, бұл жақсылықты тани алмай, жақсылықты жамандықпен қайтара алмайтындығын білдіреді. Кейбіреулер түпнұсқа мақал-мәтелдің "狗咬呂洞賓,不識好人心" болуы керектігін айтады, ол ит пен Лю Донгбин арасындағы достық туралы әңгімеден шыққан, екеуі де бір-біріне үлкен жақсылықтар жасады, олардың әрқайсысы бастапқыда жаман қызмет сияқты көрінді, бұл достарға сенім артудың маңыздылығын білдіреді. Бұл оқиға дәлелсіз, өйткені Гу Миао классикалық мәтіндерде аталмаған және тек Интернетте танымал болған. Ричард Вильгельмнің айтуынша, Лю Алтын өмірлік эликсир мектебінің негізін қалаушы және "Тай-И-Джин-Хуа-Зонг-Цзи" (太一金華宗旨) немесе "Алтын гүлдің құпиясы" кітабында ұсынылған материалдың авторы. Сондай-ақ, даосы аңызына сәйкес, ол Вуджаншанның жауынгерлік қазыналарының бірі болып саналатын "Сегіз өлмейтін семсер" (八仙剑) деп аталатын ішкі жекпе-жек өнерінің негізін қалаушы. Бір аңыз бойынша, Людің ұстазы Чжунли Куан өлместікке ие болып, көкке ұшып бара жатқанда, Люге егер ол Дао тәлімін жалғастыра берсе, ол да көкке тез ұша алады деп айтқан. Лю Донгбин мұғаліміне жер бетіндегі барлық тіршілік иелерін (басқа бір әңгімеде оның барлық туыстары) ағартқаннан кейін ғана көкке ұшатынын айтты. "Таоға жетуші сегіз өлместік" (八仙得道) кітабына сәйкес, Лю Донгбин өзінің бұрынғы өмірінде таошыл ұстаз және Чжунли Куанның мұғалімі болған. Таолық кітапта "Өлімсіздердің тарихы" (歷代神仙通) бойынша, Лю - ежелгі Дана патша "Хуан Тан Ши" (皇氏) реинкарнациясы. Құрметті Хсуан Хуаның айтуынша, Лю Гуанин (Авалокитшвара) Бодхисаттваның түрленуінің бірі. Лю өзінің сиқырлы семсерімен бірнеше айдаһарды өлтірді. Өлімсіз Лю Донгбиннің Луянның ең әдемі келіншектерінің бірі Ақ пионға қатты қызығатыны айтылады. Лю Донгбин онымен бірнеше рет ұйықтады, бірақ ешқашан эякуляция жасамады, өйткені ол Ян есiн жоғалтқысы келмеді. Өкінішке қарай, Луның өлмейтін әріптесі темір таяқ Ли мен Хе Сяньгу Муданға оның жамбасын талғап, оны қалай себу керектігін үйретті. Ақыры, ақ пионь Лью Донгбинді эякуляцияға жеткізді және оның Ян ессенциясын сіңірді. Кейін ол өзін өсіріп, өлместікке жетті. Тағы бір нұсқа Ба Сянь Дедао романында келтірілген. Бұл нұсқасы әлдеқайда нәзік және онда жыныстық қатынас жоқ. Бір күні өлімсіз Лю Донгбин өзін әдемі ғалымға айналдырып, әйгілі жезөкше Ақ пионға кеңес беруге тырысады. Алғашқы кездескенде Ақ пионь оны құмарлықпен азғырады, бірақ ол онымен ұйықтаудан бас тартады. Екінші кездесуінде Лю онымен ұйықтауға келіседі. Бірақ олар төсекке жақындаған кезде Лю кенеттен асқазаны ауырғанын айтып жылайды және құлап қалады. Ақ пион өзінің жағдайына қатты өкінеді және дәрігерді өзінің ақшасына шақырады (оның сумингісінің күңкілдеуіне қарамастан, ол ауру Люді жолға тастауға итермелейді). Лью (осы кезде ол тек сырқат болып көрінеді) Пионияның мейірімді жүрегін білгеніне қуанады. Үшінші кездесуінде Лю Донгбин ақыры Ақ пионды өзінің құлықсыз өмірін тастауға көндіреді. Ол да ақыры өлместікке ие болады. Опералық нұсқада Ақ пион әуесқой жезөкшеден дәріхана иесінің қызы болып өзгерді. Бір күні Лю Донгбин олардың дүкеніне келіп, мүмкін емес дәрілерді сұрап, қиындық туғызады. Әкесінің қиындықтарын білген Пеони Люмен кездесіп, оның барлық сұрақтарына жауап береді. Олар бір-бірімен айтысып, ақырында ғашықтар болады.

Қазіргі заманғы ғибадат

XIX ғасырдың басынан бастап Людзу хабарлары Фудзи (планшеттік жазу) (扶乩/扶箕) арқылы қабылданатын болды, бұл бүкіл Қытайда Людзу рухтарының жазу залдары желісінің құрылуына әкелді, олар Занхуагонг (贊化宮) деп аталды. Олар медициналық болжамдар мен емдеу қызметтерін де ұсынды. Гонконг пен Гуанчжоуда белгілі Занхуагонгтар ашылды. XIX және XX ғасырларда Гуандуңда Людзудың күшіне сенім жоғары болды. 1840 жылдардан кейінгі ғасырда Фудзи (планшеттік жазу) сеанстарын, қасиеттілердің туған күніне арналған мерекелерді, жаназа рәсімдерін ұйымдастыратын, сондай-ақ мектептер, клиникалар мен апаттан зардап шеккендерге көмек көрсететін қосымша храмдар салынды.

БАҚ-тағы бейнелеулер

"Джеки Чанның оқиғалары" телешоуында Донгбин Шенду – От Демонын мөрлеген бейімделетін (өлмейтін) адам ретінде көрсетілген. Джеки Чан "Тыйым салынған патшалық" фильмінде Лю Донгбин рөлін сомдады. "Desolate Era" желілік романында Лю Донгбин Нағыз Ян Белімдерінің бірі ретінде бейнеленген.