Күнaкса шайқасы: Кіші Кірустың Артаксеркс II-ге қарсы күресі (401 ж.б.д.)
Battle of Cunaxa
Күнaкса шайқасы: б.з.д. 401 ж. Кир Кіші мен II Артаксеркс арасындағы Ахеменид тағы үшін болған шайқас. Грек сарбаздары, Клеарх басшылығымен, қатысты. Тарихы мен себептері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
401 б.з.б. Кир Кіші мен Артаксеркс II арасындағы шайқас
401 BC battle between Cyrus the Younger and Artaxerxes II
Кунакса шайқасы 401 жылдың тамыз айында парсы патшасы Артаксеркс II мен оның інісі Кир Кішінің Әхеменид тағы үшін күресінде болды. Кирдің көтерілісінің маңызды шайқасы Вавилоннан солтүстікке қарай 70 шақырым жерде, Евфрат өзенінің сол жағалауындағы Кунаксада ([[wikt:Κούναξα]) өтті. Басты дереккөз – грек әскері Ксенофонт, ол бұл шайқасқа қатысқан.
The Battle of Cunaxa was fought in the late summer of 401 BC between the Persian king Artaxerxes II and his brother Cyrus the Younger for control of the Achaemenid throne. The great battle of the revolt of Cyrus took place 70 km north of Babylon, at Cunaxa ([[wikt:Κούναξα), on the left bank of the Euphrates. The main source is Xenophon, a Greek soldier who participated in the fighting.
Дайындықтар
Кир Спарта қолбасшысы Клеархтың басшылығымен 10 400 гоплит, 2 500 жеңіл жаяу әскер және пельтустардан тұратын грек жалдамалы әскерін жинап, Артаксеркспен Кунаксада кездесті. Оның қол астында Арий атты екінші қолбасшысы да үлкен әскермен болды. Ахеменид әскерінің саны 40 мың адамды құрады. Керісінше, Артаксеркс II сол жақ қанатын өзенге орналастырып, оны атты әскермен қолдады. Артаксеркс өзінің шебінің ортасында, 6 000 парсы атты әскерімен (әлемдегі ең жақсыларының бірі) Кирдің сол жағында болды, оның шебі одан әлдеқайда ұзын болды. Артаксеркс әскері Кир әскерінен көп болғандықтан, оның шебі Кир шебінен айтарлықтай басып өтті. Кир оң жақтағы фалангаға қолбасшылық етіп тұрған гректердің басшысы Клеархқа жақындап, Артаксеркстің соңынан қуу үшін ортаға жылжуға бұйырды. Бірақ Клеарх, оң қанатының қауіпсіздігіне қатысты алаңдап, бұл бұйрықты орындаудан бас тартты және Ксенофонттың сөзіне сүйенсек, Кирге "барлығы жақсы болады деп уәде берді". Сурет:Кунакс шайқасы 1-ші кезең.png Шайқастың бірінші кезеңі. Ол шайқастан кейін гректермен келіссөздер жүргізіп, сондай-ақ, өлім жазасына кесілгенге дейін Спарта қолбасшысы Клеархқа көмектескен. Ктесий өзендер, парсы кірістері, Индия туралы «Индика» (Ἰνδικά) атты еңбек, сондай-ақ Ассирия мен Парсы тарихының 23 кітабынан тұратын «Персика» (Περσικά) атты тарихты жазды. Бұл еңбек Геродотқа қарсы иондық диалектіде жазылып, парсы патшалық мұрағатында негізделген деп мәлімделді.
Cyrus gathered an army of Greek mercenaries, consisting of 10,400 hoplites and 2,500 light infantry and peltasts, under the Spartan general Clearchus, and met Artaxerxes at Cunaxa. He also had a large force of levied troops under his second in command Ariaeus. The strength of the Achaemenid army was 40,000 men. Inversely, Artaxerxes II placed his left on the river, with a unit of cavalry supporting it also. Artaxerxes was in the center of his line, with 6,000 units of Persian cavalry (which were some of the finest in the world) which was to the left of Cyrus, his line being so much the longer. Artaxerxes line overlapped Cyrus' line quite significantly, since he was able to field many more troops. Cyrus then approached Clearchus, the leader of the Greeks, who was commanding the phalanx stationed on the right, and ordered him to move into the center so as to go after Artaxerxes. However, Clearchus, not desiring to do this—for fear of his right flank—refused, and promised Cyrus, according to Xenophon, that he would "take care that all would be well". File:Battle of Cunaxapng Stage 1. png|First phase of battle He reportedly was involved in negotiations with the Greeks after the battle, and also helped their Spartan general Clearchus before his execution. Ctesias was the author of treatises on rivers, and on the Persian revenues, of an account of India entitled Indica (Ἰνδικά), and of a history of Assyria and Persia in 23 books, called Persica (Περσικά), written in opposition to Herodotus in the Ionic dialect, and professedly founded on the Persian Royal Archives.
Танымал мәдениетте
Бұл шайқас "Жауынгерлер" (1979) фильмінің басында еске алынады. Валерио Массимо Манфредидің "Жоғалған армия" (2007) романында бұл шайқас кеңінен суреттелген. Конн Иггульденнің "Спартаның соколы" (2018) романының сюжеті осы шайқасқа негізделген.
The battle is referenced at the start of The Warriors (1979). The battle features predominantly in the novel The Lost Army (2007) by Valerio Massimo Manfredi. The battle forms the basis of the novel The Falcon of Sparta (2018) by Conn Iggulden.