Кіріспе

Американдық генерал Уильям Бьюэл Франклин (27 ақпан 1823 – 8 наурыз 1903) – Америка Құрама Штаттары армиясының карьералық офицері және Америка Азамат соғысындағы Одақ армиясының генералы. Ол Потомак армиясында корпус командирі шеніне дейін көтеріліп, Азамат соғысының Шығыс майданындағы бірнеше маңызды шайқастарға қатысты. Соғысқа дейін де, соғыстан кейін де азаматтық инженер ретінде өзін таныстырды.

Ерте өмір және әскери мансап

Уильям Б. Франклин Пенсильвания штатының Йорк қаласында Уолтер С. Франклин мен Сара Бьюэл отбасында дүниеге келген. Оның әкесі 1833 жылдан 1838 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасының хатшысы болды. Оның қарыта аталарының бірі, Сэмюэл Роудс, Пенсильваниядан Бірінші Континентальдық Конгресс мүшесі болған. Болашақ президент Джеймс Бьюкенен, сол кезде сенатор, 1839 жылғы маусымда Франклинді АҚШ Әскери академиясына тағайындады. Франклин 1843 жылғы түлектердің арасында бірінші орынды иеленді және Топографиялық инженерлер корпусына қосылды. Оның алғашқы міндеті Ұлы көлдерді зерттеуге көмектесу болды. Содан кейін ол Стивен У. Кирни экспедициясымен бірге Роки тауларына екі жылға жерді зерттеуге жіберілді. Ол Мексика-Америка соғысы кезінде генерал Джон Э. Вулдың басшылығымен қызмет етті және Буэна-Виста шайқасынан кейін бірінші лейтенант шеніне жоғарылатылды. Мексикадан оралғаннан кейін Франклин Вашингтондағы Соғыс министрлігінде түрлі азаматтық инженериялық жұмыстарға бекітілді. 1857 жылы ол капитан шеніне көтеріліп, Нью-Гэмпшир мен Мэн штаттарындағы Атлантикалық жағалаудағы бірнеше маяктардың құрылысын қадағалау міндетімен Маяктар кеңесінің Армия инженері хатшысы болып тағайындалды. 1859 жылғы қарашада ол Монтгомери С. Мигсті АҚШ Капитолийінің күмбезінің құрылысын бақылайтын инженер ретінде алмастырды. 1861 жылғы наурыз айында, Азамат соғысы басталар алдында, ол Вашингтондағы жаңа Қаржы ғимаратының бас сәулетшісі болып тағайындалды. 1852 жылы Франклин Мэтью Сент-Клэр Кларктың қызы Анна Л. Кларкқа үйленді, ол әкесінен бұрын Өкілдер палатасының хатшысы болған. Франклиндердің балалары болмады.

Азаматтық соғыс

Азамат соғысы басталғаннан кейін Франклин 12-ші АҚШ жаяу әскер полкінің полковнигі болып тағайындалды, бірақ үш күн өткен соң, 1861 жылғы 17 мамырда, ол еріктілердің бригадир генералы болып жоғарылатылды.

Шығыс театры

Франклин 1861 жылдың 18 маусымында 12-ші АҚШ жаяу әскерінің полковнигі болды. Ол Булл-Ран шайқасында бригадаға қолбасшылық етті, кейіннен жаңа құрылған Потомак армиясының дивизия командирі болды. Франклин 20 тамызда еріктілердің бригадир генералына көтерілді (17 мамырға дейін кері күшімен). 1862 жылдың наурыз айында армия корпусқа бөлінді, және Франклин VI корпусты басқаруға тағайындалды, содан кейін ол Жарым арал науқанына жетекшілік етті. VI корпус Жеті күндік шайқаста кең ауқымды ұрысқа қатыспады, тек оның 2-дивизиясы Гейнс Миллдегі V корпусты нығайтты. Франклин Ричмондтан шегінуді жақтаған екі корпус командирінің бірі болды (IV корпустың командирі Эразм Киеспен бірге), олар қарсы шабуыл жасауға қарсы болды. 1862 жылдың 4 шілдесінде ол генерал-майор болып тағайындалды. Оның басқаруы негізгі армиямен бірге болды және Солтүстік Вирджиния науқанына қатыспады. Мэриленд науқанында ол Оңтүстік тау шайқасында Кремптонның саңылауында генерал Хоуэлл Коббқа қарсы әрекет етті. Ол Кремптонның саңылауын тазартты, бірақ Харперс-Ферриді қоршап тұрған Стоунволл Джексон әскерлерінің артқы жағына шабуыл жасау үшін одан әрі жылмады, бұл Азамат соғысы кезінде Федералды күштердің ең ірі жеңіліске ұшырауына себеп болды. Антиетам шайқасы кезінде оның VI корпусы резервте болды, және Франклин генерал-майор Эдвин В. Самнерді Конфедерация орталығындағы әлсіз жерді пайдалануға рұқсат беруге көндіруге тырысты, бірақ Самнер, одан жоғары шенді болғандықтан, бас тартты. Франклин генерал-майор Джордж Б. Макклелланның адал одақтасы болды, осы себептен 1862 жылдың қараша айында Потомак армиясының басшылығына оны қарастырмады. Фредериксбург шайқасында ол I және VI корпус тұратын сол жақтанғы үлкен дивизияға қолбасшылық етті. Франклин Вирджиния штатының Фредериксбург қаласының оңтүстігінде Раппаханок өзенінен генерал-лейтенант Томас Дж. "Стоунволл" Джексонның әскеріне қарсы шабуыл жасады. Франклин әскерін орналастыруға кешікті. Ол өзінің бағыныштысы генерал-майор Джордж Г. Мидтің, Бёрнсайд жоспарлағандай Конфедерация армиясының оң жақ қанатын айналып өтудің орнына, жарты мильге ертерек бұрылып, тікелей Стоунволл Джексонның әскеріне шабуыл жасағанын білмеді. Мид олардың қатарында тесік тапты және алдыңғы қатардан жарты мильге ілгері жылды. Алайда, Бирни мен Гиббон оған қолдау көрсетпеді, ал Даблдей тек артиллериямен көмектесті. Мид Конфедерация позицияларын бұзуға жетпегенде ғана Франклин оған көмек қажет екенін білді. Потомак армиясының қолбасшысы генерал-майор Амброз Бернсайд осы сәтсіздік үшін Франклинді жеке кінәлады, бірақ ол бұйрықтарын дәл орындаған сияқты көрінеді. Онда болғандар Франклиннің бұйрықтарды дәл орындағанымен келіспеді. "Егер сол жақтанғы үлкен дивизия ертедегі қимылдарда өз рөлін белсенді атқарса, нәтижесіне күмән келтіруге бола ма? Мен олай ойламаймын. Егер сол күні сол жақта Мид, Рейнольдс немесе Хэнкок болғанда, Фредериксбургті қорқынышты қырғынның орнына даңқты жеңіс ретінде тарихқа жазар едім". Фредериксбург шайқасы мен батпақты науқаннан кейін Одақ армиясында саяси интригалар күшейген кезде, Франклин Бернсайдтың басшылығына қарсы құрылған қастандықтардың басты ұйымдастырушысы болды деп есептеледі. Бернсайд Франклинге де қарсы саяси қиындықтар туғызды, ол АҚШ Конгресінің Соғыс жүргізу жөніндегі бірлескен комитетіне қарсы куәлік берді және оны айлар бойы далалық қызметтен шеттетіп қойды. Жозеф Хукер сол ақпанда армияға қолбасшылық еткенде, Франклин оның басшылығынан бас тартып, оның астында қызмет етуден бас тартты. 1863 жылғы Геттисбург науқаны кезінде Франклин Пенсильвания штатының Йорк қаласында болды және майор Гранвилл Холлерге аймақты күтілетін жау шабуылынан қорғау жоспарларын жасауға көмектесті.

Транс-Миссисипи театры

Ақырында Франклин генерал Натаниел П. Банкстың қол астында Нью-Орлеандағы Кольф шығанағы департаментіне қайта тағайындалды. 1863 жылдың қыркүйегінде ол Сабина асуының екінші шайқасында Сабина асуын басып алуға тырысты. Операция Франклиннің басқаруындағы төрт канонерлік кеме мен жеті әскер тасымалдау кемесінен құралған одақтас армия мен флоттың біріккен шабуылдық күштері екі соғыс кемесін жоғалтқаннан кейін күрт аяқталды. 1864 жылдың наурыз-мамыр айларында Франклин XIX корпустың командирі ретінде Банкстің басшылығымен Шығыс Техасты басып алу мақсатындағы Қызыл өзен кампаниясына қатысты. 1864 жылдың 8 сәуірінде Луизианадағы Мэнсфилд шайқасында аяғына жара алды, бірақ әскермен бірге қалды. Плезант-Хилл шайқасынан кейін оның денсаулығы нашарлағандықтан генерал-майор Уильям Х. Эмори оны алмастырды. 1864 жылдың шілдесінде, медициналық демалыста болғанда, Вашингтонға жақын жерде пойызбен майор Гарри Гилмордың Конфедерация партизандарымен тұтқындалды, бірақ келесі күні қашып үлкерді. Оның әскери мансабының қалған бөлігі жарақатынан туған мүгедектігімен шектелді және саяси және командирлік қиындықтармен тоңды. Ол тіпті Вест-Пойнттегі сыныптасы, досы және болашақ президент Улисс С. Гранттың көмегімен де жоғары лауазымдарда қызмет ете алмады.

Ұрсақтан кейінгі

Азамат соғысынан кейін генерал Франклин Коннектикут штатының Хартфорд қаласына көшіп, Пенсильвания штатының Йорк қаласындағы Colt Firearms Manufacturing Company компаниясының вице-президенті болды. Оның Азамат соғысынан сақталған қағаздары мен жеке заттары көп.