Кіріспе

Джон Фрэнк Стивенс (25 сәуір 1853 - 2 маусым 1943) – американдық азаматтық инженер, Америка Құрама Штаттарында Ұлы Солтүстік темір жолын салған және 1905-1907 жылдар аралығында Панама каналының бас инженері болған.

Өмірбаян

Стивенс Мэн штатының ауылдық аймағында, Батыс Гардинердің жанында Джон Стивенс, былғары өңдеуші және фермер, мен Харриет Лесли Френчтің отбасында дүниеге келді. Ол екі жыл бойы Мэн штатының мемлекеттік нормалық мектебінде (қазіргі Фармингтондағы Мэн университеті) оқыды. 1873 жылы бітірген соң, экономикалық жағдайдың қиындығы жұмыс табуға мүмкіндік бермеді, сондықтан ол батысқа қарай жол тартты. Азаматтық инженерия саласына қадамы Миннеаполис қалалық инженерлік кеңсесіндегі тәжірибесі арқылы жасалды. Екі жыл бойы ол түрлі инженерлік тапсырмаларды орындады, соның ішінде жер өлшеу және теміржол салу, осымен бірге тәжірибе жинақтап, пәннің түсінігін арттырды. Ол өзіндік білімімен, және өзі сипаттаған "мақсатқа деген мықты жігерімен" жұмыс істейтін тәжірибелі инженер болды. 1878 жылы Стивенс Харриет Т. О'Брайенге үйленді. Олардың бес баласы болды, екеуі нәресте шағында қайтыс болды. 33 жасқа келгенде, 1886 жылы Стивенс Дулут, Оңтүстік Жағалау және Атлантика темір жолының бас инженерінің көмекшісі болды және Дулуттан (Миннесота) Саулт-Сте. Мариге (Мичиган), Мичиганның Жоғарғы түбегі арқылы желі салуды басқарды. Оның жұмысының көп бөлігі жерді өлшеумен байланысты болғанымен, ол теміржолдың барлық кезеңдерінде көмектесті: барлау, орналастыру, ұйымдастыру және құрылыс. 1889 жылы Стивенс Джеймс Хиллдің Great Northern Railway компаниясына орналастырушы инженер ретінде жұмысқа қабылданды. Стивенс 1889 жылы Монтана штатындағы Мариас жотасын зерттегенде және оның теміржол салуға қолайлы екенін анықтағанда атаққа ие болды. Ол сондай-ақ Каскад таулары арқылы өтетін Стивенс жотасын ашты, ол оның есімін алып жүреді. Стивенс Миннесота штатының солтүстігіндегі Месаби жотасында теміржол құрылысының стандарттарын белгіледі және Орегон магистральдық желісінің құрылысын қадағалады. Хилл оны 1895 жылы бас инженер, ал кейіннен бас менеджер қызметіне көтерді. Ол тамаша техникалық білімімен және қиялымен ерекше тиімді әкімші болды. Great Northern компаниясында жұмыс істеген кезінде Стивенс мыңнан астам шақырым теміржол салды, соның ішінде алғашқы Каскад туннелі де бар. (Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы "Стивенс" деген сөзбен аталған басқа да маңызды орындар Исаак Стивенс есімімен аталады, ол оның туысы емес.)

Панама каналы

Стивенс 1903 жылы "Great Northern" теміржолын тастап, Чикаго, Рок-Айленд және Тынық мұхиты теміржолына өтті, онда вице-президент қызметіне тағайындалды. 1905 жылы Хиллдің ұсынысымен, АҚШ президенті Теодор Рузвельт оны Панама каналының бас инженері етіп тағайындады. Стивенстің Панамадағы ең маңызды жетістігі – каналды аяқтау үшін қажетті инфрақұрылымды салу болды. "Каналды қазу – бәрінен ең аз қиындық," деді ол. Ол дереу қоймалар, машина жасау шеберханалары және пирстер салуға кірісті. Қызметкерлер үшін тұрғын үйлер, мектептер, ауруханалар, шіркеулер және қонақүйлерден тұратын қалашықтар жоспарланып, салынды. Ол кең ауқымды санитарлық-эпидемиологиялық шаралар мен масаларды жою бағдарламаларын бекітті, осы арқылы сарғыш безгек және басқа да аурулар Isthmus аймағынан жойылды. Өзінің тәжірибесіне сүйене отырып, ол канал жобасының бастапқы кезеңін негізінен теміржол инженерлігі мәселесі ретінде қарастырды, бұл Панама теміржолын қайта жаңартуды және қазбалардан шығарылған топырақты шығару үшін теміржолға негізделген жүйені құруды қамтыды. Стивенс француздықтардың салғанға тырысқан теңіз деңгейіндегі каналға қарсы пікір білдірді. Ол Теодор Рузвельтті бөгеттер мен шлюздермен салынған жоғары деңгейдегі каналдың қажеттілігіне көндірді.

Отставка

Стивенс, оның алдыңғысы Джон Финдли Уоллес сияқты, 1907 жылы арна жобасынан кенеттен отставкаға кеткені Рузвельттің қатты наразылығын тудырды, себебі жұмыстың басты назары арнаның құрылысына ауысты. Стивенс теміржол инженері болғандықтан, шлюздер мен бөгеттерді салуда көп тәжірибесі болмады және жұмыстың қалған бөлігін аяқтау үшін енді ол ең қолайлы адам емес екенін сезінген болуы мүмкін. Стивенс сондай-ақ, өзінің жауапкершілігімен салынған Каскад туннелінің рұқсат етілген ең жоғары градиентке (бір локомотив үшін) тым жақын салынғанын және бұл оның жетістігінен кемшілікке айналып жатқанын білген болуы мүмкін. Оның отставкаға кетуінің нақты себептері әлі күнге дейін белгісіз.

Кейінгі мансабы

1917 жылы Ресей империясы құлағаннан кейін уақытша үкімет басшылары президент Уилсоннан көлік жүйесіне көмек сұрады. Стивенс Ресейге жіберілген АҚШ теміржол саласының көрнекті сарапшыларынан құралған комиссияның төрағасы болып тағайындалды, оның мақсаты жүйені ұйымдастыру және басқару болды; оның жұмысына Транссибір темір жолы да кірді. Уақытша үкімет құлатылғаннан кейін комиссияның жұмысы тоқтатылды. Стивенс Ресейдегі қызметі үшін Соғыс министрлігінен Еңбекке арналған медальмен марапатталды. Стивенс одақтас әскерлері басып алған Маньчжурияда қалды және 1919 жылы Қытайдың Шығыс және Сібір темір жолдарының басқару және жұмыс істеуімен айналысатын Одақтастар аралық техникалық кеңестің төрағасы болды. Ол одақтас әскерлері шығарылғанға дейін кеңесші ретінде қызмет етті; ол 1923 жылы елден шықты. АҚШ-қа оралғаннан кейін Стивенс консалтингтік инженер ретінде жұмысын жалғастырды және 1930 жылдардың басында Балтиморда мансабын аяқтады. 1930 жылы Франклин институтының Франклин медалімен марапатталды. Одан кейін ол Солтүстік Каролина штатының Саутерн Пайнс қаласына зейнетке шықты, ол 1943 жылы 90 жасында қайтыс болды.