Кіріспе

Джон МакТирнанның 2003 жылғы фильмі. "Басты" – Джон МакТирнанның режиссерлік жұмысы, Джеймс Вандербилттің сценарийімен түсірілген, ал басты рөлдерде Джон Траволта, Конни Нильсен және Сэмюэл Л. Джексон ойнаған 2003 жылғы құпиялы, әрекетке толы триллер. Бұл "Криминалдық оқу" фильмінде жұмыс істегеннен кейін Траволта мен Джексонның бірлескен екінші жобасы. Фильмнің сюжеті DEA агентінің бірнеше арнайы жасақ сарбазы мен олардың инструкторының қазасына әкелген, дұрыс өтпеген жаттығудың себебін анықтау туралы. "Басты" фильмі жалпы сюжеті мен көптеген күтпеген аяқтары үшін сыншылар тарапынан жағымсыз баға алды. Бұл фильм кассада сәтсіздікке ұшырады, 50 миллион долларлық бюджетке қарсы дүние жүзінде бар болғаны 42,8 миллион доллар табалдырысын өтті. 2024 жылға дейін бұл МакТирнанның соңғы фильмі болып табылады, себебі оған қатысты телефондық тыңдау ісі бойынша қылмыстық айыптаулар қойылды және ол түрмеге қамалды.

Сюжет

Панаманың орманды аймақтарындағы тікелей атыс жаттығулары барысында Армия Рейнджерлерінің курсанттарын нұсқаушы және шебер сержант Нейтан Уэст басқарды. Сержант Рей Данбар жараланған лейтенант Леви Кендаллды орманнан шығарып әкеледі. Екеуін сержант Мюллер қуалайды, Данбар өзін қорғау үшін оны өлтіреді. Басқа денелер табылмайды, бірақ Весттің командасы қаза тапқан деп есептеледі. Данбар Әскери полиция тергеушісі капитан Джулия Осборнмен сөйлесуден бас тартады және базадан тыс жердегі рейнджермен сөйлесуді талап етеді, қағазға '8' салады. Пост командирі полковник Билл Стайлз дос ретінде тәжірибелі тергеуші, бұрынғы рейнджер және қазір DEA агенті Том Хардиді шақырып, Осборнға көмектесуге тағайындайды. Тірі қалғандарды сұраққа тартып, олар Весттің қатыгез сержант болғанын біледі. Курсанттардың бірі, Джей Пайк, бұйрықтарды орындамағаны үшін Весттің наразылығына ұшырады және оның өлімін ұйымдастырған болуы мүмкін. Кендалл, Біріккен Бас Штабтың генералының ұлы және гомосексуал, Вест оны жек көретінін және оған "жаттығу оқиғасын" ұйымдастыруға бұйрық берген болуы мүмкін дейді. Ол Весттің фосфор гранатасымен арқасынан соққы жеп қайтыс болғанын айтады. Пайк қылмысын мойындағанда, Данбар оны ұстап беруді қалады, атыс болып, көптеген курсанттар қаза табады. Данбар Кендаллдың жалған айтқанын, Мюллер мен оның курсант әріптесі Кастроның заңсыз түрде дәрі-дәрмек сатқанын және Весттің олардың ісін білгенін мәлімдейді. Мюллер Вестті өлтіру үшін Пайктің гранатасын пайдаланып, Пайкті кінәлі етуге тырысқан. Атыс болып, бірнеше курсант қаза табады. Доктор Питер Вилмер дәрі-дәрмектерді ұсынып, сарбаздардың тестілерін жалғандады. Вилмер мойындағаннан кейін қамауға алынады. Стайлз Осборн мен Хардиге Кендаллмен қайтадан сөйлеспеуді бұйырады. Олар бұйрыққа бағынбай, Кендаллды тағы да сұраққа тартады, ол құсып, қаны шыға бастайды. Өлер алдында Осборнның қолына өзінің қанымен '8' салады. Харди Панамадағы "8-ші бөлім" деп аталатын бұрынғы рейнджерлер тобы туралы әңгімелерді түсіндіреді. Олар Весттің басшылығымен оқып, содан кейін есірткі сатушылар болып кеткен. Стайлз ашуланып, Осборнды қызметтен босатып, Хардиге кетуін айтады. Ол тергеуді аяқталды деп санайды және Вилмер мен Данбарды алып кету үшін Вашингтоннан CID көлігі келеді. Вилмер "Данбардың" ішкілік Пайк екенін байқамай қалса, Харди ұшақ ұшып кетпес бұрын Пайкті ұшақтан шығарып алады. Пайк Весттің базадағы операция туралы білгенін түсіндіреді: кокаин контрабандасы. Ол рейнджерлерге қарсы шығып, оларды билікке тапсыруға уәде береді. Атыс кезінде Вест пен басқа курсанттар қаза табады. Пайк Данбардың жетонын алып, Кендаллды эвакуациялық нүктеге жеткізеді. Ол Хардиге, Осборнға және Стайлзға Вилмер кокаинды сақтаған жәшіктің нөмірін береді. Харди Стайлзбен бетпе-бет келісіп, есірткі сату операциясының артында оның тұрғанын анықтайды. Вест операция туралы Стайлзге хабарлағанда, Стайлз Мюллер мен Кендаллға оны джунглиде өлтіруді бұйырды, содан кейін оны үнсіздендіру үшін Кендаллды улайды. Стайлз Хардиді сатып алуға тырысады, содан кейін оны атуға тырысады, бірақ Осборн, олардың әңгімесін тыңдап отырған, Стайлзді өлтіреді. Тергеу аяқталғаннан кейін Осборн Хардидің оқиғаға қатысы бар деп күдіктенеді, бұл Пайктің Хардидің машинасына жасырын кіргенін көргенде расталады. Ол олардың Панама қаласына баруын қадағалайды, онда олар үстінде сегіз шарлы ғимаратқа кіреді. Ішінде оларды Вест және команданың жоғалған мүшелері Кастро, Данбар және Нуньез қарсы алады, оларды Харди өзінің "әріптестері" деп таныстырады. 8-ші бөлім - бұл есірткіге қарсы құпия операциялар жүргізетін бөлімше, "өздерінен шығып кету" туралы әңгіме - картельдерді қорқыту үшін жасалған. Агенттер базаға жасырын кіріп, кокаин сатуды тергеп, Мюллер, Кендалл және Вилмерді кінәлі деп тапты. Вест Стайлздың да қатысы бар екенін білмей, оған есірткі сату туралы хабарлайды. Оқу миссиясы Мюллер мен Кендаллды айналып өту және Весттің өлімін сахналап, оны 8-ші бөлімге ауыстыру үшін 8-ші бөлімнің құпия операциясы болды. Харди Стайлз бен Вилмердің қатысы бар екенін растау үшін шақырылды. Оның жұмысына риза болған Харди Осборнға бөлімде жұмыс ұсынады, сонымен бірге оның DEA агенті лауазымы жапсырма екенін айтады, ол іс жүзінде 8-ші бөлімнің полковнигі ретінде Армияда қалады.

Өндіріс

2000 жылдың мамырында «Феникс Пикчерз» компаниясы Джеймс Вандербильттің «Басты» триллерінің сценарийін бірнеше басқа студиялармен болған қызу бәсекелестіктен кейін 400 000 долларға, ал жалпы бюджет 700 000 долларды құрады деп хабарланды. Сол жылдың тамызында Ли Тамахори фильмді түсіру үшін келіссөздер жүргізіп жатқаны айтылды. Қазан айында Бенисио дель Торо мен Кэтрин Кинер басты рөлдерге ие болу үшін соңғы келіссөздерде екені мәлім болды. 2001 жылдың шілдесінде Джон МакТирнан Тамахори «Интермедиамен» қайта құрылымдау кезінде жобадан бас тарқан соң режиссер болып келеді деп хабарланды. Жобаның дамуы қиындыққа тап болғаннан кейін, «Интермедиа» қаржыгер ретінде қосылғанда жоба қайтадан жанданды, бірақ дель Торо мен Кинер жобадан бас тарды. Сол жылдың қыркүйек айында Джон Траволта мен Сэмюэл Л. Джексон фильмде түседі деген хабар тарады.

Кассалық жинақ

Басты фильмнің тұңғыш демалысында 11,5 миллион доллар табылса, ол Head of State, Bringing Down the House және The Core фильмдерінен кейін орын алды. Театрлық көрсетілім аяқталған кезде АҚШ-та 26 793 311 доллар жинады. Metacritic сайтында фильм 33 сыншының бағасы бойынша 100 балдық шкалада 34 бал алды, бұл «көбінесе жағымсыз пікірлер» екенін көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+–ден F-қа дейінгі шкалада «B» деген орташа баға берді. Роджер Эберт фильмді «түсіну мүмкін емес» деп жазды және «Бұл тек түтін, айна жоқ. Егер оны қайта-қайта көрсем, астындағы логиканы табуға тырысамын, бірақ мәселе мынада, егер фильмді екі рет көруге тұрарлық болмаса, оны бірінші реттен-ақ жақсы көрсетуі керек». The Austin Chronicle газетінен Марджори Баумгартен Траволта мен Джексонды «көңілді, аса жоғары деңгейдегі бірнеше сәттер» үшін, ал Рибисиді «ешкімге көңіл бөлмейтіндей» актерлік шеберлігі үшін мақтады, бірақ фильм «абсурдты» және дұрыс емес екенін айтты, «Бұл шатасумен басталып, шатасумен аяқталады. Осы аралықта Басты фильм Чабби Чеккердің ұқсас байқауындағы кез келген сайыстан да көп ақымақтық бұрылыстар жасайды». Slant Magazine журналынан Чак Рэндольф актерлік құрамның жалпы өнерін бағалап, МакТиернанның «тиімді техникалық режиссурасын» мақтады, ал фильмнің «түзу» әрекет-триллер хикаясын «балабақша деңгейіне» түсірген көптеген соңғы бұрылыстарды сынға алды, «Басты фильм шын мәнінде ең қарапайым қорытындыға дейін айналады: ол мүлдем түсініксіз» деді. Леонард Мальтиннің Кино нұсқауы оған төрт жұлдыздан екеуін берді және «фильм одан әрі қызықты болмауы үшін шатастыруды күшейтеді! Соңғы «бұрылыс» бүкіл хикаяны жоққа шығарады, жаман әңгіме сияқты» деп жазды.