Кіріспе

НАТО медалі – Солтүстік Атлантикалық шарт ұйымының (НАТО) өкілеттігімен әлемнің түрлі елдерінің әскери қызметшілеріне табыс етілетін халықаралық әскери награда. Оны Бельгияның Хемиксем қаласындағы Eekelers Centini Intl компаниясы дайындайды.

Өмірбаян

НАТО медалі алғаш рет 1996 жылы бұрынғы Югославиядағы «Бірлескен күш» операциясының бөлігі ретінде ІФОР-да қызмет атқарған адамдарды марапаттау үшін тағайындалды. 1999 жылы Косоводағы «Одақтас күштері» операциясына қатысушылар үшін жаңа лента бекітілді. НАТО операциялары көбейген сайын, әр операция үшін әртүрлі ленталар енгізілді. 2003 жылдың басында НАТО үш лента түріне тоқтады: біреуі НАТО-ның Еңбегімен көзге түскен қызмет медалі үшін, біреуі 5-бап бойынша операциялар үшін, ал үшіншісі 5-баптан тыс операциялар үшін. Нақты операцияларға қатысу операцияның атын көрсететін таспалардағы белгілермен анықталады. Бұл өзгеріс 2002 жылдың 2 желтоқсанынан кейін қызметке түскендерге қатысты. Осының салдарынан, 2002 жылдың 2 желтоқсанынан кейін Балқандағы НАТО операциялық аймақтарында қызметін бастаған адам тек Балқан аймағы үшін 5-баптан тыс медальға ие болады.

Кию ережелері

АҚШ Қарулы Күштерінің ережелері НАТО медалінің лентасына операциялық таспаларды тағуға рұқсат бермейді. Оның орнына, марапатталған адам лентаны таспасыз киеді. Егер АҚШ әскери қызметшісі бірнеше НАТО медаліне құқылы болса, ол алғашқы алған НАТО медалінің лентасын және алған НАТО медальдарының санын көрсететін тиісті қола қызмет жұлдыздарын тағады. Мысалы, бұрынғы Югославия, Косово және Ауғанстандағы ISAF-та қызмет еткен әскери қызметші екінші НАТО медаліне ие екенін көрсету үшін бір қола қызмет жұлдызы бар бұрынғы Югославия лентасын тағады. Керісінше, Ұлыбритания Қарулы Күштері әскери қызметшіге Ұлыбританияның басқа медалімен мойындалмаған операция үшін берілген НАТО медальдарының көпшілігін тағуға рұқсат береді. Ұлыбританияның әскери қызметшілері НАТО Африка медалін және НАТО Ирак оқу миссиясы медалін таға алмайды.

НАТО медальдарының нұсқалары

Қазіргі уақытта НАТО медалінің он төрт түрі бар, олар бұрынғы Югославия, Косово, Солтүстік Македониядағы қызметі үшін, 5-бап операциялары кезіндегі қызметі үшін екеуі (Eagle Assist, Active Endeavour), ал қалған сегізі 5-бапқа жатпайтын НАТО операциялары үшін (Ауғанстанға халықаралық қауіпсіздікке көмек көрсету күші (ISAF), Resolute Support, Балқан, Иракқа НАТО оқу миссиясы (NTM I), Африка, AMIS, Ливия және Пәкістан) беріледі. Бұған қоса, ISAF, Косово, бұрынғы Югославия, NTM I сияқты операцияларға арналған, сондай-ақ 5-бап және 5-баптан тыс операцияларды көрсететін медаль таспалары бар. НАТО-ның "Ерен қызметі үшін" медалі де бар, оған "Ерен қызметі" таспасы қоса беріледі. Дегенмен, АҚШ әскери қызметшілері НАТО медальдарына таспаларды тақпайды, себебі АҚШ-тың оларды алмастыратын өздерінің арнайы белгілері бар.

НАТО-ның Құрметті қызмет медалі

НАТО-ның Еңбегі Сіңген Медалі (MSM) алғаш рет 2003 жылы жеке бастамалары мен адалдығымен әріптестеріне де, НАТО ұйымына да пайда келтірген НАТО қызметкерлерін мақтау үшін табысталды. Медаль – НАТО Бас хатшысының жеке сыйлығы болып табылады, ол әрбір мақтау қағазына қол қояды. 150 данаға дейін рұқсат етілгенімен, жыл сайын одан да аз медаль беріледі және ол НАТО қызметкерлерінің жеке еңбегі үшін берілетін жалғыз маңызды награда болып қала береді; бұл медаль әскери және азаматтық қызметкерлерге де берілуі мүмкін. Наградаға үміткерлерді бағалау кезінде бірнеше критерийлер қарастырылады: қиын немесе қауіпті жағдайларда батылдық көрсету; ерекше көшбасшылық қасиеттерді немесе жеке үлгіні көрсету; НАТО демеушілік еткен бағдарламаға немесе шараға ерекше үлес қосу; немесе НАТО мүддесі үшін қиындықтар мен таршылыққа төзу. НАТО-ның Еңбегі Сіңген Медалі енді АҚШ, Канада және Ұлыбритания әскери формаларымен бірге тағылуына рұқсат етілді. Канадалық және АҚШ әскери қызметшілері үшін НАТО МММ шетелдік жеке награда саналады және ол сол санаттағы алған орны бойынша орналастырылады, одан кейін шетелдік бөлімше наградалары, содан кейін АҚШ-қа жатпайтын қызметтер мен науқандар үшін берілетін наградалар (мысалы, стандартты НАТО медалі) келеді. Мұндай тәртіптің салдарынан, кейбір АҚШ әскери қызметшілерінің НАТО МММ-і Біріккен Ұлттар Ұйымының медалімен стандартты НАТО медалінен бөлініп қалуы мүмкін. Жеке шетелдік награда болғандықтан, НАТО МММ – стандартты НАТО медалімен бірге тағылатын жалғыз НАТО медалі.

НАТО медальінің қызмет және науқан нұсқалары

НАТО медальдарының нұсқаларын ажырату үшін әр түрлі әшекейлерге арналған әр түрлі лента үлгілері қолданылады. Югославиядағы қызметі үшін НАТО медалі екі жағынан екі жұқа ақ жолақпен көк лентадан тұрады, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының медаліне өте ұқсас. Косоводағы қызметі үшін НАТО медалі көк және ақ түсті жолақтардан құралған лента болып келеді, оның шеттерінде ақ жолақтар және кең ақ орталық жолақ бар. Солтүстік Македониядағы қызметі үшін НАТО медалі төрт ақ жолақпен көк және ақ түсті аралас лентадан тұрады. Eagle Assist операциясы үшін 5-бап НАТО медалі ақ жолақтармен оралған жіңішке алтын орталық жолақты көк түстегі фонда көрсетеді. Active Endeavour операциясы үшін 5-бап медалі ақ жолақтармен оралған екі жіңішке алтын түсті жолақтары бар көк түстегі лентадан тұрады. Балқан операциялары үшін 5-бапқа жатпайтын медаль ақ жолақтармен оралған күміс орталық жолақты көк түстегі фонда көрсетеді. ISAF және NTM I операциялары үшін 5-бапқа жатпайтын медаль ақ жолақтармен оралған екі күміс жолақты көк түстегі фонда көрсетеді. НАТО-ның Еңбегі сіңген медалі лентаның екі шетінде алтын, күміс және үш тар ақ жолақтары бар көк түстегі фоннан тұрады, ал медальонның түсі қоладан күміс түске ауысады. Солтүстік Македонияның НАТО медалінен басқа барлық медальдарға сәйкес келетін науқандық бейнелер бар, бірақ кейбір әскерилер (мысалы, АҚШ) медальды бейнемен тағуға тыйым салады және оның орнына кез келген АҚШ әскери формасын киген кезде кез келген НАТО медалімен бірге тағуға рұқсат береді (мұндай бейнелер НАТО-дан қабылданып, әскери қызметшілерде естелік ретінде сақталуы мүмкін). АҚШ әскері үшін қола қызмет жұлдызы қызметке және миссияға байланысты НАТО медальдарының қосымша марапаттарын көрсетеді. 2013 жылдың мамыр айынан бастап тек НАТО MSM лентасы (жеке шетелдік марапат ретінде) және негізгі НАТО лентасы (АҚШ-қа жатпайтын қызмет және науқан медалі ретінде) АҚШ қызметтері үшін тағуға рұқсат етіледі (кем дегенде бұл АҚШ армиясы үшін дұрыс). Медальдің артқы жағында ағылшын және француз тілдерінде «IN SERVICE OF PEACE AND FREEDOM» және ағылшын және француз тілдерінде НАТО-ның толық атауы жазылған. Лентаның және ілгіш таспаның екеуі де негізінен көк түсті, Pantone Matching System бойынша Reflex Blue түсінде.

5-бапқа жатпайтын медаль

АҚШ әскерлері үшін Балқан аймағына арналған 5-бапқа сәйкес емес медальға үміткерлік шарттары қызмет мерзімін есептемегенде, бұрынғы НАТО медальдарымен бірдей сақталады. 2003 жылдың 1 қаңтарында немесе одан кейін Балқан театрына кірген әскери қызметшілер осы медальға ие бола алады. Қызмет мерзімі үздіксіз немесе жиынтық есептеліп, кемінде 30 күн болуы керек. Ұшқыштар экипажының мүшелері операция кезіндегі алғашқы ұшу үшін бір күндік қызметті өтеген болып саналады. Сол күні жасалған қосымша ұшулар есепке алынбайды. Балқан аймағы Босния және Герцеговина, Хорватия, Югославия (Косовоны қоса алғанда), Солтүстік Македония Республикасы және Албанияның саяси шекаралары мен әуе кеңістігі ретінде SFOR, KFOR және Task Force Fox операциялық жоспарларында егжей-тегжейлі сипатталған. Егер әскери қызметші бір кезеңде бірнеше НАТО медаліне ие болса, оған тек бір ғана НАТО медалі табыс етіледі. НАТО-ның командалық тізбегі қай медальдің лайықты екенін анықтайды. Бұл медаль Ауғанстандағы қызметі үшін "ISAF" лентасымен, ал Ирактағы НАТО күштерімен қызметі үшін "NTM I" лентасымен де табыс етуге болады. АҚШ әскерлері үшін ISAF-тағы қызметі үшін 5-бапқа сәйкес емес медальға үміткерлік шарттары: Ауғанстандағы операцияларға қатысатын бірлескен операциялар аймағындағы бөлімшелер мен штабтардың мүшелері. Үміткерлік аймағы ISAF-тың саяси шекараларымен белгіленеді. Қызмет мерзімі кемінде 30 күн болуы керек. Егер британдық награда берілмеген болса, мысалы, "Unified Protector" операциясы үшін берілген награда сияқты, 30 НАТО кампаниялық медалі тағылуы мүмкін. 2012 жылдың 24 шілдесінде АҚШ Қорғаныс министрлігі Ливия мен Африкадағы операциялар үшін НАТО медальдарын АҚШ әскери қызметшілері мен DOD азаматтық қызметкерлері қабылдап, тағуға рұқсат етілгенін мәлімдеді.