Моңк Хеследен: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Монк Хеслден – Англияның Дарем графтығындағы ауыл және азаматтық приход. 2011 жылғы халық санауы бойынша приходтың халқы 5 722 адамды құрады. Приход Хартлпулдің солтүстік-батысында, Солтүстік теңіз жағалауында орналасқан. Монк Хеслден ауылы Жоғарғы Хеслденнен оңтүстікке қарай шамалы қашықтықта жатыр. Приходтың ауданы бар және оның азаматтық кеңесі бар.

Этимологиясы мен тарихы

Hesleden жергілікті сөзден, «дене» (ден) – терең орманды аңғар деген мағынадан туындаған деп есептеледі, ал Hesle – «жаңылған» (hazel) сөзінің өзгеруі, сондықтан бастапқы мағынасы «жаңылған ағаштары бар орманды аңғар» болған болуы мүмкін. Ондай ағаштар Несбит, Кримдон және Hesleden Denes-те көптеп кездеседі, олар ауылдың шекарасын құрайды. «Монах» деген сөз бұрын болған шіркеуді немесе одан бұрынғы монастырлық құрылысты білдіруі мүмкін. Көбінесе, бұл жерлер бұрын Дурхам епископтығының меншігінде болған деуге болады. Реформацияға дейін Дурхам палатинының барлық жерінде мұндай жағдай жиі кездесетін. Принц-епископтар, кейін епископтар, жақын жердегі Эсингтонда архидиакондыққа ие болды және олардың меншігінде осы аймақта көптеген жерлер болғандығы жазылған. Монк Хеследендегі Әулие Мария шіркеуінің тарихы 13 ғасырға дейін жетеді, бірақ 19 ғасырда суретке түсірілген кезде ол көп өзгерген, сырттан қарағанда, әлдеқайда кейінгі құрылыс сияқты көрінеді, тіпті грузин стиліндегідей. 1760 жылдары Касл-Эдендегі Әулие Джеймс шіркеуі салынғанға дейін Әулие Мария көп жыл бойы жалғыз жергілікті шіркеу болды. Блэкхолл, Хеслден және Хордендегі көмір шахталары ашылғаннан кейін де, Әулие Мария көп уақыт бойы жалғыз англикан шіркеуі және Касл-Эденмен бірге жалғыз жергілікті зират болып қалды. Сондықтан, ауыл халқы азайып бара жатса да, шіркеу сақталды. Өкінішке орай, 1960 жылдары шіркеуге шағын зардап келді, ал кеңес оны бұзып, бүгінде бізге тек зират пен қабір тасына ұқсас бір белгі қалды. Шіркеу жойылғанмен, приход атымен сақталды және 1980 жылдары приходтарды қайта ұйымдастыру кезінде Касл-Эдендегі Әулие Джеймс, Блэкхоллдағы Әулие Эндрю, Хордендегі Әулие Мария, Питерлидегі Әулие Кутберт және Хеслидендегі Әулие Джонс шіркеулері кірді. 2016 жылы Касл-Эдендегі Әулие Джеймс жабылды. Монах Хеследен енді Касл-Эден мен Блэкхоллдің жаңа географиялық приходының құрамында, ал Блэкхоллдағы Әулие Эндрю шіркеуі – жалғыз приход шіркеуі. Алғашқы Ordnance Survey карталарында ауыл «Church Hesleden» деген атпен көрсетілген, бірақ шындығында Monk Hesleden атауы High Hesleden-ге тиесілі. Бүгінде ауылдан тек бір коттедж (бір жолмен ауылға кіре берістегі коттедждер қатарының бір бөлігі), Смайлс Тейлор фермасы, бұрынғы Ректория және бірнеше жаңа бунгалолар ғана қалды.

Hesleden is believed to be derived from the local word Dene(den) meaning a deep forested Valley, and Hesle a corruption of Hazel, so the original meaning may have been, "Forested Valley of the Hazel trees", which are common in the, Nesbit, Crimdon and Hesleden Denes, that border the village. As for the "Monk", that may either refer to the Church which, once existed, or perhaps some earlier monastic foundation. Or that more likely, the lands around it may have once belonged to the Bishopric of Durham. This had been a common feature, throughout the Palatine of Durham, before the Reformation. The Prince Bishops, later Bishops, had an Archdeaconry in nearby Easington, and it is recorded that a great deal of land in the area lay under their ownership. The Church of St. Marys, at Monk Hesleden can be dated as far back as the 13th century, though by the time it was photographed in the 19th century, it had been greatly altered, giving the impression, externally at least, of a much later structure, almost Georgian in style. For a long time, St. Marys' was the only local church, until the construction of St. James at Castle Eden, in the 1760s. Even with the advent of the collieries at Blackhall, Hesleden, and Horden, for a great deal of time, St. Mary's was the only local Anglican church, and with Castle Eden, the only local cemetery, so despite the village's dwindling population, the church had survived. Unfortunately the church received some minor vandalism in the 1960s, and the council demolished the structure, leaving us today with only the Graveyard and a post, somewhat like a tombstone, marking the site. Despite the disappearance of the church, the parish lives on in name, and following the reorganisation of parishes in the 1980s, included the churches of St. James at Castle Eden, St. Andrew's at Blackhall, St Marys in Horden, St. Cuthbert in Peterlee, and St Johns Church at Hesleden. In 2016, St. James, Castle Eden was closed. Monk Hesleden now sits within the new geographical parish of Castle Eden and Blackhall, with the one remaining parish church at St. Andrew's in Blackhall. On the first Ordnance Survey Maps, the village appears under the name of "Church Hesleden", and in fact it is High Hesleden, that has the name of Monk Hesleden. Today only one cottage (once part of a row of cottages, as you enter by the one road, into the village), Smiles Taylor Farm, the former Rectory, as well as a couple of more recent bungalows, are all that remain of the village.