Кіріспе

Ағылшын дін қызметкері, математик, геометр және астроном Эдмунд Гунтер (1581 жылдың 10 желтоқсаны – 1626), Уэльс тегіндес ағылшын дін қызметкері, математик, геометр және астроном. Ол математикалық үлесімен, оның ішінде Гунтер тізбегін, Гунтер квадрантын және Гунтер шкаласын ойлап табуымен есімдеріне қалады. 1620 жылы ол логарифмдік тангенстерді есептеу үшін жасаған алғашқы табысты аналогтық құрылғыны ойлап тапты. Ол математикадан пастор Генри Бриггстен тәлім алды және 1619 жылдан өліміне дейін Грешем астрономия профессоры болды.

Өмірбаян

Гюнтер 1581 жылы Гертфордширде дүниеге келді. Ол Вестминстер мектебінде білім алып, 1599 жылы Оксфордтың Крайст-Черч колледжіне қабылданды. 1614 жылы дін қызметкері болып тағайындалып, 1615 жылы дінтану бакалавры дәрежесін алды. Ол Саутварк қаласындағы Әулие Георгий шіркеуінің пасторы болды. Математика, әсіресе математика мен нақты әлем арасындағы байланыс, өмірінің басым қызығушылығы болды. 1619 жылы сэр Генри Савил Оксфорд университетінің алғашқы екі ғылым факультетін – астрономия және геометрия кафедраларын қаржыландыру үшін қаражат бөлді. Гюнтер геометрия профессоры болуға үміттенеді, бірақ Савилдің ақылды адамдарға сенімсіздігі мәлім болғандықтан, Гюнтердің мінез-құлқы оны қатты ашуландырды. Әдеттегідей, Гюнтер өзінің сектор және квадрантын алып келді де, Савил төтеп бере алмайынша, оларды жұлдыздардың орнын немесе шіркеулердің арақашықтығын есептеу үшін қалай қолдануға болатынын көрсетіп жатты. "Осыны Геометрияны оқу деп есептейсіз бе?" – деп айғайлады Савил. "Бұл жай ғана әсте жоқ, адам!" және, бір замандастың мәлімдемесіне сәйкес, оны "қорлап, қуды". Бірақ көп ұзамай оны әлдеқайда бай Bridgewater графы қолдады, ол 6 наурыз 1619 жылы Гюнтерді Лондонның Gresham College-інде астрономия профессоры етіп тағайындады. Ол өмірінің соңына дейін осы лауазымда қызмет етті. Сондықтан 10 шаршы тізбек жер 1 акрға тең. Осылайша, тізбекпен өлшенген кез келген жер учаскесінің ауданы оңай есептеледі.

Гюнтер квадранты

Гунтер квадранты – ағаштан, мыстан немесе басқа материалдардан жасалған аспап, оның құрамында шардың эквиноктиалдық жазықтықтағы стереографиялық проекциясы бар. Көздің полюстердің бірінде орналасқандығы ескеріледі, сондықтан тропик, эклиптика және көкжиек шеңбер доғаларын құрайды, ал сағат шеңберлері – жыл сайын белгілі бір ендікте күннің бірнеше биіктігі арқылы салынған басқа қисықтар болып табылады. Бұл аспап күннің сағатын, күннің азимутын және сфераның немесе жер шарының басқа да жиі кездесетін мәселелерін анықтау үшін, сондай-ақ объектінің биіктігін градустармен өлшеу үшін қолданылады.

Гюнтер шкаласы

Гунтер шкаласы немесе Гунтер ережесі, теңізшілерде көбінесе "Гунтер" деп аталады, – әртүрлі шкалалармен немесе сызықтармен белгіленген, әдетте 2 фут (1 метр) ұзындығы және шамамен 1½ дюйм (40 мм) ені бар үлкен жазық шкала. Бір жағында табиғи сызықтар (хорда сызығы, синус сызығы, тангенс, румб сызығы және т.б.) орналасқан, ал екінші жағында сәйкес келетін жасанды немесе логарифмдік сызықтар бар. Бұл құралдың көмегімен навигация, тригонометрия сияқты мәселелер компас көмегімен шешіледі. Бұл – слайд-қағиданың алдындағы нұсқасы, 17 ғасырдан 1970 жылдарға дейін қолданылған есептеу құралы. Гунтер сызығы немесе сандар сызығы – көбейту және бөлу үшін слайд-қағидаларда қолданылатын ең көп таралған шкалалар сияқты, логарифмдік бөлінген шкала.

Гунтерлік қондырғы

Гафтық түйіндірмеге ұқсас, бірақ гаф тік дерлік болатын желкен жабдығы Гүнтер түйіндірмесі деп аталады, немесе Гүнтер ережесімен ұқсастығынан "сырғанатын Гүнтер" деп те аталады.