Кіріспе

Туберкулез инфекциясын анықтау үшін қолданылатын экстракт – антиген.

Туберкулин, сондай-ақ тазартылған ақуыз туындысы деп аталады, туберкулезді диагностикалауда қолданылатын ақуыздардың жиынтығы. Бұл процедура туберкулиндік тері сынағы деп аталады және жоғары тәуекел тобына жататын адамдарға ғана ұсынылады. Көбінесе инъекция жасалған жерде қызарту, қышу және ауырсыну сияқты қосымша әсерлер байқалады. Туберкулездің (ТБ) этиологиясы туралы жұмыстарымен танымал Кох, патоген мен одан кейін туындайтын нақты ауру арасындағы байланысты анықтауға көмектесетін қатаң талаптарды жасады, бұл талаптар кейін Кох постулаттары деп аталды. Бастапқыда ол туберкулезді емдей алады деп ойлағанмен, кейін бұл жорамал дұрыс емес екені дәлелденді.

Медициналық қолданыстар

Қазіргі уақытта Америка Құрама Штаттарында қолданылатын тест Манту сынағы деп аталады. 2005 жылға дейін Ұлыбританияда Heaf сынағы деп аталатын басқа тест қолданылды, бірақ қазір Ұлыбритания да әлемнің қалған бөлігімен үйлесімді Манту сынағын қолданады. Екі тест те туберкулиннің PPD (тазартылған белок туындысы) деген туындысын пайдаланады.

Емдеуге үміт

Туберкулинді 1890 жылы неміс ғалымы және дәрігері Роберт Кох ойлап тапты. Алғашқы туберкулин – туберкулезге қарсы ем ретінде жасалған туберкулез микробтарының глицериндегі экстракты болды. Бұл бастапқыда туберкулезді емдеу құралы деп есептелді және науқастарға қоңыр, мөлдір сұйықтықтың тері астына салынатын дозалары берілді, ол мәдениетте өсірілген сүзгілер арқылы жиналған. Алайда, емдеу күтілгендей өлім-жұлымды азайта алмады. 1891 жылы туберкулинмен алғаш емделген науқастардың көпшілігінде төрт-бес сағатқа созылған қызба реакция байқалды. Бұл реакциялардың белгілеріне қызба, құсу, дікілдеу немесе басқа да жалпы симптомдар кірді. Мысалы, доктор Хилда Кларктың Сомерсеттегі Стриттегі емханасы, жеңіл жағдайларды тиімді емдеуімен ерекше көзге түсті. Кох өзінің ашылуынан пайда табуға тырысты, бірақ ол зерттеулерін мемлекеттік мекемеде, мемлекеттік қаржыға жүргізгендіктен, бұл оған қарсы айтылды. Ол Мәдениет министрлігінен туберкулин өндірісі үшін арналған институтты қаржыландыруды талап етті және жылдық пайданы 4,5 миллион маркаға бағалады. Кох АҚШ-тан ұсыныстар алғанын да мәлімдеді. Ол кезде дәрі-дәрмектерді сынау ережелері әлі қабылданбаған. Кохтың сөзіне сенсек, ол туберкулинді жануарларға сынаған, бірақ жазылған деп айтылған теңіз шошқаларын көрсетуге алмады. Ол адамдардың туберкулинге реакциясының лабораториялық жануарларға қарағанда күштірек екенін көрсететін дәлелдерге мән бермеген сияқты, олар қызба, буындардағы ауырсынулар мен жүрек айнуға шалдықты. 1909 жылы Пауль Эрлих жұқпалы ауру – сифилис үшін ем ретінде алғашқы синтетикалық химиотерапиялық препаратты, Салварсанды енгізген кезде ерекше сақтық танытты. 1907 жылы Клеменс фон Пирке туберкулезді диагностикалау үшін туберкулинді сынау құралы ретінде дамытты, бірақ бұл оның жеке жетістігі болды және Роберт Кохтың ешқандай идеясына тәуелді болмады. Франкфурт-Хёхст қаласындағы Meister Lucius & Brüning AG (кейін Hoechst AG) компаниясы туберкулиннің қалған үлкен қорларын сатып алды және компания кейіннен Кохтың шәкірті Арнольд Либбертцтің басшылығымен өндірісті бастады. Кох туберкулезді тексеру процесін алғаш ашқанда және жариялағанда, осы типтегі диагностикалық тесттің қаншалықты кеңінен қолданылатынын білмеді. Клиникалық сынақтар мен туберкулезбен және туберкулезсіз науқастардағы туберкулинге әртүрлі реакциялар арқылы жасалған байқаулардың нәтижесінде осы емдеудің негізін құрайтын жаңа әдістер пайда бола бастады. Инъекция жасалған жердегі жергілікті реакциядан туындаған жүйелік симптомдарды жоюға мүмкіндік беретін жаңа әдістерді қолдану басқа медициналық жетістіктерге жол ашты. Оларға Пирке тері сынағы, Моро тері арқылы жол сынағы, Манту терішілік сынағы және Кальметт конъюнктивалық сынағы кірді. Сонымен қатар, тері сынағының кеңінен қолданылуымен адамдар мен жануарлардың иммундық жүйелері туралы терең зерттеулер мен жаңалықтар пайда болды. Диагностикалық тесттерді терең түсіну туберкулин тері сынағы ашылғанға дейін болған жоқ.