Омыртқа туберкулезі: Потт ауруының сипаттамасы мен себептері
Pott's disease
Потт ауруы – омыртқаның туберкулезі, көбінесе өкпеден таралады. Төменки кеуде және жоғарғы бел омыртқалары зардап шегеді. Симптомы, емдеуі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Потт ауруы немесе Потт сырқаты, 1799 жылы белгілерін тұңғыш рет сипаттаған британдық хирург Персивалл Потттың есімімен аталады, бұл омыртқа туберкулезі, көбінесе басқа ошақтардан, әсіресе өкпеден гематогенді таралу арқылы дамиды. Омыртқаның төменгі кеуде және жоғарғы бел бөліктері көбінесе зардап шегеді. Бұл омыртқааралық буындардың туберкулездік қабынуына (артритіне) алып келеді. Жұқпалым екі іргелес омыртқадан көршілес омыртқааралық дискке таралуы мүмкін. Егер бір ғана омыртқа зақымданса, диск қалыпты болады, бірақ егер екі омыртқа қатысса, тамырлары жоқ диск қоректік заттарды ала алмайды және құлайды. Кейозды некроз процесінде диск тіні өліп, омыртқалардың тарылуына, содан кейін омыртқаның құлауына және омыртқа жолының зақымдануына әкеледі. Әдетте құрғақ жұмсақ тіндердің массасы пайда болады және қосымша жұқпалым (суперинфекция) сирек кездеседі. Бел омыртқаларынан псоас бұлшық етіне жұқпалымның таралуы, іріңдіктердің (абсцесстердің) пайда болуы жиі кездеседі.
Pott's disease, or Pott disease, named for British surgeon Percivall Pott who first described the symptoms in 1799, is tuberculosis of the spine, usually due to haematogenous spread from other sites, often the lungs. The lower thoracic and upper lumbar vertebrae areas of the spine are most often affected. It causes a kind of tuberculous arthritis of the intervertebral joints. The infection can spread from two adjacent vertebrae into the adjoining intervertebral disc space. If only one vertebra is affected, the disc is normal, but if two are involved, the disc, which is avascular, cannot receive nutrients, and collapses. In a process called caseous necrosis, the disc tissue dies, leading to vertebral narrowing and eventually to vertebral collapse and spinal damage. A dry soft tissue mass often forms and superinfection is rare. Spread of infection from the lumbar vertebrae to the psoas muscle, causing abscesses, is not uncommon.
Эпидемиология
Бұлшықет-сүйек туберкулезінің жартысы Потт ауруы құрайды, оның 98% алдыңғы бағанаға әсер етеді. Бұл ауру салдарынан жылына 1,3 миллион адам қаза болады. Туберкулез инфекциясы мен Потт ауруы арасында байланыс бар, себебі ол туберкулез инфекциясы көп таралған аймақтарда жиі кездеседі. Әлеуметтік-экономикалық жағдай, әдеттер, медициналық тарих және туберкулезбен ауыратын адамдармен байланыс сияқты факторлар диагноз қою жылдамдығына әсер етеді. Дамытпаған елдерде Потт ауруына шалдығу жиілігі жоғары, себебі ол нашар желдетілетін бөлмелермен, тығыз қоныстанған жерлермен, нашар гигиенамен және денсаулық сақтау мекемелеріне қолжетімділіктің төмендігімен байланысты. Азық-түлік қауіпсіздігін арттыру, кедейлікті азайту және тұру және жұмыс жағдайларын жақсарту инфекцияны алдын алуға және ауруларға күтімді жақсартуға көмектеседі. Потт ауруы еңбекке жарамды жастағы адамдарда көбірек кездеседі. Өмір сүру ұзақтығының артуы, иммунодепрессанттарды қолданудың өсуі, қант диабеті сияқты созылмалы аурулар және дәріге төзімді туберкулез штамдарының көбеюі салдарынан қарт адамдарда бұл ауру жиірек кездеседі. Егде жастағы адамдарда ауру көбінесе дұрыс диагноз қойылмайды және басқа дегенеративтік аурулармен шатастырылады. Балалардың омыртқасындағы хрящ мөлшері көп болғандықтан, аурудың тудырған омыртқа деформациясы күшейеді. Көп дәріге төзімді туберкулез Потт ауруы бар адамдар үшін қауіпті, себебі аурудың аз бактериялық белгілері инфекцияны анықтауды қиындатады. Туберкулез ауруының көрсеткіштері төмендеп келеді, бірақ 1990 жылдан бері көп дәріге төзімді туберкулез инфекциясы тұрақты деңгейде қалып отыр.
Half of the cases of musculoskeletal tuberculosis are Pott's Disease, of which 98% affect the anterior column. The disease can be attributed to 1.3 million deaths per year. There is a correlation between tuberculosis infections and cases of Pott's disease, as it's prevalent in areas where tuberculosis infections are common Factors like socioeconomic status, habits, medical history, and interactions with people with tuberculosis can influence the rate of diagnosis. Underdeveloped countries have a higher incidence rate of Pott's disease as it's associated with less ventilated rooms, crowded spaces, poorer hygiene, and less access to healthcare facilities. Increasing food security, reducing poverty, and improving living and working conditions will help to prevent infection and generally enhance the care of those sick. Pott's disease is more common in the working age population. It is becoming increasingly prevalent in older adults due to increased life expectancies, increased immunosuppressant use, chronic diseases like diabetes, and a rise in drug resistant tuberculosis strains. In older populations, the disease is often misdiagnosed, often being disregarded for other degenerative diseases. Children's spines contain more cartilage, increasing the effect of spinal deformations caused by the disease. Multidrug resistant tuberculosis poses a threat to people with Pott's disease, making it difficult to determine infection in people because of the paucibacillary symptoms of the disease. Cases of tuberculosis have been on the decline; however, infections of multidrug resistant tuberculosis have remained constant since the 1990s.
Әдебиет шығармаларында
Макс Блехердің Inimi cicatrizate (1937) жартылай автобиографиялық романы санаторийде Потт ауруымен ауыратын Эммануэль есімді жас жігіт туралы, ал Раду Джудтың Scarred Hearts (2016) фильмі оған еркін негізделген. А. Дж. Крониннің "Веронаның екі джентльмені" әңгімесінде омыртқа туберкулезімен ауыратын Люция есімді кейіпкер бар. Уильям Голдингтің "Спир" (1964) романында соборында шпиль орнатуды қалаған декан Джоселин, бұл аурудың салдарынан қайтыс болған болуы мүмкін. Кэтрин Батлер Хатауэйдің "Кішкентай құлыпшы" (1943) мемуары омыртқа туберкулезінің оның балалық және ересек өміріне тигізген әсері туралы. Виктор Гюгоның "Нотр-Дамның қасіреті" (1831) романындағы басты кейіпкерде омыртқа туберкулезінен туындаған гибб деформациясы бар. Генрих Ибсеннің "Кукольный дом" (1879) пьесасында доктор Ранк "омыртқаның туберкулезінен" зардап шегеді. Серджо Леоненің "Бір кезде Батыста" (1968) фильмінде теміржол магнаты Мортон осы ауруға шалдыққан және жүру үшін мойынтұяққа мұқтаж. Эрнест Пулдің Пулитцер сыйлығын жеңіп алған "Оның отбасы" (1917) романында жас Джонни Гирдің Потт ауруының соңғы сатысы бейнеленген. Эдмунд Уилсонның "Гекэйт округінің естеліктері" (1946) жинағындағы "Алтын шашы бар ханшайым" повесінде Потт ауруымен ауыратын кейіпкер бар.
Max Blecher's semi autobiographical novel Inimi cicatrizate (1937) is about a young man named Emanuel who is afflicted with Pott disease in a sanatorium, as is the Radu Jude film Scarred Hearts (2016), loosely based on it. A. J. Cronin's story "Two Gentlemen of Verona," includes a character named Lucia with tuberculosis of spine. In William Golding's novel The Spire (1964), Jocelin, the dean who wanted a spire on his cathedral, probably dies as a result of the disease. Katharine Butler Hathaway's memoir The Little Locksmith (1943) is about the effects of spinal tuberculosis on her childhood and adult life. In Victor Hugo's Hunchback of Notre Dame (1831) the title character has a gibbus deformity similar to the type caused by spinal tuberculosis. In Henrik Ibsen's play A Doll's House (1879), Dr. Rank has "consumption of the spine." In Sergio Leone's film Once Upon a Time in the West (1968), Morton, the railroad magnate, has the disease and needs crutches to walk. In Ernest Poole's Pulitzer Prize winning novel, His Family (1917), young Johnny Geer has a terminal case of Pott disease. In Edmund Wilson's Memoirs of Hecate County (1946), the novella "The Princess with the Golden Hair," has a character with Pott disease.