Сандық ақпаратты сақтау және қолжетімділікпен қамтамасыз ету

Цифрлық сақтау: ұзақ мерзімді қолжетімділік үшін маңызды деректерді сақтау процесі. Технологиялық өзгерістерге қарамастан ақпаратты қорғау стратегиялары.

27 мин оқу

100%

Дереккөз: Digital preservation — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Сандық ақпараттың ұзақ мерзімді құндылығын сақтау және қолжетімділігін қамтамасыз етуге бағытталған ресми күш-жігер. Кітапхана және архив ілімінде цифрлық сақтау – бұл цифрлық ақпараттың ұзақ мерзімде қолжетімділігі мен пайдалануын қамтамасыз ететін ресми процесс. Ол жоспарлауды, ресурстарды бөлуді, сақтау әдістері мен технологияларын қолдануды қамтиды және медианың бұзылуы мен технологиялық өзгерістерге қарамастан, қайта форматталған және "цифрлық дүниеге келген" мазмұнға қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін саясатты, стратегияны және іс-қимылды біріктіреді. Цифрлық сақтаудың мақсаты – уақыт өте келе аутентификацияланған мазмұнды дәл көрсету. Американдық кітапханалар қауымдастығының кітапханалық жинақтар мен техникалық қызметтерді сақтау және қайта форматтау бөлімі цифрлық сақтауды "уақыт өте келе цифрлық мазмұнға қол жеткізуді қамтамасыз ететін саясаттар, стратегиялар мен іс-қимылдардың" жиынтығы деп анықтады. Harrod's Librarian Glossary бойынша, цифрлық сақтау – бұл цифрлық материалды қолдануға жарамды күйде ұстау әдісі, осылайша технологиялық прогресс бастапқы жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етуді ескірген кезде де пайдалану мүмкіндігі сақталады. Цифрлық сақтау қажеттілігі негізінен цифрлық медианың салыстырмалы түрде қысқа ғұмырына байланысты туындайды. Көп қолданылатын қатты дискілер бірнеше жылдың ішінде әртүрлі себептермен, мысалы, зақымдалған шпиндельді қозғалтқыштарға байланысты қолдануға жарамсыз болып қалуы мүмкін, ал флэш-жад (SSD-де, телефондарда, USB флэш-жад құрылғыларында және SD, microSD және CompactFlash сияқты жад карталарында кездеседі) соңғы пайдаланудан кейін шамамен бір жылдан кейін деректерді жоғалта бастауы мүмкін, бұл оның сақтау температурасына және өмір бойында жазылған деректер көлеміне байланысты. Қазіргі уақытта мұрағаттық дискілік медиа қол жетімді, бірақ ол 50 жылға дейін ғана есептелген және ол тек екі жапон компаниясы – Sony және Panasonic сататын эксклюзивті формат. M DISC – бұл 1000 жылға дейін деректерді сақтай алатын DVD негізіндегі формат, бірақ оған дерек жазу үшін арнайы оптикалық дискілік драйверлер қажет, ал сақталған деректерді оқу үшін жиі қолданылмайтын оптикалық дискілік драйверлер қажет, сонымен қатар форматты жасаған компания банкрот болды. LTO таспаларында сақталған деректерді мерзімді түрде көшіру қажет, өйткені ескі таспаларды жаңа LTO таспалық драйверлер оқи алмайды. RAID массиві бір қатты дискінің істен шығуынан қорғау үшін пайдаланылуы мүмкін, бірақ бір массивтің дискілерін екінші массивтің дискілерімен араластырмау үшін сақ болу керек.

Formal endeavor to ensure that digital information of continuing value remains accessible and usable

In library and archival science, digital preservation is a formal process to ensure that digital information of continuing value remains accessible and usable in the long term. It involves planning, resource allocation, and application of preservation methods and technologies, and combines policies, strategies and actions to ensure access to reformatted and "born digital" content, regardless of the challenges of media failure and technological change. The goal of digital preservation is the accurate rendering of authenticated content over time. The Association for Library Collections and Technical Services Preservation and Reformatting Section of the American Library Association defined digital preservation as combination of "policies, strategies and actions that ensure access to digital content over time." According to the Harrod's Librarian Glossary, digital preservation is the method of keeping digital material alive so that they remain usable as technological advances render original hardware and software specification obsolete. The necessity for digital preservation mainly arises because of the relatively short lifespan of digital media. Widely used hard drives can become unusable in a few years due to a variety of reasons such as damaged spindle motors, and flash memory (found on SSDs, phones, USB flash drives, and in memory cards such as SD, microSD, and CompactFlash cards) can start to lose data around a year after its last use, depending on its storage temperature and how much data has been written to it during its lifetime. Currently, archival disc based media is available, but it is only designed to last for 50 years and it is a proprietary format, sold by just two Japanese companies, Sony and Panasonic. M DISC is a DVD based format that claims to retain data for 1,000 years, but writing to it requires special optical disc drives and reading the data it contains requires increasingly uncommon optical disc drives, in addition the company behind the format went bankrupt. Data stored on LTO tapes require periodic migration, as older tapes cannot be read by newer LTO tape drives. RAID arrays could be used to protect against failure of single hard drives, although care needs to be taken to not mix the drives of one array with those of another.

Бағалау

Мұрағаттық бағалау (немесе, балама ретінде, іріктеу) – бұл жазбалар мен басқа материалдардың тұрақты құндылығын анықтау арқылы сақталуға тиіс жазбаларды анықтау процесі. Бұл шешімді қабылдау кезінде әдетте бірнеше фактор қарастырылады. Бұл қиын және маңызды процесс, себебі қалған таңдалған жазбалар зерттеушілердің сол жазбалар жиынтығын немесе қорды түсінуін қалыптастырады. InterPARES 2 жобасымен құрылған Сақтау тізбегі (COP) моделінде бағалау A4.2 ретінде белгіленеді. Мұрағаттық бағалау – бұл әділ нарықтық құнды анықтайтын ақшалай бағалаудан өзгеше. Мұрағаттық бағалау бір рет немесе алу және өңдеудің әртүрлі кезеңдерінде жүзеге асырылуы мүмкін. Макро бағалау, жазбалардың жоғары деңгейдегі функционалдық талдауы, жазбалар алынбастан бұрын, қай жазбаларды алу керектігін анықтау үшін жүргізілуі мүмкін. Жазбалар өңделген кезде егжей-тегжейлі, итеративті бағалау жүргізілуі мүмкін. Бағалау барлық мұрағаттық материалдарға, тек цифрлық емес, жүргізіледі. Цифрлық контексте сақтау құнының төмендеуі және зерттеушілерге ақпараттық тығыздығы төмен жазбалардан да құндылық табуға мүмкіндік беретін жетілдірілген іздеу құралдарының болуына байланысты, аналогтық жазбаларды бағалаудан кейін дәстүрлі түрде сақталатын жазбалардан гөрі көбірек жазбаларды сақтау ұсынылған. Аналогтық контексте бұл жазбалар жойылған немесе тек өкілдік үлгі сақталған болуы мүмкін. Дегенмен, материалдарды іріктеу, бағалау және басымдық беру ұйымның осы материалдардың барлығын жауапты басқару қабілетіне қатысты мұқият қарастырылуы тиіс. Көбінесе кітапханалар, және аздап болса, архивтерге бірдей материалдар бірнеше түрлі цифрлық немесе аналогты форматта ұсынылады. Олар мазмұнды ұзақ мерзімді сақтау үшін ең үлкен әлеуеті бар форматты таңдауға ұмтылады. Конгресс кітапханасы ұзақ мерзімді сақтау үшін ұсынылатын форматтар жиынтығын жасады. Мысалы, кітапханаға авторлық құқықтарды сақтау үшін баспагерден тікелей ұсынылған жағдайларда олар қолданылатын болады.

Archival appraisal (or, alternatively, selection) refers to the process of identifying records and other materials to be preserved by determining their permanent value. Several factors are usually considered when making this decision. It is a difficult and critical process because the remaining selected records will shape researchers' understanding of that body of records, or fonds. Appraisal is identified as A4.2 within the Chain of Preservation (COP) model created by the InterPARES 2 project. Archival appraisal is not the same as monetary appraisal, which determines fair market value. Archival appraisal may be performed once or at the various stages of acquisition and processing. Macro appraisal, a functional analysis of records at a high level, may be performed even before the records have been acquired to determine which records to acquire. More detailed, iterative appraisal may be performed while the records are being processed. Appraisal is performed on all archival materials, not just digital. It has been proposed that, in the digital context, it might be desirable to retain more records than have traditionally been retained after appraisal of analog records, primarily due to a combination of the declining cost of storage and the availability of sophisticated discovery tools which will allow researchers to find value in records of low information density. In the analog context, these records may have been discarded or only a representative sample kept. However, the selection, appraisal, and prioritization of materials must be carefully considered in relation to the ability of an organization to responsibly manage the totality of these materials. Often libraries, and to a lesser extent, archives, are offered the same materials in several different digital or analog formats. They prefer to select the format that they feel has the greatest potential for long term preservation of the content. The Library of Congress has created a set of recommended formats for long term preservation. They would be used, for example, if the Library was offered items for copyright deposit directly from a publisher.

Анықтама (анықтама және сипаттамалық метадеректер)

Цифрлық сақтау және коллекция басқаруда объектілерді табу мен анықтауға тағайындалған идентификаторлар мен нақты сипаттамалық метадеректердің қолданылуы көмектеседі. Идентификатор – объектіні немесе жазбаны анықтау үшін қолданылатын бірегей белгі, ол әдетте сан немесе сандар мен әріптер тізбегі түрінде болады. Метадеректер базасының жазбасына немесе тізіміне енгізілетін маңызды метадеректер элементі ретінде, ол басқа сипаттамалық метадеректермен бірге объектілерді және олардың әртүрлі түрлерін ажырату үшін қолданылады. Сипаттамалық метадеректер – атау, автор, тақырып, дата сияқты объектінің мазмұны туралы ақпаратты білдіреді.

Файл атауы – файлды анықтаудың тағы бір кең таралған түрі. Коллекциядағы объектілерді тұрақтылықпен тиімді табу және алу үшін файл атауын белгілеу протоколын енгізу өте маңызды, әсіресе аналогтық медианы цифрландыру кезінде. 8.3 файл атауы немесе Warez стандартты атау сияқты файл атау конвенциясын пайдалану басқа жүйелермен үйлесімділікті қамтамасыз етеді және деректерді көшіруді жеңілдетеді, ал сипаттамалық (сипаттамалық сөздер мен сандарды қамтитын) және сипаттамалық емес (көбінесе кездейсоқ түрде жасалған сандардан тұратын) файл атауларын таңдау әдетте берілген коллекцияның көлемі мен ауқымына байланысты анықталады. Дегенмен, файл атаулары семантикалық идентификация үшін тиімді емес, өйткені олар жүйедегі нақты бір орынға арналған уақытша белгілер болып табылады және цифрлық файлдың биттік профиліне әсер етпей өзгертілуі мүмкін.

Адалдық

Цифрлық сақтаудың негізгі тасы "деректердің тұтастығы" – деректердің "барлық маңызды жағынан толық және өзгермегенін" қамтамасыз ету. Тұтастықты сақтауға бағытталған бағдарлама "деректердің қажетті мақсатта дәл жазылуын қамтамасыз етуді және кейіннен іздеп алғанда деректердің бастапқыда жазылған күйінде болуын қамтамасыз етуді" мақсат етеді. Деректердегі қасақана емес өзгерістерге жол берілмеуі керек, сондай-ақ қасақана емес өзгерістерді анықтау және тиісті әрекет ету үшін жауапты стратегиялар жасалуы тиіс. Дегенмен, цифрлық сақтау жұмыстары үшін жауапты түрде жасалған процедуралар мен жақсы құжатталған саясаттар арқылы мазмұн немесе метадеректерді өзгерту қажет болуы мүмкін. Ұйымдар немесе жеке тұлғалар мазмұнның бастапқы, тұтастығы тексерілген нұсқаларын және/немесе тиісті сақтау метадеректерімен жабдықталған өзгертілген нұсқаларын сақтауды таңдауы мүмкін. Деректердің тұтастығын сақтау тәсілдері өзгертілген нұсқаларға да қатысты, өйткені олардың түсірілген күйі сақталуы және қасақана емес өзгерістерге қарсы тұруы керек. Жазбаның тұтастығы бит деңгейінде сақтау, бекітілгендігін тексеру және жазбаға қатысты барлық сақтау әрекеттерінің толық аудиторлық іздемесін жасау арқылы сақталады. Бұл стратегиялар рұқсатсыз немесе кездейсоқ өзгерістерден қорғауды қамтамасыз етеді.

Белгілілігі

Файлдың өзгерместігі – цифрлық файлдың белгілі бір күйде қалуы, яғни өзгермейтін қасиеті. Файлдың өзгерместігін тексеру – файлдың бұрынғы күйінен өзгеспегенін немесе бұзылмағанын растау процесі. Бұл жұмыс көбінесе тексеру сомаларын (checksum) жасау, растау және басқару арқылы іске асырылады. Тексеру сомалары жеке файл деңгейінде өзгерместікті бақылаудың негізгі құралы болғанымен, өзгерместікті бақылауда маңызды қосымша фактор – файлдың қатысуы (file attendance). Тексеру сомалары файлдың өзгергенін анықтаса, файлдың қатысуы белгілі бір жинақта файлдың жаңадан құрылған, жойылған немесе орын ауыстырылғандығын анықтайды. Файлдың қатысуын бақылау және есеп беру – цифрлық жинақты басқару мен өзгерместікті қамтамасыз етудің маңызды бөлігі.

Қасиеттері

Цифрлық материалдарды сипаттау – бұл файлдың не екендігін және оны анықтайтын техникалық ерекшеліктерін анықтау мен толық сипаттау, көбінесе техникалық метадеректер арқылы жасалады. Бұл метадеректер файлдың техникалық атрибуттарын, мысалы, жасалған немесе өндірілген ортасын тіркейді.

Тұрақтылық

Цифрлық тұрақтылық – цифрлық ақпараттың ұзақ сақталуына үлес қосатын мәселелер мен қанағаттандырулар жиынтығын қамтиды. Дәстүрлі, уақытша стратегиялар мен толыққанды шешімдерден өзгеше, цифрлық тұрақтылық – белсенді және үздіксіз процесті білдіреді. Цифрлық тұрақтылық шешім мен технологияға емес, икемділікке баса назар аудара отырып, инфрақұрылым мен тәсілді құруға көбірек мән береді, сондай-ақ өзара үйлесімділікке, үздіксіз техникалық қолдауға және дамуға бағытталған. Цифрлық тұрақтылық болашақта қолжетімділік пен қолданылуын жеңілдету үшін қазіргі кезде жүзеге асырылатын шараларды қамтиды. Цифрлық сақтау үшін қажетті үздіксіз техникалық қолдау, Стюарт М. Шибердің пікірінше, Уффингтон ақ атының, ал Джеффри Шнапптың пікірінше, Исе Ұлы киелі үйінің ғасырлар бойы қалыптасқан, табысты қоғамдық күтімге ұқсас.

Рентабельділік

Рендерлеу мүмкіндігі – цифрлық объектіні өз ерекшеліктерін сақтай отырып, пайдалану және оған қол жеткізу қабілеті.

Физикалық медианың ескіруі

Физикалық медианың ескіруі цифрлық мазмұнға қол жеткізу үшін енді өндірілмейтін, күтілмейтін немесе қолдау көрсетілмейтін сыртқы тәуелділіктер қажет болғанда пайда болады. Сыртқы тәуелділіктер аппараттық құралдар, бағдарламалық қамтамасыз ету немесе физикалық тасымалдаушылар болуы мүмкін. Мысалы, DLT таспасы деректерді сақтау және резервтік көшірме жасау үшін қолданылған, бірақ қазір қолданылмайды.

Форматтың ескіруі

Файл форматтарының ескіруі жаңа кодтау форматтарының қабылдануымен, қолданыстағы форматтарды қолдануды тоқтатумен немесе олармен байланысты қолдану құралдарының қолжетімді болмауымен байланысты болуы мүмкін. Архивтік мекемелердің мүмкіндіктеріне қарамастан, таңдалған файл форматтарының "ашық, стандартты, меншік құқығы жоқ және жақсы орнатылған" болуы қажеттігі туралы құжатталған келісім бар. Тұрақты файл форматтарын таңдауда қарастырылуы тиіс факторларға олардың ашықтығы, қабылдануы, түсініктілігі, өзін-өзі сипаттауы, сыртқы тәуелділіктері, патенттердің ықпалы және техникалық қорғау механизмдері жатады. Тұрақты файл форматтарын таңдау үшін тағы да қарастырылатын мәселелер: "форматтың ұзақ мерзімділігі мен даму деңгейі, тиісті кәсіби қауымдастықтардағы бейімделуі, енгізілген ақпараттық стандарттар және қажетті қарау бағдарламалық құралының ұзақ мерзімді қолжетімділігі". "Цифрлік объектілердің маңызды қасиеттерін дұрыс түсіну цифрлық сақтаудың ең тиімді тәсілдерін анықтау үшін маңызды. Ол цифрлік объектілердің қайсыбір маңызды қасиеттерін сақтауға тұрарлық екенін бағалау және таңдау процесіне көмектеседі; сақтау метадеректерін жасауға, түрлі сақтау стратегияларын бағалауға және сақтау қауымдастығында ортақ стандарттарды әзірлеу жөніндегі болашақ жұмыстарға бағдар беруге көмектеседі."

Аутентиктілігі

Архивтер аналогты немесе цифрлық болсын, бастапқыда алынған мәліметтердің сенімді көрінісі ретінде құжаттарды сақтауға тырысады. Шынайылық – «. . құжаттың сенімділігі, яғни құжаттың өзі қандай болса, сондай болуы және оның бұзылмауы немесе өзгертілмеуі» ретінде анықталған. Шынайылықты дәлдікпен шатастыруға болмайды; архивтер дәл емес құжатты алып, оның шынайылығын сақтап қалуы мүмкін. Ондай дәл емес құжаттың мазмұны мен мағынасы өзгермейді. Архивтердегі сақталу кезеңінде құжаттардың мағынасы өзгермегенін қамтамасыз ету және оны дәлелдеу үшін саясаттар, қауіпсіздік шаралары және құжаттама жиынтығы қолданылуы мүмкін.

Қол жеткізу

Цифрлық сақтау жұмыстарының басты мақсаты – болашақта дұрыс шешімдер қабылдауға мүмкіндік беру. Егер мұрағат немесе кітапхана нақты бір стратегияны іске асыруды шешсе, мазмұны мен оған қатысты метадеректер сақталуы тиіс, соның арқасында бақылаушы тарап өз қалауынша әрекет етуге немесе одан бас тартуға болады.

Сақтау метадеректері

Сақтау метадеректері – цифрлық сақтаудың маңызды құралы, және цифрлық объектілерге қатысты техникалық ақпаратты, цифрлық объектінің құрамы мен оның жұмыс ортасы туралы мәліметтерді, сондай-ақ сақтау процесін және оған байланысты құқықтық негіздерді қамтиды. Бұл ұйымдарға немесе жеке тұлғаларға объектінің тарихын түсінуге көмектеседі. "Preservation Metadata: Implementation Strategies" (PREMIS) – көптеген архивтер мен мекемелерге қажетті, іске асырылатын негізгі сақтау метадеректерін анықтайтын де-факто стандарт. Ол оны қолдану бойынша нұсқаулар мен ұсыныстарды қамтиды, сондай-ақ ортақ қолдану сөздіктерін жасады.

Цифрлық ақпаратты сақтау (1996)

Цифрлық ақпаратты ұзақ мерзімді сақтаудың қиындықтары архивтік қауымдастық тарапынан жылдар бойы мойндалып келеді. 1994 жылдың желтоқсан айында Ғылыми кітапханалар тобы (RLG) және Сақтау және қолжетімділік комиссиясы (CPA) цифрлық ақпаратты мұрағаттау жөніндегі жұмыс тобын құрды, оның басты мақсаты цифрлық жазбалардың ұзақ мерзімді сақталуын және оларға үздіксіз қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін не істеу керектігін анықтау болды. Жұмыс тобы жариялаған соңғы баяндама (Garrett, J. және Waters, D., ред. (1996). "Цифрлық ақпаратты сақтау: Цифрлық ақпаратты мұрағаттау жөніндегі жұмыс тобының есебі") цифрлық сақтау саласындағы маңызды құжатқа айналды, ол негізгі түсініктерді, талаптарды және қиындықтарды белгілеуге көмектесті. Жұмыс тобы цифрлық ақпаратты ұзақ мерзімді сақтау және қолжетімділікке жауапты болатын цифрлық архивтердің ұлттық жүйесін әзірлеуді ұсынды; сенімді цифрлық репозиторийлер (қоймалар) тұжырымдамасын енгізіп, олардың рөлдері мен жауапкершіліктерін анықтады; ашық архивтік ақпараттық жүйедегі анықтамалық модельде сақтау сипаттамасының анықтамасына енгізілген цифрлық ақпараттың тұтастығының бес қасиетін (мазмұны, өзгермейтіндігі, сілтемесі, шығу тегі және контексі) анықтады; сондай-ақ, миграцияны цифрлық архивтердің маңызды функциясы ретінде анықтады. Есепте баяндалған түсініктер мен ұсыныстар келешектегі зерттеулер мен цифрлық сақтау жобаларының негізін қалады.

ОАИС

Цифрлық сақтау практикасын стандарттау және сақтау бағдарламасын іске асыру бойынша ұсынымдар жиынтығын ұсыну мақсатында Ашық мұрағаттық ақпараттық жүйе (OAIS) үшін анықтамалық модель әзірленді және 2012 жылы жарияланды. OAIS цифрлық объектінің өмірлік циклының барлық техникалық аспектілерімен айналысады: қабылдау, архивтік сақтау, деректерді басқару, басқару, қол жеткізу және сақтау жоспарлау. Модель сонымен қатар метадеректер мәселелерін де қарастырады және цифрлық объектіге бес түрлі метадеректерді қосуды ұсынады: анықтамалық (сәйкестендіру) ақпарат, шығу тегі (сақтау тарихын қоса алғанда), контекст, дұрыстық (нақтылық индикаторлары) және бейнелеу (форматтау, файл құрылымы және объектінің бит ағынына мағына беру).

Сенімді цифрлық қойма үлгісі

2000 жылдың наурыз айында Ғылыми кітапханалар тобы (RLG) және Онлайн компьютерлік кітапхана орталығы (OCLC) зерттеу ұйымдары үшін цифрлық қойманың қасиеттерін анықтау үшін ынтымақтастық бастады, бұл ашық мұрағаттық ақпараттық жүйе (OAIS) үшін анықтамалық модельдің жаңарып келе жатқан халықаралық стандартына негізделді. 2002 жылы олар «Сенімді цифрлық қоймалар: қасиеттері мен жауапкершілігі» деген құжатты жариялады. Сол құжатта «Сенімді цифрлық қойма» (СДҚ) «оның міндеті – қазіргі және болашақта белгіленген қауымдастығына басқарылатын цифрлық ресурстарға сенімді, ұзақ мерзімді қол жеткізуді қамтамасыз ету» деп анықталады. СДҚ келесі жеті қасиетті қамтуы керек: ашық мұрағаттық ақпараттық жүйе (OAIS) үшін анықтамалық модельге сәйкестік, әкімшілік жауапкершілік, ұйымдық тұрақтылық, қаржылық қолдау, технологиялық және процедуралық сәйкестік, жүйе қауіпсіздігі, процедуралық есеп беру. Сенімді цифрлық қойма моделі осы қасиеттер арасындағы байланысты көрсетеді. Бұл есепте сонымен қатар цифрлық қоймаларды сертификаттауды, кооперативтік желілерге арналған үлгілерді бірлесіп әзірлеуді және зияткерлік меншік құқықтарын ескере отырып, цифрлық сақтау бойынша зерттеулер мен ақпаратты бөлісуді ұсынды. 2004 жылы Генри М. Глэдни цифрлық нысандарды сақтаудың тағы бір тәсілін ұсынды, ол «Сенімді цифрлық нысандар» (СДН) құруды қажет етті. СДН – өзінің түпнұсқалығын растай алатын цифрлық нысандар, себебі олар пайдалану және өзгерту тарихын сақтайтын жазбаны қамтиды, бұл болашақ пайдаланушыларға нысанның мазмұнының дұрыстығын тексеруге мүмкіндік береді.

InterPARES

Электрондық жүйелердегі тұрақты аутентификалық жазбалар жөніндегі халықаралық зерттеу (InterPARES) – Британдық Колумбия университеті жетекшілігімен жүзеге асырылатын, аутентификалық цифрлық жазбаларды ұзақ мерзімді сақтау мәселелерін шешуге бағытталған ғылыми-зерттеу бастамасы. Зерттеу Солтүстік Америка, Еуропа, Азия және Австралиядағы әртүрлі мекемелердің фокус-топтарымен жүргізілуде. Оның мақсаты – уақыт өте келе цифрлық жазбалардың сенімділігін, дұрыстығын және нақтылығын қамтамасыз етуге қажетті стратегиялар, стандарттар, саясаттар мен процедураларға негіз болатын теориялар мен әдістемелерді әзірлеу. Архив ғылымының профессоры Лучиана Дюрантидің басшылығымен жоба 1999 жылы басталды, алғашқы кезеңі – InterPARES 1 2001 жылға дейін жалғасты. Бұл кезең үкіметтік мекемелер құрған үлкен дерекқорлар мен құжаттарды басқару жүйелерінде жасалған және сақталған пайдаланылмаған жазбалардың аутентификалық талаптарын анықтауға бағытталды. InterPARES 2 (2002–2007) жазбалардың өмірлік циклы бойындағы сенімділігі, дұрыстығы және аутентификалық мәселелеріне назар аударды, сондай-ақ көркемдік, ғылыми және онлайн үкіметтік қызмет аясында динамикалық ортада жасалған жазбаларды зерттеді. Үшінші бес жылдық кезең (InterPARES 3) 2007 жылы басталды. Оның мақсаты – InterPARES және басқа да сақтау зерттеу жобалары арқылы алынған теориялық және әдістемелік білімді шағын және орта архивтік ұйымдар үшін аутентификалық жазбаларды ұзақ мерзімді сақтау бойынша нұсқаулар, іс-қимыл жоспарлары мен оқу бағдарламаларын әзірлеу үшін пайдалану.

Қиындықтар

Қоғамның мұрасы тас, пергамент, бамбук, жібек және қағаз сияқты көптеген түрлі материалдарда сақталған. Бүгінде электрондық пошта, блогтар, әлеуметтік желілер, сайлау сайттары, фотоальбомдар және мазмұны уақыт өте келе өзгеретін сайттар сияқты көптеген ақпараттар цифрлық форматта кездеседі. Цифрлық медиа контент жасауды және оны жаңартуды жеңілдетсе де, осы контентті сақтауда техникалық және экономикалық қиындықтар көп. Кітаптар немесе фотосуреттер сияқты дәстүрлі аналогтық объектілерде пайдаланушы мазмұнға тікелей қол жеткізе алатын болса, цифрлық объектіні көрсету үшін әрқашан бағдарламалық орта қажет. Бұл орталар жылдам дамып, өзгеріп отырады, контентке қолжетімділіктің үздіксіздігіне қауіп тудырады. Физикалық сақтау құралдары, дерек форматтары, аппараттық және бағдарламалық жасақтамалардың барлығы уақыт өте ескіріп, контенттің сақталуына қауіп төндіреді. Виртуалды шындық және ойын орталары да осы мәселеге жатады. Жаңа технологиялық жетістіктердің көптеген жағдайында объектінің шынайылығын, тұрақтылығын және толықтығын уақыт өте сақтау қиындық тудырады, себебі бұл мәселе нақты цифрлық сақтау құралымен тәжірибеге байланысты. Белгілі бір технологиялар сақтау сыйымдылығы жағынан мықтырақ болғанымен, объектінің басқару кезінде тұрақтылығын қамтамасыз ететін шаралар жиынтығын жасау мәселесі де бар. Бағдарламалық жасақтаманы цифрлық контент ретінде сақтауда ерекше қиындық – көбінесе коммерциялық бағдарламалық жасақтама компиляцияланған екілік түрінде ғана таратылады, бастапқы код қолжетімді болмайды. Бастапқы кодсыз заманауи компьютерлік аппараттық немесе операциялық жүйелерге бейімдеу мүмкін емес, сондықтан бастапқы аппараттық және бағдарламалық ортаны эмуляциялау қажет. Бағдарламалық жасақтаманы сақтауда авторлық құқық та қиындық тудыруы мүмкін, себебі егер бағдарламалық жасақтама қолданыстан шығып қалса (Abandonware), көшірмелерді қорғау тетіктерін айналып өтуге тыйым салынуы мүмкін. 2003 жылы «Digital Millennium Copyright Act» заңына сәйкес, Интернет-архивке «vintage software» архивін құруға рұқсат берілді, бұл көшірмелерді қорғауды айналып өтуге мүмкіндік берді, мерзімі 3 жылды құрады. Бұл шектеу 2006 жылы қайта жаңартылды және 2009 жылдан бастап «кітапхана немесе мұрағат жариялаған цифрлық шығармаларды сақтау немесе мұрағаттық көшірме жасау мақсатында» қосымша ережелер күтіліп, мерзімі шексізге дейін ұзартылды. GitHub архивтік бағдарламасы GitHub-тың барлық ашық кодтарын Арктикалық әлем архивінің бөлігі ретінде, Норвегияның мұздай Спицберген аралындағы қауіпсіз сақтау орындарында QR кодтары түрінде сақтады. Әрбір твит 50 метадеректерден тұрады. Цифрлық контентті сақтаудың экономикалық қиындықтары да зор. Сақтау бағдарламаларын құру үшін алдын ала үлкен инвестициялар қажет, сондай-ақ деректерді қабылдау, басқару, сақтау және персоналға арналған ағымдағы шығындар да қажет. Мұндай бағдарламалардың негізгі стратегиялық мәселесі – оларға қазіргі және тұрақты қаржыландыру қажет болса да, олардың пайдасы көбінесе болашақ ұрпақтарға тиесілі.

Society's heritage has been presented on many different materials, including stone, vellum, bamboo, silk, and paper. Now a large quantity of information exists in digital forms, including emails, blogs, social networking websites, national elections websites, web photo albums, and sites which change their content over time. With digital media it is easier to create content and keep it up to date, but at the same time there are many challenges in the preservation of this content, both technical and economic. Unlike traditional analog objects such as books or photographs where the user has unmediated access to the content, a digital object always needs a software environment to render it. These environments keep evolving and changing at a rapid pace, threatening the continuity of access to the content. Physical storage media, data formats, hardware, and software all become obsolete over time, posing significant threats to the survival of the content. virtual reality and gaming environments, In many cases of emergent technological advances there are substantial difficulties in maintaining the authenticity, fixity, and integrity of objects over time deriving from the fundamental issue of experience with that particular digital storage medium and while particular technologies may prove to be more robust in terms of storage capacity, there are issues in securing a framework of measures to ensure that the object remains fixed while in stewardship. For the preservation of software as digital content, a specific challenge is the typically non availability of the source code as commercial software is normally distributed only in compiled binary form. Without the source code an adaption (porting) on modern computing hardware or operating systems is most often impossible, therefore the original hardware and software context needs to be emulated. Another potential challenge for software preservation can be the copyright which prohibits often the bypassing of copy protection mechanisms (Digital Millennium Copyright Act) in case software has become an orphaned work (Abandonware). An exemption from the United States Digital Millennium Copyright Act to permit to bypass copy protection was approved in 2003 for a period of 3 years to the Internet Archive who created an archive of "vintage software", as a way to preserve them. The exemption was renewed in 2006, and as of 2009, has been indefinitely extended pending further rulemakings "for the purpose of preservation or archival reproduction of published digital works by a library or archive". The GitHub Archive Program has stored all of GitHub's open source code in a secure vault at Svalbard, on the frozen Norwegian island of Spitsbergen, as part of the Arctic World Archive, with the code stored as QR codes. and each Tweet is composed of 50 fields of metadata. The economic challenges of digital preservation are also great. Preservation programs require significant up front investment to create, along with ongoing costs for data ingest, data management, data storage, and staffing. One of the key strategic challenges to such programs is the fact that, while they require significant current and ongoing funding, their benefits accrue largely to future generations.

Архивтеу қабаттары

Қауіпсіздіктің әртүрлі деңгейлерін үш қабат ретінде көрсетуге болады: "қызу" (желіде қолжетімді репозиторийлер) және "жылы" (мысалы, Интернет-архив) қабаттарының екеуі де электроникаға негізделгендігінен осал. Екеуі де "Каррингтон оқиғасы" деп аталатын 19 ғасырдағы күшті геомагниттік дауыл қайталағанда жойылар еді. Арктикалық әлем мұрағаты күміс галогенидпен қапталған, арнайы жасалған пленкада сақталады, оның қызмет ету мерзімі 500 жылдан астам, ал мұрағаттау бес жылдық интервалмен жүзеге асырылады. Жеке тұлғалар мен ұйымдар цифрлық ақпараттың жоғалуына белсенді түрде қарсы күресу үшін пайдалана алатын бірнеше қосымша стратегиялар бар.

Көңіл сергіту

Жаңарту – бір типті сақтау құралының екі түрі арасындағы деректерді көшіру процесі, осылайша деректердің біртіндеп бұзылуы немесе өзгеруіне жол берілмейді.

Көшіру

Бір немесе бірнеше жүйеде деректердің көшірмелерін қайталау репликация деп аталады. Тек бір жерде ғана бір көшірме түрінде сақталатын деректер бағдарламалық немесе аппараттық бұзуларға, қасақана немесе кездейсоқ өзгертулерге, өрт, су тасқыны сияқты қоршаған ортаның апаттарына өте осал. Цифрлық деректер бірнеше жерде қайталанған жағдайда сақталу мүмкіндігі артады. Қайталанған деректерді жаңарту, көшіру, нұсқаларын басқару және қол жеткізуді бақылауда қиындықтар туындауы мүмкін, себебі деректер бірнеше жерде орналасқан. Цифрлық сақтауды түсіну – цифрлық ақпараттың қалай жасалып, қайта өндірілетінін түсіну дегенді білдіреді. Цифрлық ақпарат (мысалы, файл) бит деңгейіне дейін дәл көшіріле алатындықтан, деректердің толықтай бірдей көшірмелерін жасауға болады. Дәл көшірмелер мұрағаттар мен кітапханаларға деректердің бірнеше жүйеде және/немесе ортадағы бірдей көшірмелерін басқаруға, сақтауға және оларға қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Эмуляция

Эмуляция – ескірген жүйенің функционалдығын қайталау. Ван дер Ховеннің айтуынша, "Эмуляция цифрлық объектіге емес, объектінің көрсетілуі үшін қажетті аппараттық және бағдарламалық ортаға бағытталған. Оның мақсаты – цифрлық объекті бастапқыда құрылған ортаны (қайта) құру". Мысал ретінде, басқа операциялық жүйені көшіру немесе имитациялау мүмкіндігін қарастыруға болады. Мысалы, Windows жүйесінде Atari 2600 эмуляциясын немесе Macintosh-та WordPerfect 1.0 эмуляциясын қарастырайық. Эмуляторлар қолданбалар, операциялық жүйелер немесе аппараттық платформалар үшін жасалуы мүмкін. Эмуляция ескі бейнеойындар жүйелерінің функционалдығын сақтаудың танымал стратегиясы болды, мысалы MAME жобасында. Эмуляцияның барлық жағдайды қамтитын шешім ретінде мүмкіндігі академиялық қауымдастықта талқыланды. (Гранжер, 2000)

Реймонд А. Лори болашақта кез келген бағдарламалық жасақтаманы әлі белгісіз платформада іске қосу үшін Универсалды виртуалды компьютердің (UVC) пайдалы болуы мүмкін екенін ұсынды. UVC стратегиясы эмуляция мен миграцияның комбинациясын қолданады. UVC стратегиясы әлі күнге дейін цифрлық сақтау қауымдастығы тарапынан кеңінен қабылданбаған. Кітапханаларда цифрлық сақтау үшін эмуляцияның жақтаушысы Джефф Ротенберг Нидерландының Koninklijke Bibliotheek және Nationaal Archief-пен бірлесіп жұмыс істеп, Dioscuri деп аталатын модульді эмуляторды әзірледі, ол MS DOS, WordPerfect 5.1, DOS ойындары және тағы да басқаларын іске қосуға мүмкіндік береді. Эмуляцияның цифрлық сақтау түрінің тағы бір мысалы Эмори университеті мен Салман Рушдидің құжаттарында көрінеді. Рушди Эмори университетінің кітапханасына ескірген компьютерді сыйлады, ол өте ескі болғандықтан кітапхана қатты дискіден құжаттарды алуға шамасы келмеді. Құжаттарды алу үшін кітапхана ескі бағдарламалық жүйені эмуляциялап, оның ескі компьютерінен құжаттарды алды.

Капсулалау

Бұл әдіс сақталған нысандар өзін-өзі толық сипаттауы тиіс дейді, яғни "мазмұнды оны түсіну және оқу үшін қажетті барлық ақпаратпен байланыстыруы керек". Бұл машинамен оқылатын сипаттамалар арқылы болашақта эмуляторларды, қарау құралдарын немесе түрлендіргіштерді жасауға пайдаланылуы мүмкін. Капсулалау әдісі көбінесе ұзақ уақыт пайдаланылмайтын жиынтықтарға қолданылады. Бұл сақтау жүйесіне ең аз әсер ететін аппараттық немесе бағдарламалық құрамдастарды алмастыруға мүмкіндік береді. Бұл әдіс виртуалды деректер желілеріне негізделуі мүмкін және OAIS ақпараттық моделіне (әсіресе Мұрағаттық ақпараттық пакетке) ұқсас.

Метадеректерді тіркеу

Метадеректер – цифрлық файлдағы деректер, оның ішінде жасалуы, қолжеткізу құқықтары, шектеулер, сақталу тарихы және құқықтарды басқару туралы ақпаратты қамтиды. Цифрлық файлдарға тіркелген метадеректер файл форматтарының ескіруінен зардап шегуі мүмкін. ASCII, кең таралғандығы, Unicode-пен қолданылғанда артқа қарай үйлесімділігі және сандық кодтардың орнына адам оқи алатын символдарды пайдалануы себепті, метадеректер үшін ең берік формат саналады. Ол ақпаратты сақтайды, бірақ оның ұсынылған құрылымын сақтамайды. Көбірек мүмкіндіктер үшін SGML немесе XML қолданылуы керек. Екі белгілеу тілі де ASCII форматында сақталады, бірақ құрылым мен форматты көрсететін таңбалар (тегтер) бар.

Сақтау қоймасын бағалау және сертификаттау

Цифрлық сақтау қоймасын бағалау және сертификаттау бойынша негізгі бірнеше жүйелер төменде сипатталған. Толық тізімін АҚШ-тың Ғылыми кітапханалар орталығы сақтайды.

TRAC

2007 жылы CRL/OCLC Trustworthy Repositories Audit & Certification: Criteria & Checklist (TRAC) құжатын жариялады, ол цифрлық репозиторийлерге цифрлық контентті сенімді сақтау, миграциялау және қолжеткізуге қабілеттіліктерін бағалауға мүмкіндік береді. TRAC қолданыстағы стандарттар мен сенімді цифрлық репозиторийлерге арналған ең жақсы тәжірибелерге негізделген және үш бөлімге бөлінген 84 аудит және сертификаттау критерийін қамтиды: Ұйымдық инфрақұрылым; Цифрлық объектілерді басқару; Технологиялар, техникалық инфрақұрылым және қауіпсіздік. TRAC цифрлық репозиторийлерді аудиттеу, бағалау және сертификаттау мүмкіндігі үшін құралдар ұсынады, аудит үшін қажетті құжаттама талаптарын белгілейді, сертификаттау процесін анықтайды және цифрлық репозиторийлердің дұрыстығы мен тұрақтылығын анықтау үшін тиісті әдістемелерді орнатады.

Драмбора

Digital Curation Centre (DCC) және DigitalPreservationEurope (DPE) 2007 жылы ұсынған Digital Repository Audit Method Based on Risk Assessment (DRAMBORA) әдісі цифрлық қоймалардың тәуекелдерін бағалауға арналған әдістеме және құралдар жиынтығын ұсынады. Бұл құрал қоймаларға бағалауды дербес жүргізуге (өзін-өзі бағалау) немесе процесті сырттан тапсыруға мүмкіндік береді. DRAMBORA процесі алты кезеңнен тұрады және міндеттемені анықтау, активтердің базасын сипаттау, тәуекелдерді анықтау, сондай-ақ тәуекелдердің қоймаға тигізетін ықтимал әсерін және олардың болу мүмкіндігін бағалауға бағытталған. Аудитор қойманың рөлін, мақсаттарын, саясатын, қызметін және активтерін сипаттап, құжаттауға міндетті, осы арқылы осы қызметтер мен активтермен байланысты тәуекелдерді анықтап, бағалауға және оларды басқару үшін тиісті шараларды белгілеуге болады.

критерийлер каталогы

Неміс бастамасы, nestor (цифрлық ресурстарды ұзақ мерзімді сақтау саласындағы сараптама желісі) Германияның Білім және зерттеу министрлігінің қолдауымен 2004 жылы сенімді цифрлық репозиторийлерге арналған критерийлер каталогын жасады. 2008 жылы құжаттың екінші нұсқасы жарияланды. Каталог, негізгі назары Германияның мәдени мұрасы және жоғары білім беру мекемелеріне бағытталған, сенімді ұзақ мерзімді цифрлық репозиторийлерді жоспарлау, іске асыру және өзін-өзі бағалау бойынша ұсыныстарды белгілейді. nestor критерийлер каталогы OAIS анықтамалық моделінің терминологиясына сәйкес келеді және Ұйымдық құрылым, Объектілерді басқару және Инфрақұрылым мен қауіпсіздік тақырыптарын қамтитын үш бөлімнен тұрады.

PLANETS жобасы

2002 жылы Еуропалық Одақтың ғылыми-зерттеу және технологиялық даму 6 бағдарламасының бір бөлігі болған "Жел желісі арқылы сақтау және ұзақ мерзімді қолжеткізу" (PLANETS) жобасы цифрлық сақтаудың маңызды мәселелерін шешуге бағытталды. "Планеталардың" негізгі мақсаты – цифрлық мәдени және ғылыми активтерге ұзақ мерзімді қолжетімділікті қамтамасыз ететін практикалық қызметтер мен құралдарды жасау болды. "Ашық Планеталар" жобасы 2010 жылдың 31 мамырында аяқталды. Жобаның нәтижелерін қазір "Ашық Планеталар" қоры қолдайды. 2014 жылдың 7 қазанында "Ашық Планеталар" қоры ұйымның қазіргі бағытына сәйкес "Ашық Сақтау Қоры" деп аталатынын хабарлады.

ПЛАТТЕР

Сенімді электрондық репозиторийлерді жоспарлау құралы (PLATTER) – DigitalPreservationEurope (DPE) ұйымы шығарған, мүдделі тараптардың сенімін қамтамасыз ету үшін цифрлық репозиторийлерге өздерінің мақсаттары мен басымдықтарын анықтауға көмектесетін құрал. PLATTER, DRAMBORA, NESTOR және TRAC құралдарына толықтыру ретінде қолданылуға арналған. Ол сенімді репозиторийлер үшін он негізгі принципке негізделген және контенттің жинақталуы, сақталуы және таратылуы, қаржы, персонал, ізбасарды жоспарлау, техникалық инфрақұрылым, деректер мен метадеректер талаптары, сондай-ақ төтенше жағдайларға жоспарлау сияқты салаларды қамтитын тоғыз стратегиялық мақсатты жоспарды анықтайды. Бұл құрал репозиторийлерге аудит үшін қажетті құжаттаманы жасауға және қолдауға мүмкіндік береді.

ISO 16363 стандарты бойынша

Ғарыш деректері жүйелері жөніндегі консультативтік комитет (CCSDS) "сенімді цифрлық репозиторийлерді аудиттеу және сертификаттау" жүйесін әзірледі және ол 2012 жылғы 15 ақпанда ISO 16363 стандарты ретінде жарияланды. OAIS эталондық моделін кеңейте отырып және TRAC тізіміне негізделген бұл стандарт, барлық типтегі цифрлық репозиторийлер үшін жасалған. Ол цифрлық репозиторийдің сенімділігін бағалауға арналған нақты критерийлерді ұсынады. CCSDS репозиторий аудиттеу және сертификаттау жұмыс тобы ISO 16363 стандартында белгіленгендей, репозиторий аудиттеу және сертификаттау қызметтерін ұсынуға ниетті ұйымдар үшін операциялық талаптарды анықтайтын екінші стандартты да әзірледі және ұсынды. Бұл стандарт 2014 жылғы 1 қарашада ISO 16919 – "Үміткер сенімді цифрлық репозиторийлерді аудиттеу және сертификаттауды жүзеге асыратын органдарға қойылатын талаптар" ретінде жарияланды.

Үздік тәжірибелер

Материалдарды сақтау стратегиялары әртүрлі материал түрлері үшін және әртүрлі мекемелерде әртүрлі болғанымен, ұлттық және халықаралық деңгейде мойындалған стандарттар мен тәжірибелерді сақтау – цифрлық сақтау қызметінің өте маңызды бөлігі болып табылады. Ең жақсы немесе ұсынылатын тәжірибелер ұйымдарға қолданыстағы стандарттарды іске асыруға немесе формалды стандарттар әзірленбеген салаларда нұсқау беруге көмектесетін стратегиялар мен процедураларды анықтайды. Цифрлық сақтау саласындағы ең жақсы тәжірибелер үздіксіз дамып келеді және олар цифрлық репозиторийге енгізілгенге дейін немесе енгізіліп жатқан кезде контентке қатысты процестерді, сондай-ақ сақталған файлдарға енгізілгеннен кейін уақыт өте келе жүзеге асырылатын процестерді қамтуы мүмкін. Ең жақсы тәжірибелер аналогтық материалды цифрлау процесіне де қатысты болуы мүмкін және стандартты сипаттамалық метадеректерге қосымша, арнайы метадеректерді (мысалы, техникалық, әкімшілік және құқықтық метадеректер) құруды қамтуы мүмкін. Туылған цифрлық контентті сақтау ұзақ мерзімді сақтауды жеңілдету немесе қолжетімділікті жақсарту үшін форматтарды түрлендіруді қамтуы мүмкін. Ешбір мекеме цифрлық материалдардың ұзақ мерзімді қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін қажетті барлық бағдарламалық құралдарды жасауға мүкіндік алмайды. Сондықтан ортақ құралдар репозиторийін ұстап тұру мәселесі туындайды. Конгресс кітапханасы осы жұмысты көп жылдар бойы жүзеге асырып келді, бірақ кейін бұл рөлді Қоғамдық меншікке алынған цифрлық сақтау құралдарының тізілімі (Community Owned Digital Preservation Tool Registry) өз мойнына алды.

Видео ойындарды сақтау

2007 жылы Еуропалық Одақтың ғылыми-зерттеу және технологиялық даму 7 бағдарламасының бір бөлігі болған Keeping Emulation Environments Portable (KEEP) жобасы, цифрлық бағдарламалық объектілерді бастапқы контекстінде сақтау үшін құралдар мен әдістемелерді әзірледі. Видео ойындар сияқты цифрлық бағдарламалық объектілер, цифрлық ескіру және қажетті ескі аппараттық құралдардың немесе операциялық жүйелік бағдарламалық жасақтаманың қолжетімсіздігі салдарынан жоғалуы мүмкін; мұндай бағдарламалық жасақтама «тастап кетілген» деп аталады. Көбінесе бастапқы код енді қолжетімді болмағандықтан, эмуляция – сақтаудың жалғыз мүмкіндігі. KEEP мұндай эмуляторларды жасауға көмектесетін эмуляциялық платформа ұсынды. KEEP жобасын Винсент Жоген әзірледі, ол алғаш рет 2009 жылдың ақпан айында іске қосылды және Франция Ұлттық кітапханасының Элизабет Фрейр үйлестірді. MAME атты қоғамдық жоба, болашақта мұрағаттау мақсатында, аппараттық деңгейде кез келген тарихи компьютерлік ойынды, соның ішінде аркадалық ойындарды, консольдық ойындарды және осы сияқтыларын эмуляциялауға бағытталған. 2012 жылдың қаңтар айында JISC қаржылаған POCOS жобасы ойын орталарын және виртуалды әлемдерді сақтау тақырыбында семинар ұйымдастырды.

Ғылыми зерттеулер

2020 жылы зерттеушілер алдын-ала басылымда "2000-2019 жылдар аралығында толық және ашық мұрағаттары болмағандықтан Интернеттен жоғалған 176 ашық қолжетімді журналды тапты, олар әлемнің барлық маңызды ғылыми салалары мен географиялық аймақтарын қамтиды" және 2019 жылы DOAJ индекстелген 14,068 журналдың шамамен үштен бірі ғана олардың мазмұнының ұзақ мерзімді сақталуын қамтамасыз еткенін хабарлады. Кейбір ғылыми зерттеу нәтижелері ғылыми журналдың веб-сайтында емес, GitLab сияқты бастапқы кодтарды сақтау орнында орналасқан. Интернет-архив жоғалған академиялық басылымдардың көп бөлігін (бірақ барлығын емес) мұрағаттап, оларды Интернетте қолжетімді етеді. Интернет-архивтің талдауына сәйкес, "1945 жылдан бері ашық қолжетімді үш миллионнан астам мақаланың 18 пайызы, яғни біздің немесе басқа сақтау ұйымының мұрағатында емес, тек баспагерлерде ғана сақталады". Технологияның соңғы жетістіктері виртуалды кеңістікте 3D үйлерді жасауға мүмкіндік берді. Дәстүрлі түрде бейне ойындардағы үйлер код арқылы көрсетілуі керек еді, және көптеген ойын студиялары өте егжей-тегжейлі суреттер жасады (мысалы, Assassin's Creed). Бірақ көптеген сақтаушылардың кәсіби бағдарламалаушылар тобы болмағандықтан, университеттер 3D лазерлік сканерлеу әдістерін әзірлеуді бастады. Мұндай жұмысты 2009 жылы Тайвань Ұлттық Ғылым және Технология университеті жасады. Олардың мақсаты – "цифрлық сақтау қажеттілігін қанағаттандыру үшін тарихи үйдің, Дон Нан Куан үйінің 3D компьютерлік моделін жасау" болды. Олар Дон Нан Куан үйін 10 кг (22 фунт) салмақты камералармен сканерлеуге және сканерлер жеткілікті егжей-тегжейлі болмаған жерлерде шағын түзетулер жасауға қабілетті болды. Жақында, 2018 жылы Германияның Кальв қаласындағы команда лазерлік сканерлеу және фотограмметрия арқылы деректер жинап, Санкт-Петер және Пауыл тарихи шіркеуін сканерледі. "Қазіргі шіркеу мұнарасының биіктігі шамамен 64 метр, ал оның сәулет стилі – 19 ғасырдың соңындағы неоготика стилі. Бұл шіркеуде басты кеме, хор және әр жағында екіден қосымша кемелер бар. Ғимараттың бай тарихы әртүрлі элементтер мен сәулеттік стильдерде көрінеді. Хор мен мұнара арасындағы екі кішкентай терезе – 13 ғасырдан сақталған ең көне бөліктер. Шіркеу 16 ғасылда (кемені кеңейту) және 17 ғасылда (трибуналарды салу) қайта құрылды және кеңейтілді, бұл Отыз жылдық соғыстың (1618-1648) салдарынан болған қираудан кейін жасалды. Алайда шіркеу 17 ғасырдың соңында генерал Мелак басқаратын француз армиясы тарапынан қайтадан өртелді. Қазіргі орган мен мінбар осы уақыттан сақталған. 19 ғасырдың соңында шіркеу қайта салынды және ескі Welsch күмбезі қазіргі неоготика мұнарасымен ауыстырылды. Осы кезеңдегі басқа жұмыстар – мінбардың жоғарғы бөлігі, хор орындықтары және орган корпусы. Хордың боялған шыны терезелері 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында жасалған, ал кеменің кейбір терезелері 20 ғасырдың ортасынан. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін кейбір неоготика элементтері таза готика элементтерімен ауыстырылды, мысалы шіркеу алтарі, қабырғалар мен төбелердегі суреттер. Мұндай сәулеттік әртүрлілік әртүрлі технологияларды үлкен кеңістікте жоғары сапалы көрсетуге мүмкіндік берді. Нәтижелер жақсы және оларды онлайн көруге болады.

In 2020, researchers reported in a preprint that they found "176 Open Access journals that, through lack of comprehensive and open archives, vanished from the Web between 2000 2019, spanning all major research disciplines and geographic regions of the world" and that in 2019 only about a third of the 14,068 DOAJ indexed journals ensured the long term preservation of their content. Some of the scientific research output is not located at the scientific journal's website but on other sites like source code repositories such as GitLab. The Internet Archive archived many – but not all – of the lost academic publications and makes them available on the Web. According to an analysis by the Internet Archive "18 per cent of all open access articles since 1945, over three million, are not independently archived by us or another preservation organization, other than the publishers themselves". Recent advances in technology have led to developments of 3 D rendered buildings in virtual space. Traditionally the buildings in video games had to be rendered via code, and many game studios have done highly detailed renderings (see Assassin's Creed). But due to most preservationist not being highly capable teams of professional coders, Universities have begun developing methods by doing 3 D laser scanning. Such work was attempted by the National Taiwan University of Science and Technology in 2009. Their goal was "to build as built 3D computer models of a historical building, the Don Nan Kuan House, to fulfill the need of digital preservation." To rather great success, they were capable of scanning the Don Nan Kuan House with bulky 10 kg (22 lbs.) cameras and with only minor touch ups where the scanners were not detailed enough. More recently in 2018 in Calw, Germany, a team conducted a scanning of the historic Church of St. Peter and Paul by collecting data via laser scanning and photogrammetry. "The current church's tower is about 64 m high, and its architectonic style is neo gothic of the late nineteenth century. This church counts with a main nave, a chorus and two lateral naves in each side with tribunes in height. The church shows a rich history, which is visible in the different elements and architectonic styles used. Two small windows between the choir and the tower are the oldest parts preserved, which date to thirteenth century. The church was reconstructed and extended during the sixteenth (expansion of the nave) and seventeenth centuries (construction of tribunes), after the destruction caused by the Thirty Years' War (1618 1648). However, the church was again burned by the French Army under General Mélac at the end of the seventeenth century. The current organ and pulpit are preserved from this time. In the late nineteenth century, the church was rebuilt and the old dome Welsch was replaced by the current neo gothic tower. Other works from this period are the upper section of the pulpit, the choir seats and the organ case. The stained glass windows of the choir are from the late nineteenth and early twentieth centuries, while some of the nave's windows are from middle of the twentieth century. Second World War having ended, some neo gothic elements were replaced by pure gothic ones, such as the altar of the church, and some drawings on the walls and ceilings." With this much architectural variance it presented a challenge and a chance to combine different technologies in a large space with the goal of high resolution. The results were rather good and are available to view online.

Білім

Конгресс кітапханасының бір бөлігі ретінде Цифрлық сақтау жұмысы және білім беру (DPOE) мәдени мұра институттарында жұмыс істейтін оқытушылар мен коллекцияларды басқару мамандарының ынтымақтастық желісі арқылы цифрлық мазмұнды сақтауды дамытуға қызмет етеді. Конгресс кітапханасының қызметкерлері, Ұлттық оқытушылар желісі, DPOE басқару комитеті және Цифрлық сақтау білімін таратушылар қауымдастығынан құралған DPOE-де 2013 жылы АҚШ-тың алты аймағында 24 жұмыс істейтін оқытушы бар. 2010 жылы DPOE бүкіл елдегі мұрағатшылармен, кітапханашылармен және басқа да ақпарат саласының мамандарымен байланыс орнатып, сараптама жүргізді. Содан кейін DPOE оқытушыларының жұмыс тобы сараптама нәтижелері мен басқа да ұқсас цифрлық сақтау оқу бағдарламалары негізінде оқу бағдарламасын әзірледі, мысалы LYRASIS, Educopia Institute, MetaArchive Cooperative, Солтүстік Каролина университеті, DigCCurr (Цифрлық деректерді басқару оқу бағдарламасы) және Корнелл университеті ICPSR Цифрлық сақтауды басқару семинарлары. Нәтижесінде пайда болған негізгі қағидалар Ұлттық ақпараттық стандарттар ұйымының (NISO) «Жақсы цифрлық жинақтарды құру бойынша нұсқаулар» кітабында баяндалған қағидаларға сәйкес келеді. Еуропада Берлиндегі Гумбольдт университеті мен Лондон Корольдік колледжі Цифрлық деректерді сақтау бойынша бірлескен бағдарлама ұсынады, ол цифрлық гуманитарлық ғылымдар мен ұзақ мерзімді сақтау үшін қажетті технологияларға ерекше назар аударады. Глазго университеті HATII ұсынған Ақпаратты басқару және сақтау (цифрлық) магистрлік бағдарламасы 2005 жылдан бері жүзеге асырылып келеді және бұл саладағы алғашқы бағдарлама болып табылады.

Бастамалардың мысалы

Конгресс кітапханасы Ұлттық цифрлық басқару альянсын құрды, оны қазір Цифрлық кітапхана федерациясы қолдайды. Британ кітапханасы цифрлық сақтау саласындағы бірнеше бағдарламаларға жауапты және Цифрлық сақтау коалициясы мен Ашық сақтау қорының негіз қалаушы мүшесі болып табылады. Олардың цифрлық сақтау стратегиясы қауымға ашық қолжетімді. Ұлыбританияның Ұлттық мұрағаты да цифрлық сақтау саласында түрлі бастамаларды жүзеге асырды. Үндістан Үкіметінің Электроника және ақпараттық технологиялар министрлігінің демеушілігімен жүзеге асырылатын Ұлттық цифрлық сақтау бағдарламасы (ҰДСП) аясында Пунэдегі CDAC-те Цифрлық сақтау бойынша орталық құрылды. Цифрлық сақтауға көмектесу үшін бірқатар ашық кодты өнімдер әзірленді, оның ішінде Archivematica, DSpace, Fedora Commons, OPUS, SobekCM және EPrints. Коммерциялық сектор да Ex Libris Ltd-нің Rosetta, Preservica's Cloud, Standard және Enterprise Editions, CONTENTdm, Digital Commons, Equella, intraLibrary, Open Repository және Vital сияқты цифрлық сақтау бағдарламалық құралдарын ұсынады.

Үлкен ауқымды бастамалар

Көптеген ғылыми кітапханалар мен мұрағаттар үлкен ауқымды цифрлық сақтау жобаларын (LSDI) бастады немесе бастауға дайын тұр. LSDI-дегі басты қатысушылар – мәдени мекемелер, Google және Microsoft сияқты коммерциялық компаниялар, сондай-ақ Open Content Alliance (OCA), Million Book Project (MBP) және HathiTrust сияқты коммерциялық емес ұйымдар. Бұл ұйымдардың негізгі мақсаты – ғылыми ресурстарға қолжетімділікті кеңейту. Шамамен 30 мәдени ұйым, оның ішінде 12 мүшесі бар Институционалдық ынтымақтастық комитеті (CIC), Google немесе Microsoft компанияларымен цифрландыру туралы келісімдерге қол қойды. Осы мәдени ұйымдардың бірнешеуі Ашық мазмұн альянсы мен Миллион кітап жобасына қатысады. Кейбір кітапханалар тек бір жобаға қатысса, ал енді біреулері бірнеше жобаға қатысу арқылы цифрландыру стратегиясын әртараптандырды. Кітапханалардың LSDI-ге қатысуының үш негізгі себебі: қолжетімділік, сақтау және ғылыми зерттеулер мен даму. Цифрлік сақтау арқылы кітапхана материалдары болашақ ұрпақтар үшін қолжетімді болады деп үміттенеді. Кітапханалар өз материалдарына мәңгілік қолжетімділікті қамтамасыз етуге міндетті және цифрлық материалдарын мұрағаттауға бейім. Кітапханалар кітаптар басылымнан тоқтатылса, нашарласа немесе жоғалып немесе зақымданса, оларды резервтік көшірме ретінде пайдалануды жоспарлап отыр.

Арктикалық әлем мұрағаты

Арктикалық әлем мұрағаты – бірнеше елдің тарихи және мәдени деректерін, соның ішінде ашық кодты сақтауға арналған нысан.