Кіріспе

Америкалық радио бағдарламасы, радио бағдарламасы Earplay – National Public Radio арнасында WHA (Мэдисон, Висконсин) станциясынан 1972 жылдан 1990 жылдарға дейін шығарылған радио драма антологияларының ресми сериясының ең ұзаққа созылған бағдарламасы болды. Ол радиодраманы өнер түрі ретінде қарастырып, Эдвард Альби, Артур Копит, Арчибальд МакЛиш және Дэвид Мамет сияқты көрнекті драматургтар жазған сценарийлерді пайдаланды. Стерео дыбыста берілген Earplay түпнұсқа және бейімделген туындыларды көрсетуге мүмкіндік берді. Кейіннен, аз уақытқа созылған NPR Playhouse бағдарламасы Earplay-ден эпизодтарды алды. NPR мүше станциялары апта сайын ұсынған Earplay эпизодтары жазу техникасы мен дыбыс эффектілеріне ерекше назар аудара отырып жасалды. 1975 жылы ол Эдвард Альбидің стерео радио үшін жазған «Тыңдау» атты пьесасымен үлкен жетістікке жетті, онда әрбір кейіпкерге жеке динамик арналды. Екі кейіпкер де бір бөлмеде отырғандықтан, тыңдаушы олармен бір бөлмеде отырғандай сезім тудырады. Радиодағы премьерадан кейін «Тыңдау» пьесасы кейін сахнада қойылды. CBS Radio Mystery Theater, Sears Radio Theater, The General Mills Radio Adventure Theater, Christian radio's Unshackled және Public Radio's The National Radio Theater of Chicago бағдарламаларымен бірге Earplay 1970-80 жылдары АҚШ-тағы ортаның ең маңызды ұлттық жобаларының бірі болды.

Басталуы

Ұлттық өнер қорынан грант алғаннан кейін 1972 жылы "Earplay" Карл Шмидт басшылығымен құрылды, ол Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы WHA радиостансасының көрнекті продюсері және директоры болды. Карл радио драмасына жаңа және қуаттандыратын көзқарас әкелмекке бекінді. Ол басқа қоғамдық радио хабарларын таратушылардан үлкен қарсылыққа тап болды және жаңа тәсіл тыңдаушылардың қызығуын тудыратынын дәлелдеуге тиіс болды. Ол аудио саласына жаңа келген Том Воегелидің көмегіне жүгінді, бірақ ол Дон Воегелидің ұлы болғандықтан (NPR-дің "All Things Considered" тақырыбының авторы), Карл іздеген білім мен ынтаға ие болды. (Том содан бері 40 жыл бойы қоғамдық телерадиода жемісті еңбек етіп келеді). Тағы бір қатысушы – Марта Ван Клиф, ол UW-де докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін осы ұмытылған ортаға жазушыларды тартуға құштар болды. Ол Эдвард Альби мен Арчибальд Маклишті "Earplay" үшін түпнұсқа драмалар жазуға көндірді. Осының арқасында бағдарлама BBC продюсерлерінің назарына ілікті. Карл Альбидің "Тыңдау" пьесасын бақылау үшін тәжірибелі BBC продюсері Джон Тайдеманды шақырды. Үшеуі студияда үш күн бойы Айрин Уорт сияқты жұлдыздармен бірге жұмыс істеді. Маклиштің "JB" пьесасы "Earplay" тарапынан бейімделді.

Жаңа радиодрама

Нәтижесінде, 1975 жылы Earplay жаңа атқарушы продюсері Говард Гелманды BBC-ге білім алмасуға жіберді. Ол сценарий бөлімінде аудио саласына жаңа келген Джон Мэдденмен бірге, BBC драма бөлімінің басшысы Мартин Эслиннің және BBC сценарийлер бөлімінің басшысы Ричард Имисонның жетекшілігімен жұмыс істеді. Джон мен Говард 1976 жылы Earplay-ге оралып, радио драмасына жаңа көзқарас әкелді – нақты уақыт режимінде жұмыс істемейтін, яғни дыбыс эффектілері мен музыкамен бірге драмаларды нақты уақытта жазбау. Олардың идеясы радионы фильм жасағандай, бөлік-бөлікке бөліп, бірнеше дубльда, эффектілер мен музыка қоспаларынсыз шығару болды. Бұл олардың толыққанды жылдам және тасымалданатындығын білдірді. Олар Лос-Анджелес немесе Нью-Йорк студиясында бір күнде дауыстарды жаздыра алатын, ең жақсы актерлар мен сценаристтерді елдің кез келген жерінен жаңа және тартымды драмаларға тартып алатын. Содан кейін олар жазбаларды Мэдисонға постпродакшн үшін апарып, сол кездегі технологияны ескере отырып, 24 жолды басқару тақтасында 2 дюймдік көпжолға жаздырылған таспалармен жұмыс істеді. Дайын драмаларды ұзақ ойналатын пластинкаларға көшіріп, кейін бүкіл елдегі қоғамдық радиоарналарға тарату үшін кассеталарға жазды. Осылайша Earplay – толыққанды NPR таратылатын ұлттық бағдарламаға айналды.

Өндіріс техникасы

Earplay аптасына 25-тен астам сценарий алып тұрды, ал Говард Гелман мен оның әріптесі Дэвид Патт жазушылармен, театр және кино режиссерлерімен бірлесіп, 30 және 60 минуттық драмаларды бір немесе екі күн ішінде, бір орында түсіріп, содан кейін негізгі студияда дыбыс эффектілері мен музыка қосып дайындады. Соның нәтижесінде театр мен киноға ұқсамайтын, бірақ тыңдаушыға жақын әсер беретін жаңа дыбыс пайда болды. Осы тәсіл Earplay-ге ең сәтті туындысы – «Wings» пьесасын сыйлады. Артур Копит жазған бұл пьесада Джон Мэдденнің жаңаша студиялық жұмысы мен Том Воегелидің эффекттері пайдаланылды. Пьеса инсультты басынан өткеріп, қалпына келе жатқан әйелдің миын зерттейді. «Wings» 1977 жылғы Еуропалық «Prix Italia» сыйлығының «Ең үздік радиодрама» номинациясын жеңіп алды. Бұл пьеса радиода көрсетілген соң сахнада қойылған Earplay-дің алғашқы туындысы болды. Эдвард Альбидің «Тыңдау», Дэвид Маметтің «Су двигателі» және Кевин Маккартидің «Ледихаус блюзі» сияқты басқа да пьесалар әртүрлі форматтарда көрсетілді. Earplay-мен жұмыс істеген драматургтердің ішінде Дэвид Мамет, Израиль Хоровиц, Марк Медоф және Арчибальд МакЛиш бар.

Бағдарламалау дилеммасы

Енді Earplay телеарналарды бағдарламашының талаптарын қанағаттандыру үшін жеткілікті драма шығара алатынына көндіруі керек болды. Ол белгілі WFMT радиосының дауысы Кэри Фрумкин таныстырған бір сағаттық драмалар жиынтығын жасады. Earplay 1973 жылдан бері қысқа драмаларын таратқан; алайда, 1976 жылдан 1980 жылға дейін ол жыл сайын 26 сағаттық бағдарламадан тұратын өзінің ең танымал драмаларын шығарды. Бұл 100-ден астам түпнұсқа радио драмасы. Сонымен қатар, NPR Джон Мэдден мен Том Вогелимен бірге «Жұлдыздар соғысы» аудио нұсқасын иеленді және оны Миннеаполистегі Sound 80 студиясында Earplay қолданған жазу техникасын пайдаланып өндірді. Earplay-дің басты мәселесі – станциялардың қолдауына ғана сүйене ала ма еді, жауабы «жоқ» болды. Олар өнімдерін қайта өңдеуге тырысты, оларды 15 минуттық бөлімдерге бөліп, бұрын жазылған бағдарламаларды қайта пайдаланды. Earplay әрқашан мемлекеттік радио бағаларымен салыстырғанда қымбатқа түсті. Осы кезде CBS радиосының «Құпия театры» деген табысты коммерциялық радио драма сериясы өндірілді. Оны өте табысты продюсер және режиссер Химан Браун қолдады. Сол кездегі тағы бір коммерциялық бағдарлама (бірақ бұрынғыдай сәтті болмады) – Эллиот Льюис-тің «Sears Radio Theatre» болды.

Соңғы акт

1982 жылы өнер саласындағы қаржыландыруын жоғалтқаннан кейін, Earplay кенеттен эфирден тоқтатылды. Оның өндіріс стилін бірнеше BBC продюсерлері қабылдап, тіпті Австралиядағы ABC продюсерлері де пайдаланды. АҚШ-тағы мемлекеттік радиодағы радиодрамалар негізінен жергілікті таланттарға немесе ZBS сияқты қоғамдық ұйымдарға қайта оралды. Карл Шмидт, Том Вогели, Джон Мэдден және Говард Гелман радио, кино және баспа саласында сәтті жобаларды жүзеге асырды. Earplay қысқа мерзімге аудиодрама үшін ерекше шығармашылық платформа болды.