Кіріспе

USS S 43 (SS 154) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің үшінші топтағы (S 42) S класты суасты кемесі.

Құрылыс және іске қосу

S 43 келінің құрылысы 1920 жылдың 13 желтоқсанында Массачусетс штатының Куинси қаласындағы Bethlehem Shipbuilding Corporation компаниясының Fore River кеме жасау кешенінде басталды. Ол 1923 жылдың 31 наурызында Джон Х. Браун ханымның қолдауымен суға түсірілді және 1924 жылдың 31 желтоқсанында пайдалануға берілді.

Алғашқы жылдар

Бастапқыда Су асты кемелер дивизиясына (SubDiv) 19, содан кейін SubDiv 11-ге бекітілген S 43, Коннектикут жағалауында сынақтарды аяқтады және 1925 жылдың сәуірінде оңтүстікке қарай Гуантанамо шығанағына көшті. Одан ол Панама каналы аймағындағы Коко-Соло су асты кемелер базасына бағытталды, онда келесі екі жыл бойы орналасты. Осы кезеңде жеке, дивизия және флот жаттығуларына қатысып, 1927 жылдың шілдесінде дивизиясымен бірге Сан-Диего (Калифорния) қаласындағы Ұрыс күштеріне ауыстырылды. Ол сол жерден 1930 жылдарға дейін жаттығулар мен флоттық мәселелерді жалғастырды. Оңтүстік Калифорнияда жыл сайынғы күрделі жөндеулер мен жаттығулар, Гавайи суларындағы жазғы операциялар және Мексика жағалауындағы күзгі патрульдер мен жаттығулар одан әрі жалғасты. Алайда, 1930 жылдың желтоқсанында оның кестесі өзгерді. Кейін Перл-Харборға қайта орналастырылып, 1941 жылға дейін негізгі қызметін Гавайи аймағында атқарды. Бұл операцияларға ерекшелік ретінде 1932-1935 жылдар аралығында флоттық мәселелерге қатысу және айналымды резервте белсенді емес кезеңдер болды. 1941 жылдың маусым айында SubDiv 11-дің кемелері Нью-Лондонға (Коннектикут штаты) бағытталды. Онда дивизия SubDiv 53 деп қайта аталды, ал ескі S кемелері топтап Филадельфияға (Пенсильвания штаты) соғыс жағдайында сенімділігін арттыру мақсатында күрделі жөндеулер мен өзгерістерге жіберілді. Тамыз айында S 43 қайтадан теңізге шықты, бірақ толық қуат жоғалуына ұшырады, бұл болашақ бұзылулардың алғы көрінісі болды. Алайда, қыркүйекте ол Бермудадан патрульдік және оқу міндеттерін атқарды. Қазан айының соңында ол Оңтүстік Жаңа Англияға, Жаңа Лондон (Коннектикут), Ньюпорт (Род-Айленд) аймағына оралды, онда ұқсас операцияларды жүргізді. Ал қарашаның соңында ол солтүстікке қарай Ньюфаундлендке S кемелеріне ауа райының әсерін сынау үшін көшті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

7 желтоқсанда АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Келесі күні S 43 Канада жағалауынан Нью-Лондон мен Коко Солоға бағытталды. 27 желтоқсанда ол Панама каналы аймағына жетті, ал 9 қаңтарда 1942 жылы, ол осы өте маңызды аймаққа қарай Тынық мұхитындағы қауіпсіздік патрулін жүргізу үшін каналдан өтті. 2 ақпанда Коко Солоға оралғаннан кейін, ол Австралия және Жаңа Зеландия аймағына ауысуға дайындалды. 5 наурызда 53-ші суасты кеме бөлімі, "Гриффин" суасты кемесіне қызмет көрсететін кемемен бірге Австралияға жолға шықты. Сәуірдің ортасында S суасты кемелері Квинсленд штатының Брисбен қаласында 12 000 мильдік саяхатын аяқтады, онда оларға Азия флотының S суасты кемелері қосылып, TF 42 жасады.

Бірінші соғыс патрулі

Келесі күтімнен кейін, 11 мамырда S 43 Мортон шығанағынан бірінші соғыс патруліне шықты. Ол оңтүстікке 15 градусқа жеткеннен кейін күндіз су астында жүрді, әйткені оның ауа кондиционері болмады. 21 мамырда Нью-Айрландия мен Нью-Британия арасындағы Сент-Джордж каналына келді. 24 мамырда оның бас қозғалтқышының ауа компрессорлары бұзылып, екі қозғалтқыш та кеменің ауа резервуарларына тәуелді болды. Оң жақ ауа компрессорын алып, жөндеуге екі түн жұмсалды. Сол жақ ауа компрессоры жұмыс істемей қалды. Теңіз клапандарынан ағып жатқан су, ластанған отын және бірінші перископ линзасындағы тұрақты тұман патрульдің соңына дейін оны мазалады. 1942 жылдың маусым айының басында, порттық қозғалтқыштың муфтасы бұзылып, жөндеуге келмейтін болды, нәтижесінде порттық қозғалтқыш қолдануға жарамсыз болды. Басты қозғалтқыш поршеньнің біріндегі біліктерді жыртып жіберді. Қозғалтқыш бөліктері қозғалтқыштың қабырғасы арқылы лақтырылды. Үш күн, үш түннен кейін де қозғалтқыштар іске қосылған жоқ. Капитан экипаж қозғалтқышты тез арада іске қоса алмаса, жалғыз шешім – Гуадалканалға жақын рифке субмаринаны батыру екенін шешті. Содан кейін 55 экипаж мүшесі шағын қарумен жағаға жүріп шыға алады. Осы сапарға батареядағы қуат жеткілікті болды. Әйгілі болғандай, келесі күні машинист капитанға шұғыл жөндеу жұмыстары жасалғанын, бұзылған бөліктер алынып тасталғанын, цилиндр қабырғасындағы тесіктер дәнекерленгенін және субмарина 7 (8 цилиндрдің ішінде) цилиндрмен портқа орала алатынын хабарлады. S 43 Австралияның Брисбен портына жетті. 26 мамырдан 1 маусымға дейін S 43 күндіз су астында жүріп аймақты тазартты, ал түнде батареяларын зарядтау үшін тоқтады. 2 маусымда ол су бетіне шығып, бір қозғалтқышта үштен бір жылдамдықпен Брисбенге қарай жалғастырды, онда 10 маусымда жетті.

Екінші соғыс патрулі

S 43 кемесі доктан шығып, жөндеуден өткен соң, қайтадан кетуге бұйрық берілді. 8 шілдеде ол Австралия Корольдік әуе күштерінің ұшу офицері К. Ф. Мейсонды, Жаңа Ирландия және Фени аралындағы достық агенттер үшін байланыс және құтқару офицерін қабылдады; содан кейін Бисмарк архипелагына бағыт алды. 18 шілдеде ол Жаңа Ирландияға жетіп, 19 шілдеге қараған түні Мейсонды жағаға түсірді. Жиырма үш сағаттан кейін ол оны алу үшін қайта келді. Ол агентке хабарласа алмады. 21 шілдеге қараған түні S 43 Фени аралының жанынан шығып, сағат 19:24-те Мейсон агентті табу және алып кету үшін жағаға барды. 22 шілде күні сағат 19:20-да S қайығы Мейсоннан қайық жіберу туралы хабар алды; оның қайығы тесіліп кеткен еді. Тағы бір үрмелі қайық жіберілді және екі сағат ішінде Мейсонмен, бірақ агентсіз қайтып келді. Келесі түнде S 43 қайтадан Фени жағалауына жақындады, ал Мейсон агентті алу үшін аралға оралды. Алайда 24 шілдеге қараған түні S қайығы өзінің сигналдарына жауап алмады. Байланыс офицерімен немесе агентпен байланыс орнатуға жасаған көптеген сәтсіз әрекеттерден кейін S 43 кері сапарға шықты және 7 тамызда Брисбенге жетті.

Үшінші соғыс патрулі

Негізгі қозғалтқыштың істен шығуы S 43-тің үшінші қарауылдық миссиясын 27 тамыздан 14 қыркүйекке дейін ықпалдастырды. Бастапқыда Тробриан аралдарындағы Киривинаның шығысында патрульдеу арқылы Милн шығанағына бет алған жапондық кемелерді тоқтатуға міндеттелген ол, жақын арада Соломон аралдарының Бука аралы аймағына жіберілді. Патруль барысында ол ешқандай құнды нысананы анықтамады және 14 қазанда Австралияға қайтып келді.

Жалпы жөндеу

Сол айда 53-ші бөлім Панамаға қайта оралды. 4 қарашада жолға шыққан қайықтар, тағы да Гриффинмен (AS 13) бірге, 1943 жылдың 9 қаңтарында Коко Солоға жетті. Сол жерде көктемге дейін S 43 сәуірдің басында Кубаға бағыт алды; содан кейін кері жолға шықты; Панама каналын өтті; және 26 сәуірде Калифорния штатының Сан-Диего қаласына келді, онда ол жаз бойы Батыс жағалауындағы дыбыс мектебінде жұмыс істеді. Қыркүйек айында ол Соломон аралдарына қайта оралуға дайындалу үшін бес айлық жөндеу жұмыстарын бастады. Ақпан айының ортасында Перл-Харборға қозғалтқышты жөндеу үшін барды және наурыз айына дейін сонда болды. Бес күннен кейін, оң жақ негізгі қозғалтқыштағы кранк-кассаның жарылуы оны жөндеу үшін Эспириту Сантоға тоқтауға мәжбүр етті. Соңында 22 сәуірде ол Пурвис шығанағына келді, онда одақтас жер және әуе күштерімен су астына қарсы (ASW) оқу операцияларын жүргізді. 1945 жылдың қаңтар айында ол Австралияға оралды, ақпан айында ұқсас операцияларды жалғастырды; және 2 наурызда Австралия суларынан соңғы рет кетті. Американың батыс жағалауына бет алғанда, 18 наурызда нашар ауа-райы кезінде одақтас сауда кемесі оқ атқан, бірақ зақым келмейтін бұрын суға батып кетті. 5 сәуірде ол Сан-Диегоға жетті.

Зейнеткерлік

Қыркүйектің соңында S 43 Сан-Франциско, Калифорнияға көшірілді, онда 1945 жылғы 10 қазанда қызметтен босатылды. 1945 жылғы 22 қазанда экипаж қатысқан қызметтен босату рәсімі өтті. Сол айдың өзінде барлық жабдықтары алынып тасталды, ал 13 қарашада оның аты Теңіз кемелерінің тізілімінен өшірілді. Кемесінің қаңқасы келесі жылы Сан-Францискодағы Salco Iron and Metal Company компаниясына металл тескісі ретінде сатылды.