Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін суасты кемелерін құрастырушы General Dynamics Electric Boat (GDEB) General Dynamics Corporation компаниясының еншілес кәсіпорны болып табылады. Компания 100 жылдан астам уақыттан бері АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін суасты кемелерін салудағы жетекші құрылысшы болып келген. Компанияның негізгі объектілері: Коннектикут штатының Гротон қаласындағы кеме жасау кешені, Род-Айленд штатының Квенсет-Пойнт қаласындағы корпус жасау және жабдықтау орны, сондай-ақ Нью-Лондон қаласындағы жобалау және инженерлік орталығы.
General Dynamics Electric Boat (GDEB) is a subsidiary of General Dynamics Corporation. It has been the primary builder of submarines for the United States Navy for more than 100 years. The company's main facilities are a shipyard in Groton, Connecticut, a hull fabrication and outfitting facility in Quonset Point, Rhode Island, and a design and engineering facility in New London, Connecticut.
Тарих
Компания 1899 жылы Исаак Райс Джон Филип Холландтың су асты кемелерін салу үшін «Электрлік қайық компаниясы» ретінде құрылды. Бұл су асты кемелер Нью-Джерси штатының Элизабет қаласындағы Льюис Никсонның «Крессент» кеме жасау шебінде жасалған болатын. «Holland VI» – осы шебінде салынған алғашқы су асты кемесі, ол 1900 жылдың 11 сәуірінде АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қабылданып, «Holland» аталды және ресми түрде қабылданылған алғашқы су асты кемесі болды. «Holland VI»-ның табысы «Electric Boat»-та салынған «Fulton» су асты кемесінің прототипімен басталған (A класы) келесі модельдерге сұраныс тудырды. Кейбір шетелдік теңіз күштері Холландтың соңғы су асты кемелерінің жобаларына қызығушылық танытып, компания арқылы лицензиялық келісімшарттар бойынша оларды салу құқығын сатып алды. Олардың ішінде Ұлыбритания Корольдік теңіз күштері, Жапон императорлық теңіз күштері, Ресей императорлық теңіз күштері және Нидерланд Корольдік теңіз күштері бар. 1907 жылдан 1925 жылға дейін «Electric Boat» компаниясы АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін су асты кемелерін жобалап, олардың құрылысын Куинсидегі «Fore River» кеме жасау шебіне және басқа да кеме жасау шебіне тапсырды. Осы кезеңде компания B, C, D, E, K, L, M, N, AA 1, O, R және S сыныптарының су асты кемелерін жобалады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде компания және оның еншілес компаниялары (әсіресе «Электрлік ұшыру компаниясы» немесе «Elco») қосалқы мердігерлер арқылы 85 су асты кеме және 722 су асты кеме қуушыны АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін, ал британдық Корольдік теңіз күштері үшін 580 80 футтық моторлы қайықтар жасады.
Соғыс аралығы
Соғыстан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері 1931 жылы Cuttlefish су асты кемесінен басқа Electric Boat компаниясынан су асты кемесін тапсырыс бермеді. Cuttlefish – Коннектикут штатының Гротон қаласындағы EB зауытында салынған алғашқы су асты кемесі, және осы зауыт содан бері негізгі су асты кемелерін құрастыру орталығы болып табылады. EB екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бірнеше класс су асты кемелерінің (Perch, Salmon, Sargo, Tambor, Gar, Mackerel және Gato) жетекші құрылыс алаңы болды. 1930 жылдардың басында EB 1950 жылдардың соңына дейін АҚШ-тың екі ірі су асты кемелерін өндірушісінің бірі болды (екіншісі – Портсмут теңіз кеме жасаушылығы). Тағы үш кеме жасаушылық (Manitowoc, Mare Island және Cramp) тек екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ғана су асты кемелерін жасады. Басқа бірнеше кеме жасаушылықтар (New York Shipbuilding, Ingalls және Fore River Shipyard) сондай-ақ Mare Island 1950 жылдардың соңынан 1970 жылдардың басына дейін су асты кемелерін жасады. 1974 жылдан бері АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін су асты кемелерін тек Electric Boat және Newport News компаниялары ғана құрастырып келеді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде компания Гроттон зауытында 74 суасты кемесін салды, ал Элко шамамен 400 PT қайығын салды, сондай-ақ Электрик Бот компаниясы Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі әскери өндіріс келісімшарттарының құны бойынша АҚШ корпорацияларының арасында 77-ші орынға ие болды.
Соғыстан кейінгі кезең
1952 жылы Electric Boat Джон Джей Хопкинс басшылығымен General Dynamics Corporation болып қайта құрылды. Келесі жылы General Dynamics Convair компаниясын сатып алды, ал холдинг компаниясы «General Dynamics» атауын алды, ал су асты кемелерін салу операциясы «Electric Boat» атауына оралды. Electric Boat 1954 жылғы қаңтарда суға түсірілген алғашқы ядролық су асты кемесін, «Наутилус» және 1959 жылы алғашқы баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемесін, «Джордж Вашингтонды» құрды. «Electric Boat» компаниясы сондай-ақ , , және кемелерін де салды. 2002 жылы EB «Наутилус» кемесін сақтау жұмыстарын жүргізіп, оны АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Су асты кемелері кітапханасы мен мұражайына (Коннектикут штаты, Гротон қаласы) орналастырды, қазір ол мұражай экспонаты ретінде онда тұр. Electric Boat компаниясының алғашқы су асты кемесі «Холланд» 1932 жылы жарамсыз деп танылды. 1970 жылдардың ортасынан бастап қазіргі уақытқа дейін EB АҚШ-та су асты кемелерін өндіретін екі компанияның бірі болып табылады, екіншісі – Вирджиния штатындағы Newport News Shipbuilding. 2014 жылдың сәуірінде EB Naval Sea Systems Command-тан он Block IV Virginia класты шабуылдық су асты кемесіне 17,8 миллиард долларлық келісімшарт алды. Бұл – тарихындағы ең ірі жеке кеме құрылысы келісімшарты. Компания су асты кемелерін Huntington Ingalls Industries Newport News Shipbuilding компаниясымен бірлесе салады. Block IV Virginia класты кемелері Block III кемелерінен арзанға түседі, себебі Electric Boat құрылыс процесінде тиімділікті арттыру арқылы су асты кемелерінің құнын төмендетті. Осы типтегі су асты кемелері кемежайда аз уақыт өткізуге мүмкіндік беретін жаңа жетілдірілімдерге негізделген. 2019 жылы EB Naval Sea Systems Command-тан Virginia класының Block V нұсқасына материал сатып алуды бастау үшін келісімшарт алды. Бұл жаңарту Virginia payload модулін қосады, ол су асты кемесінде Tomahawk зымырандарын тасымалдауға мүмкіндік береді.
1980 жылдардағы конструкциялық дәнекерлеу ақауларын жасыру
1980 жылдардың басында құрылымдық дәнекерлеудегі ақаулар жалған тексеру тіркемелерімен жасырылды, бұл Electric Boat кеме құрылыс шебінде салынып жатқан бірнеше суасты кемелерін тапсыруда маңызды кешігулерге және шығындарға әкелді. Кейбір жағдайларда жөндеу жұмыстары нәтижесінде дерлік аяқталған суасты кемесі бөлшектелді де, қайтадан құрастырылды. Шебі шығындардың үлкен артуын тікелей Әскери-теңіз күштеріне жүктеуге тырысты, ал адмирал Хайман Г. Риковер Electric Boat компаниясының бас директоры П. Такис Велиотистен шебінің "сапасыз" жұмысын түзетуді талап етті. Әскери-теңіз күштері 1981 жылы General Dynamics компаниясымен келісімге келді, Los Angeles класындағы суасты кемелерінің құнының артуы және қайта құруға байланысты талаптардың 843 миллион долларының 634 миллион долларын төледі. Әскери-теңіз күштері сонымен қатар шебінің сақтандырушысы болды, компанияға зиян мен басқа да жағдайлар үшін өтемақы төлеуге міндетті болды. Осы жағдайларда General Dynamics компаниясына өтемақы төлеу идеясы бастапқыда "ақылға сыймас" деп есептелді, Әскери-теңіз күштері хатшысы Джон Леманның айтуынша, бірақ General Dynamics компаниясының нашар жұмысы үшін Әскери-теңіз күштерінен өтемақы талап етуінің заңдық негізі сақтандыру төлемдерін қамтыды. Велиотис 1983 жылы қосалқы мердігерден 1,3 миллион доллар көлемінде пара талап еткені үшін федералдық қазылар алдында рэкет және алаяқтық қылмыстары бойынша айыпталды. Ол Грекиядағы туған жеріне қашып, сәнді өмірге көшті, онда ол әділеттен қашып жүрді.