Кіріспе

11 ғасырда Норман басқыншылары салған Шығыс Англиядағы қамал, Хумбер өзенінде жүк тасыған кеме.

Линкольн қамалы – 11 ғасырдың соңында Вильгельм Жеңімпаздың бұрынғы римдік бекініс орнында, Англияның Линкольн қаласында салынған маңызды ортағасырлық қамал. Бұл қамалдың ерекшелігі – оның екі төбесі бар. Елдегі осындай екі қамалдың бірі, екіншісі – Шығыс Сассекстің Льюс қаласында орналасқан. Линкольн қамалы заманауи кезеңге дейін түрме және сот ретінде пайдаланылып келді, сондай-ақ Англиядағы ең жақсы сақталған қамалдардың бірі болып табылады; Корольдік соттар бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Қамал аптаның көп күндері жұртшылыққа ашық, оның қабырғаларынан қамал кешенінің, собордың, қаланың және айналасындағы ауылдың әсем көріністерін тамашалауға болады. Қамалдың ішінде 1215 жылғы Магна Картының сақталған төрт данасының бірі қойылған. Қазіргі уақытта қамал Линкольншир округінің меншігінде және ескерткіш ретінде сақталған.

Ерте тарих

Жеңімпаз Уильям 1066 жылы 14 қазанда Гарольд Годвинсонды және ағылшындарды Гастингс шайқасында жеңгеннен кейін, Англияның солтүстігінде өзінің билігіне қарсылық көрсетуді жалғастырды. Бірнеше жыл бойы Уильямның жағдайы өте қауіпті болды. Данелау халқының (бір кездері скандинавиялық қоныстанушылардың бақылауында болған аймақ) ықпалын солтүстікке қарай көтеруге мүмкіндік беру үшін ол Англияның солтүстігінде және орталығында бірнеше ірі қамалдар салған: Кембридж, Хантингдон, Линкольн, Ноттингем, Уорвик және Йорк қалалары. Уильям Линкольн қаласына (елдің маңызды қоныстарының бірі) жеткенде, ол 6 000-ден 8 000-ға дейін тұрғыны бар викингтердің сауда-саттық орталығы болған жерді тапты. Ескі Римнің Lindum Colonia (Линкольн атауының көзі) қамалының қалдықтары, оңтүстік пен батыстағы жазықтан 60 метр (200 фут) биік орналасқан, жаңа қамал салу үшін идеалды стратегиялық орын болып шықты. Линкольн сонымен қатар келесі бағыттардың маңызды стратегиялық қиылысы болды (көбінесе римдік форттың орналасуына әсер еткен бірдей бағыттар): Эрмин көшесі – Римнің негізгі жолы және Англияның негізгі солтүстік-оңтүстік жолы, Лондон мен Йоркті байланыстырады. Фосc жолы – Линкольнді Лестер қаласымен және Англияның оңтүстік-батысымен байланыстыратын тағы бір маңызды римдік жол. Трент өзені аңғары (батыс және оңтүстік-батысқа қарай) – Оз өзеніне және осылайша негізгі Йорк қаласына кіретін маңызды өзен. Уитэм өзені – Трент өзенімен (Торксидегі Фоссдайк Рим каналы арқылы) және Солтүстік теңізге Уош арқылы қосылған су жолы. Линкольншир Вулдс – Линкольннің солтүстік-шығысындағы таулы аймақ, одан ары Линкольншир батпағына қарап тұрады. Бұл жердегі қамал бірнеше негізгі стратегиялық жолдарды күзетіп, бұрынғы даниялық Мерсиядағы Норман патшалығының бекіністер желісінің бір бөлігін құрай алады, бұл аймақ қазіргі уақытта Шығыс Мидлендс деп аталады, ел ішін бақылау үшін. 1086 жылғы «Домсдей» зерттеуінде Англияда 48 қамал, оның ішінде Линкольнширде екеуі, Линкольн қаласында біреуі тіркелген. Кейде қаланың ішінде қамал салу дегеніміз, қазіргі құрылыстарды алып тастау дегеніміз: «Домсдей» кітабында жазылған қамалдардың он үшiн қамалға жол ашу үшін мүліктің қиратылғаны туралы деректер бар. Линкольннің жағдайында 166 «бос тұрғын үй» қамал салынатын аумақты тазарту үшін бұзылды. Жаңа бекіністі салу жұмыстары 1068 жылы аяқталды. Алғашында ағаштан жасалған бекініс салынған болса керек, кейіннен оның орнына әлдеқайда берік тас қамал салынды. Линкольн замогы екі моттасы бар ерекше, мұндай дизайнның жалғыз сақталған үлгісі Льюзде. Оңтүстікке қарай, Рим қабырғасы тік беткейдің шетінде тұр, ол ішінара перде қабырғасы ретінде, ішінара мотталарды ұстап тұрған қаптама ретінде сақталған. Батыста жердің тегіс жерінде римдік қабырға жер қоршауларының ішінде көміліп, жоғары қарай кеңейтіліп, норман қамалының қабырғасын құрады. Римдік батыс қақпасы (қалдың батыс қақпасымен бірдей жерде) 19 ғасырда қазылып, бірақ жарық көргенде құлап, қайтадан көмілген. 1141 жылы 2 ақпанда Линкольннің бірінші шайқасында король Стефан мен император Матильда арасындағы Англияның монархы кім болуы керек деген күрес кезінде қорған назар аударуда болды. Бұл жерде Люси мұнарасы деп аталатын жаңа мұнара тұрғызылды. Линкольн замогы Линкольнның екінші шайқасынан бұрын, 1217 жылы 20 мамырда, Англияның Генрих III билігі кезінде Бірінші барон соғысы барысында тағы да қоршауға алынды. Бұл 1215 жылы 15 маусымда Магна-Картаның мөрленгенінен кейін болған саяси күрес кезеңі болды. Осыдан кейін батыс және шығыс қақпаларына жаңа барбикан салынды. 1375 жылы Агата Ловел – өзінің қожайыны сэр Уильям де Кантилупаны өлтірген «жаман күдікті» – Линкольн замогының күзетшілеріне пара беріп, сотқа күтіп отырған. Сот орындаушылары Томас Торнхоу және Джон Бейт кейіннен Агатаның соттан қашып кетуіне жол бергені үшін тұтқындалып, сотталды, бірақ кешірілді немесе ақталды.

Кейінгі тарих

Норвич және басқа да жерлердегідей, қамал қамақ орнату үшін қауіпсіз орын ретінде пайдаланылды. Линкольн қаласында 1787 жылы қамақ салынды және 1847 жылы кеңейтілді. 1787 жылғы губернатор үйі мен 1847 жылғы түрме қазір ІІ* санаттағы мұра нысаны болып саналады. Ескі түрме – 15 бөлімі бар үш қабатты тас ғимарат. Ол 18-ғасырдағы губернатор үйіне бір қабатты түрме шіркеуі арқылы жалғастырылған. Қамалдың түрмесі Линкольншир архиві оның камераларына орналасқанша пайдаланылмай қалды. 19 ғасырдың дарға асушысы Уильям Марвуд Линкольнда алғашқы өлім жазасын орындады. Ол 1872 жылы Фред Хорриге өлім жазасын кесу үшін, құрбанның мойнын сындыруға арналған ұзын арқанды пайдаланды. 1868 жылға дейін тұтқындар жоғарғы қалаға қарап тұрған қоршау қабырғасының солтүстік-шығыс бұрышындағы қабырғалық мұнарада жария түрде дарға асылатын. Түрменің бір бөлігі, соның ішінде 19 ғасырлық шіркеуі мұражай ретінде ашық. Бұл шіркеу әлемде жекелеген камералар жүйесі үшін (әр орын жабық) салынған жалғыз ғимарат болып саналады. Түрме, мысалы, ITV телесериалы Downton Abbey түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды. Линкольн қамалының Магна Карты – 1215 жылы Руннимедеде барондармен кездесуден кейін король Джон қол қойған төрт түпнұсқаның бірі. Оған Магна Картының пайда болуын және оның кең ауқымды әсерін түсіндіретін көрме қоса берілген.

Жасалуы мен архитектурасы

Линкольн қамалының шекарасын тас қабырға қоршап тұр, оңтүстік жағынан басқа барлық жағында орлар бар. Алғашқы кезеңдерден бастап, қаланы қоршаған сыртқы қабырғалар тастан салынған және олар 1115 жылға дейін соғылған. Оңтүстік жағында қабырғалар екі топырақ үйіндісімен үзіліс жасалған. Біреуі оңтүстік-шығыс бұрышта орналасқан, бұл, мүмкін, Вильгельм Жеңімпаздың қамалының бастапқы бөлігі болса, екіншісі оңтүстік-батыс бұрышын алып жатыр. Бірінші үйіндінің үстінде төртбұрышты мұнара, Обсерватория мұнарасы тұр, ол сыртқы қабырғалардан биік тұрып, Линкольн қаласын бақылайды. Екінші үйіндінің үстінде "Люси мұнарасы" орналасқан, ол 12 ғасырда салынған болуы мүмкін және 1138 жылға дейін Честер графинясы болған Болингброктың Люсисінің құрметіне аталған. Сонымен қатар, Линкольннің Элеонора айқасының қалдықтары, Саттон Холлдан көшірілген және басты қақпаға енгізілген оriel терезесі, сондай-ақ Дунстон тірегінен алынған үшінші Жоржтың бюсі де бар. Қамалдың батыс жағында 1823 жылы сот отырыстары үшін салынған, қабырғасы лозамен жабылған ғимарат орналасқан. Ол бүгінге дейін Линкольн апелляциялық соты ретінде пайдаланылуда.

Басқа қорғаныс

Линкольн қаласында басқа да ортағасырлық қорғаныс құрылыстары тіркелген, бірақ қазір сақталмаған. Бір немесе екінші қоршаумен байланысты жер үйінділерінің жиынтығы бұрын қамалдың батысында, қазіргі газон тұрған жерде орналасқан. Торнгейт қамалы бір кезде өзен жанында тұрып, қала қабырғасының оңтүстік-шығыс бұрышын құраған. Ол 1141 жылы салынған, бірақ 1151 жылы бұзылған.