Кіріспе

Нимал Мендис (1934–2015) – шри-ланкалық әнші және ән жазушы, 1968 жылы BBC телеарнасының "Top of the Pops" бағдарламасында өнер көрсеткен санаулы шри-ланкалық музыканттардың бірі. Мендис Ұлыбританияның Орындаушылық құқықтар қоғамының және Механикалық авторлық құқықтарды қорғау қоғамының ұзақ жылдар бойғы мүшесі болды. Мендисті 1950-ші жылдардың соңында Оңтүстік Азиядағы эфирді басып алған Radio Ceylon радиосы таныстырды. Станция бастапқыда Мендистің әндерін, соның ішінде "Кандян экспресс" әнін де қолдады, осылайша оларды Оңтүстік Азиядағы хиттерге айналдырды: сондықтан Үндістан құрлығының барлық аймандарынан тыңдаушылар Radio Ceylon радиосына оның әндерін сұрап хат жазды. Мендис бала кезінен музыкамен айналысып, көп жылдар бойы Лондонда тұрды және жиі Шри-Ланкаға сапар шекті. Ол сондай-ақ бес жыл бойы әйелі Ранжанимен бірге Францияның оңтүстік-батысындағы Шаренттегі Ле-Парадис жерінде тұрды. Мендис Ранжанимен 33 жыл бірге өмір сүрді, ол 2010 жылы қайтыс болды, және олардың бір ұлы бар – Польмари, олармен бірге Mediaeye Productions компаниясын басқарды. 2004 жылғы цунами апаты Мендисті терең қозғалтты, ол зардап шеккендерге көмектесу үшін ән жазды. Бұл ән Австралияда, Шри-Ланкада және Ұлыбританияда жазылды және британ Парламентінің 638-ші қарарымен мақталып, депутат Линда Перхамның қолдауына ие болды.

Алғашқы жылдары: 1950-1960 жылдар

Мендистің Ұлыбританияда 22 әні жарық көрді және ол Шри-Ланкада фильмдерге музыка жазды. "Kiss Kiss Kiss" - Мендистің Ұлыбританияда жазылған және Мэри Маршалл Колумбия лейблінде орындаған алғашқы әні болды. "Кандян экспресс", "Черри-блоссом три", "О, менің сүйіктім", "Жаңбырдағы көбелек", "Шампан ағы", және "Goodnight Kisses" 1950-ші жылдардың соңында Шри-Ланкада ең танымал болды. "Кандиян биі" атты аспаптық туындысы батыстағы оның екінші жұмысы еді. Фридель Берлипп және оның оркестрі Германияда жазған бұл туынды Люксембург радиосында екінші орынға ие болды. Ол Америка Құрама Штаттарында да жарық көрді. Black Pearls & Green Diamonds альбомында британдық One Two and Three фольклорлық тобының Decca лейблі үшін жазылған Мендистің сегіз әні бар. Бұл альбом қазір коллекционерлердің бағалы туындысы саналады. Мендис 1968 жылы танымал BBC теледидарлық музыка бағдарламасы Top of the Pops-та өзінің әнші серіктесі Сандра Эдемамен бірге "Клоун сияқты сезінемін" әнімен қонақ әртіс ретінде пайда болды. "Rainbow Land" әнінің B жағы АҚШ-та A жағы болды және бүгін (2013) батыстағы психоделикалық рок қауымдастығында коллекционерлік затқа айналды. Олар сол жылы Германиядағы Beat Club бағдарламасында да осы әнмен өнер көрсетті. Dave Brubeck Quartet тобының бас гитарашысы Юджин Райт, Мендистің бес әнін тек бас гитарамен ойнап, аранжировка жасап жазды. Ол сонымен қатар "Singing Fish" әнін электрогитара, бас және фортепианомен аранжировкалап, өндірді. Бұл әнді Сандра Эдема орындады.

1970 жылдар

Мендис Лондонда көптеген әндерді жазды, көбінесе рухани мазмұнды. Ол сонымен қатар "The Passion Report" атты Хрест жолы туралы жиырма минуттық аудио деректі фильмін жасады; "Ferryman" деп аталатын тағы бір аудио деректі фильм Шри-Ланкадағы шай плантациясының жұмысшысы мен фермерге арналды, олардың тарихын британдық отаршылдық кезеңнен бастап зерттейді. Сондай-ақ, ол Шри-Ланкадағы Евхаристиялық конгресс үшін "Өмір наны" әнін жазды. Мендис Шри-Ланка фильмдері үшін бірнеше есте қаларлық әндер жазды, ең танымалдарының бірі – "Мастер Сэр", ол "Калу Дия Дахара" ("Қара су бағанасы") фильмінің титрлерінде Нейла Викрамасингхе орындады. "Мастер Сэр" отарлық Шри-Ланка, еңбектің қадір-қасиеті және әлеуметтік әділдік туралы әңгімелейді. Ән ағылшын тілінде (Мендис пен Сандра Эдема) және сингал тілінде (Невилл Фернандо; әннің мәтінін сингал тіліне Карунаратне Абейсекера аударды) жазылған. Ән Шри-Ланкада отыз жылдан астам уақыт бойы хит болып табылады, бұл Нейла Викрамасингхе орындаған ағылшын тіліндегі музыкалық аранжировкаға (темп, рифтер және т.б.) байланысты. Оның "Ганга Аддара" ("Өзен жағалауы") композициясы Август Винаягаратнам аударған сингал тілінде, ал Виджая Кумаранатунга орындаған, сол аттас фильмге (режиссері Сумитра Пейрис) де танымал. Сол фильм үшін "Ран Тикири Сина" хиті де жазылды, оны Виктор Сильва мен Нираша Перера орындады. 2013 жылы Сурендра Перера орындаған "Ганга Аддара" әнінің жаңа нұсқасы сол аттас телесериалдың тақырып әні ретінде пайдаланылды. "Upul Nuwan" – 1978 жылы Лестер Джеймс Пейрис түсірген "Ақ гүлдер өлгендерге" фильмі үшін жазылған тағы бір классикалық ән.

1980 жылдар

1980 жылдары Мендис әйелімен бірге деректі фильмдер түсіруге кірісті. Оның ұлы Полмари, компьютерлерді шебер қолданып, бейнематериалдарды монтаждауға көмектесті. Шри-Ланканың солтүстік және шығыс аймақтарындағы соғыс аймақтарында ата-анасымен бірге фильм түсіргенде ол жеті жаста болған. Мендис шри-ланкалық музыканттармен бірге "It's What I Am" атты сахналық қойылым да жасады, оның ең жарқын сәті сол жылғы этникалық қақтығыстарға арналған "1983 жылғы шілде" әні болды. Ол сонымен қатар екі аудиокассета шығарды: біреуі Air Lanka үшін – "Paradise таттығы", екіншісі – Цейлон туристік кеңесі үшін – "Шри-Ланканың қасиетті орындары".

1990 жылдар 2015 жыл

Мендис отбасы Mediaeye Music Lanka (PVT) Ltd. деген жеке кәсіпорын құрды, ол 2000 жылы "Соғыс – менің елім" атты аудио құжатты фильмін шығарды, ол 1994 жылға дейінгі Шри-Ланкадағы этникалық қақтығыстың тарихын баяндады. Бұл CD-де он жеті жылдық мұрағаттық материалдар, саяси және басқа да тұлғалармен сұхбаттар, әндер мен өлеңдер қамтылған. Мендис ұлы Полмаримен бірге әндерді, аудио құжатты фильмдерді және фильм материалдарын CD және DVD форматтарында жинақтауды жалғастырды. Mediaeye арқылы олар Шри-Ланканың түрлі ірі ұйымдарымен тығыз байланыс жасады, "Sirasa Superstar" (Америкалық "American Idol"/"Xfactor" сияқты Шри-Ланка бағдарламасы) сияқты жобалардың жұмысын атқарды және елдің көптеген жас суретшілерімен өзара әрекеттесті. 2009 жылы олар Шри-Ланка әуе компаниясы үшін компанияның жаңа формаларын көрсеткен он минуттық ролик жасады; сондай-ақ, 2011 жылы және 2013 жылғы Рождествода әуе компаниясы билетке отыру видеосы ретінде қолданған "Generation 4" тобының ("Sirasa Superstarz" тобының төртеуінен) Мендистің "And A Star" әні де пайдаланылды. Мендис Сумитра Перистің "Vaishnavee" фильмі үшін үш ән жазды, сондай-ақ Паульмари аранжировкалаған және продюсерлік еткен қосымша музыканы да жазды. 2013 жылы ол Әмила Сандаруван орындаған алғашқы сингалдық блюз әні "Girls" әнін жазды. Оны Думинда Аллахендра сингал тіліне аударды, ол сонымен қатар Мендистің жаңа материалдарының бір бөлігін де аударды. Әннің музыкалық видеосы Шри-Ланканың Цифрлік Фильм Институтының студенттерімен жасалды. Мендис 2015 жылдың 16 сәуірінде Коломбодағы Малабедегі жеке ауруханада 81 жасында қайтыс болды.

Теледидарлық деректі фильмдер

"Террордың таң шапағы" – Мендистің алғашқы деректі фильмі, ол елдің этникалық қақтығысына арналған және соғысқа қарсы фильм саналады. Бұл фильм Шри-Ланкадағы Қоғам және дін орталығы үшін түсірілді және VHS форматында жасалғанына қарамастан, Ұлыбританиядағы Concord Video and Film компаниясы тарату құқығын алды. "Сынған інжу" Шри-Ланкадағы соғыстан зардап шеккен әйелдер туралы баяндайды, ал "Тіршілікке құқық" лондондық Channel 4 телеарнасы үшін түсірілді. Бұл фильм сол кезде британдық телевидениеде Шри-Ланкалықтар жасаған маңызды туынды болды. Ол әлемнің көптеген елдерінде көрсетілді. "Үш әйел дауыстайды" Британиядағы "19-бап" ұйымының тапсырысы бойынша пікір және сөз бостандығы тақырыбында жасалды. Mediaeye сондай-ақ Children's Society үшін Лондондағы үйсіз балалар туралы "Z for Zero Concern" фильмін монтаждады. Бангладеште түсірілген "Су, су, барлық жерде" фильмі әйелдер мен су ресурстарын басқару мәселесіне арналған, ол CAFOD үшін жасалды. "Бақыттылар кедей" Британия мен Оңтүстік Үндістандағы кедейлікті салыстырады және адамдардың өмірін өзгертуге жасаған тырыстарын көрсетеді. Бұл деректі фильм Халықаралық методистер үшін түсірілді. Mediaeye сонымен қатар үш ірі британдық телеарнасының түсіріліміне зерттеушілер тобы ретінде көмектесті. Олардың үш деректі фильмі Италиядағы Монтицатини кинофестивалінде көрсетілді: "Сынған інжу", "Сейлан – жұмаққа жол" және "Атуды тоқтатып, ән салуды баста" (бұл фильм үш әнге негізделген). Бұл сингаль тіліндегі әндердің деректі фильмде алғаш рет пайда болуы болды.