Кіріспе
Шри-Ланканың ұлттық әнұраны "Шри-Ланка Мата" (; ; ) – Шри-Ланканың ұлттық әнұраны. "Шри-Ланка Мата" әнін Ананда Самаракун жазған, алғашқы атауы "Намо Намо Мата" ("Сәлем! Сәлем! Отан!") болған. Аз ғана адамдар Тагор әнұранның барлық бөлігін жазғанын айтады. Кейбіреулер Тагор музыкасын, ал Самаракун сөздерін жазды деген пікірде. Бірақ үндістандық Липи Гош және шри-ланкалық Сандагоми Коперахева сияқты тарихшылар Тагордың әнді жазуға тікелей қатысқандығын жоққа шығарды. Самаракун бұрын Тагордың Шантеникетандағы Вишва-Бхарати университетінде оқыған. Сейлонға оралғаннан кейін Самаракун Галледегі Махинда колледжінде музыка сабақтарын берді. Алғаш рет "Намо Намо Мата" деген атпен белгілі болған әнді Махинда колледжінің студенттері орындады. Коломбодағы Мусаев колледжінің хоры осы әнді орындағаннан кейін Цейлонда кеңінен танымал болып, радиода жиі ойнатылды. Цейлон тәуелсіздік алғанға дейін (1948) Ланка Гандарва Сабха ұлттық әнұранды табу үшін конкурс ұйымдастырды. Конкурсқа Самаракунның "Намо Намо Мата" және П. Б. Илангасингхе мен Лионель Эдирисингхедің "Шри-Ланка Мата Пала Яса Махима" әндері қатысты. 1949 жылғы 4 ақпанда Торрингтон алаңындағы Тәуелсіздік ескерткіш залында өткен тәуелсіздік күні салтанатында "Намо Намо Мата" және "Шри-Ланка Мата Пала Яса Махима" әндері сингаль және тамил тілдерінде "ұлттық әндер" ретінде орындалды. 1950 жылы қаржы министрі Ж. Р. Жаевардене Самаракунның "Намо Намо Мата" әнін ресми әнұран ретінде мойындауды сұрады. "Намо Намо Мата" әні алғаш рет 1952 жылы Коломбодағы тәуелсіздік күні шеруінде Цейлонның ресми әнұраны ретінде орындалды. 1950 жылдардың соңында әннің алғашқы жолы – "Намо Намо Мата, Апа Шри-Ланка" сөздеріне қатысты пікір қақтығыстары туды.
The "Sri Lanka Matha" (; ; ) is the national anthem of Sri Lanka. "Sri Lanka Matha" was composed by Ananda Samarakoon and was originally titled "Namo Namo Matha" ("Salute! Salute! Motherland"). A minority suggest that Tagore wrote the anthem in full. Some have suggested that Tagore wrote the music whilst Samarakoon wrote the lyrics. Tagore being directly involved in the creation of the song has been denied by some historians like Indian Lipi Ghosh and Sri Lankan Sandagomi Coperahewa. Samarakoon had been a pupil of Tagore at Visva Bharati University, Santiniketan. After returning to Ceylon Samarakoon taught music at Mahinda College, Galle. The song, which was then known as "Namo Namo Mata", was first sung by students at Mahinda College. After it was sung by the choir from Musaeus College, Colombo at a public event it became hugely popular in Ceylon and was widely played on radio. Prior to Ceylon's independence (1948) the Lanka Gandharva Sabha had organised a competition to find a national anthem. Among the entries were "Namo Namo Matha" by Samarakoon and "Sri Lanka Matha Pala Yasa Mahima" by P. B. Illangasinghe and Lionel Edirisinghe. At the first independence day ceremony held on 4 February 1949 at the Independence Memorial Hall in Torrington Square both "Namo Namo Matha" and "Sri Lanka Matha Pala Yasa Mahima" were sung, in Sinhala and Tamil, as "national songs". More specifically, in 1950 Minister of Finance J. R. Jayewardene requested that the government recognise Samarakoon's "Namo Namo Matha" as the official national anthem. "Namo Namo Matha" was first sung as Ceylon's official national anthem at the independence day parade in Colombo in 1952. In the late 1950s controversy arose over its first line, "Namo Namo Matha, Apa Sri Lanka".
Көптілді
Шри-Ланканың ұлттық әнұраны екі тілде, сингала және тамил тілдерінде, елдің екі ресми тілінде бірдей нұсқада қол жетімді. Бұл ән бірнеше тілде орындалатын әндердің бірі ғана: Бельгия (француз, голланд және неміс), Канада (ағылшын, француз және инуктитут), Финляндия (фин, швед), Жаңа Зеландия (ағылшын және маори), Оңтүстік Африка (кхоса, зулу, сесото, африкаанс және ағылшын), Суринам (голланд және сранрантонго) және Швейцария (неміс, француз, итальян және романш). 1948 жылы тәуелсіздік алғаннан бері айтылып келе жатқан бұл ән, көбінесе елдің солтүстік және шығысында, тамил тілі басым аймақтарда ғана орындалған. Шри-Ланка халқының көп бөлігі (шамамен 75%) сингала тілінде сөйлейді. BBC хабарлағандай, "Тамил тілі – Шри-Ланка халқының 15% құрайтын тамилдер мен шамамен 10% құрайтын мұсылмандардың ана тілі". Кейбір мәліметтерге сәйкес, тамил нұсқасы Шри-Ланканың солтүстік және шығысындағы тамил тілді аймақтарда өткізілген ресми шараларда қолданылған. Газет Сингапур тәжірибесіне сүйенді, онда ұлттық әнұран ресми мәтінде орындалады және оның аудармасы жасалмайды. Үкімет министрі Вимал Вераванса Дерана телеарнасында тамил нұсқасын "қалтақтап айту" деп атады және Үндістанды мысал ретінде келтірді. Кейбір журналистер, мысалы Д. Б. С. Джеярадж, Үндістан Үкіметінің ресми сайтындағы дереккөздер Үндістанның Конституциялық Ассамблеясының ұлттық әнұранды хинди нұсқасында қабылдағанын айтса да, 1950 жылғы 24 қаңтардағы Үндістанның Конституциялық Ассамблеясының отырысында ұлттық әнұранның "қабылдануы" туралы немесе оның хинди нұсқасында жасалғаны туралы ешқандай мәлімдеме жасалмаған. Іс жүзінде, өзгесіз бенгал нұсқасы ұлттық әнұран ретінде орындалады, оның сөздері түпнұсқа бенгал тіліндегі санскриттен алынған сөздермен жазылған, бұл сөздер хинди және бенгал тілдеріне ортақ. Кабинеттің 2010 жылғы желтоқсандағы гимннің тамил тіліндегі аудармасын жою туралы шешімі (кейіннен заңға енгізілмеген) Шри-Ланкада үлкен дау тудырды. Кейін үкімет тамил тіліндегі аударманы жою туралы айыптауларды жоққа шығарды. Президенттік кеңсе бұл мәлімдемелердің ешқандай негізі жоқ екенін мәлімдеді. Дегенмен, ресми емес тыйым салынды, Шри-Ланка армиясы тамил нұсқасын қолдануды тоқтатты және мектеп оқушыларын тек сингала нұсқасын ғана орындауға үйретті. 2015 жылғы наурыз айында жаңадан сайланған президент Майтрипала Сирисена ұлттық әнұранды тамил тілінде орындауға тыйым салынбайтынын мәлімдеді. Сирисенаның бұл мәлімдемесіне сингала буддалық ұлтшылдары шабуыл жасады. 2016 жылғы 4 ақпанда Шри-Ланканың 68-ші тәуелсіздік күнін мерекелеу кезінде әнұранның тамил нұсқасы 1949 жылдан бері алғаш рет ресми үкіметтік шарада, тәуелсіздік күнін мерекелеуде орындалды. Тамил нұсқасына ресми емес тыйым салуды алып тастауға президент Майтрипала Сирисена (2009 жылы аяқталған 26 жылдық азаматтық соғыстан кейін елді біріктіретінін айтқан) және үкіметтегі басқа да тұлғалар келісім берді. 2020 жылы Шри-Ланка үкіметі Тәуелсіздік күнінің негізгі мерекесінде ұлттық әнұранның тамил нұсқасын қолдануды тоқтатты. Алайда, тамил халқы көп шоғырланған аймақтардағы, үкімет өкілдерінің қатысуымен өткізілетін аймақтық Тәуелсіздік күні мерекелерінде әнұран екі тілде – тамил және сингала тілдерінде орындала береді.