Шри-Ланка музыкасы: ежелгі дәстүрлер, индуизм, буддизм, еуропалық және үнді әсері. Baila, Jana Kavi сияқты жанрлар тарихы. Музыка туралы көбірек біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шри-Ланка музыкасы және музыкалық дәстүрлері
Music and musical traditions of Sri Lanka
Шри-Ланка музыкасының тамыры бес негізгі факторға байланысты: ежелгі халықтық обрядтар, индуистік діни дәстүрлер, буддалық діни дәстүрлер, еуропалық отаршылдық мұрасы және жақын орналасқан Үндістан мәдениетінің коммерциялық және тарихи ықпалы – атап айтқанда, Колливуд және Болливуд кинолары. Португалдықтар 15 ғасырдың ортасында Шри-Ланкаға келген алғашқы еуропалықтар болды. Олар өздерімен бірге дәстүрлі кантига балладаларын, укулеле мен гитараларды, сондай-ақ әскерге алынған африкалықтарды (тарихта кафринхас деп аталған) алып келді, олар бейла деп аталатын өзіндік музыка стилін таратуға көмектесті. Еуропалық және африкалық дәстүрлердің ықпалы заманауи Шри-Ланка музыкасының музыкалық тамырларын одан әрі байытуға септігін тигізді.
The music of Sri Lanka has its roots in five primary influences: ancient folk rituals, Hindu religious traditions, Buddhist religious traditions, the legacy of European colonisation, and the commercial and historical influence of nearby Indian culture—specifically, Kollywood cinema and Bollywood cinema. The Portuguese were the first Europeans to arrive in Sri Lanka, landing in the mid 15th century. They brought with them traditional cantiga ballads, ukuleles and guitars, as well as conscripted Africans (referred to, historically, as kaffrinhas), who spread their own style of music known as baila. The influence of both European and African traditions served to further diversify the musical roots of contemporary Sri Lankan music.
Халықтық музыка
Касталық халық поэмалары, яғни "Жана қави", күнделікті жұмыс істегенде жекелеген топтар арасында ортақ ән ретінде пайда болған. Бүгінде олар мәдени өрнектің танымал түрі болып табылады. Шри-Ланканың ежелгі халқы жалғыздық, қайғы-қасірет, шаршау сезімдерін жеңілдету үшін халық жырларын айтқан. Халық поэмаларының авторлары белгілі емес. "Кави" жыл сайынғы дәстүрлі рәсімдерде де орындалған. Бұл ежелгі рәсімдер қазіргі Шри-Ланкада сирек кездеседі, бірақ сақталған әндерді халық музыканттары әлі де орындайды. Шри-Ланкада 1400 жылға дейін жазылған әндер бар, олар бүгінгі күнге дейін орындалып келеді. Шри-Ланканың тағы бір дәстүрлі халықтық стилі – "Виринду". Ол рабананың ырғағымен сүйемелденіп айтылатын импровизациялық өлеңді қамтиды. Дәстүрлі ән сайыстары өткізіліп, екі "Виринду" әншісі спонтанды өлеңдер арқылы жарысқан. Португалиялық әсерде туған "Бейла" соңғы бес жүз жыл бойы жағалау аудандарында танымал халықтық дәстүр болып келді және қазір негізгі музыка мәдениетінің бір бөлігіне айналды.
Caste based folk poems, Jana Kavi, originated as communal song shared within individual groups as they engaged in daily work. Today, they remain a popular form of cultural expression. Folk poems were sung by ancient people of Sri Lanka to minimise their loneliness, sadness, tiredness etc. There isn't a known author for the folk poems. Kavi was also sung to accompany annual rituals. These ancient rites are rarely performed in contemporary Sri Lanka, but the preserved songs are still performed by folk musicians. Sri Lanka is known to have songs that date back to 1400 A. D. That are still performed today. Another traditional Sri Lankan folk style is called the Virindu. It involves an improvised poem sung to the beaten melody of a rabana. Traditional song contests were held in which two virindu singers would compete through spontaneous verse. The Portuguese influenced Baila has been a popular folk tradition along the coastal districts in the past five hundred years and is now part of the mainstream music culture.
Шри-Ланканың кантри музыкасы
Шри-Ланканың өнері, музыкасы және билері табиғи құбылыстарға жауап ретінде пайда болған ритуалдық амалдардан туындаған. Шри-Ланканың ең алғашқы халық музыкасы кейіннен буддалық дәстүрлердің таралуымен әсерге түсті. Бұл әндерді дін қызметкерлері ғана емес, қара халық та орындаған.
The art, music and dances of Sri Lanka were derived from ritualistic responses to natural phenomenon. Sri Lanka's earliest folk music was later influenced by the influx of Buddhist traditions. These songs were performed by commoners, and not merely recited by the priestly castes.
Көркемдік
Шри-Ланкада өте дамыған мерекелік рәсімдер дәстүрі бар, оның ерекше музыкалық әлеміне толы.
Sri Lanka has a highly evolved pageantry tradition, which has a unique array of music.
Колам және қуыршақ
Колам музыкасы – оңтүстік-батыс жағалауындағы төмендік аймақтың халықтық дәстүрі. Ол емдеу үшін, жаман рухтарды қуу ритуалдарында, сондай-ақ маска кигізіп ойнайтын комедия мен драмаларда қолданылған.
Kolam music is a low country folk tradition of the south west coast and its use was both in exorcism rituals as a form of healing and in masked comedy and drama.
Нұрты музыкасы
Нұртхи – 19 ғасырдың соңында Үндістанның Эльфинстон драмалық компаниясына қарасты труппа келгенінің нәтижесінде парсы театрының ықпалына түскен сахналық драма. Нұртхи – санскрит тіліндегі "Нритья" терминінің сингала тіліндегі халықтық түрі. Нұртхи музыкасы Солтүстік Үндістан музыкасына негізделген. Дехивалалық Дон Бастиан үнді драмаларын қарап Нұртхиді алғаш таныстырды, ал Джон Де Силва оны дамытып, 1886 жылы «Рамаянаны» қойды.
Nurthi is a stage drama that influenced by Parsi theater as a consequence of arriving the drama troupe in the latter part of the 19th century, which belonged to the Elphinstone Dramatic Company of India. Nurthi is the colloquial Sinhala form of the Sanskrit term "Nritya". The music of Nurthi was based on North Indian Music. Don Bastian of Dehiwala introduced Nurti firstly by looking at Indian dramas and then John De Silva developed it and performed Ramayanaya in 1886.
Шри-Ланканың дәстүрлі музыкалық аспаптары
Сингаль классикалық оркестрі аспаптардың бес санатынан тұрады. Барабан – жергілікті соққы аспаптарының патшасы, осы аспапсыз би болмайды. Барабанның күшті ырғағы бидің негізін құрайды. Бишілердің аяқтары еденге тиіп, барабанның күрделі ырғағын бейнелейтін өрнектерде секіріп, айналады. Алғаш естігенде барабанның соққысы қарапайым сияқты көрінуі мүмкін, бірақ күрделі ырғақтар мен вариацияларды меңгеру үшін барабаншыға көп уақыт керек, және ол кейде қарқындылықты шарықтата алады. Гатабера Сингаль биінің ең танымал түрі – Кандян биі, ал Гатабера осы би үшін таптырмас. Бұл – ортасы дөңгелек, екі басты, белге тағатын ұзын барабан. Як-бера ("шайтан барабаны") төменгі аймақтың биінде қолданылады, онда бишілер маска киіп, шайтан биін орындайды, ол өте дамыған өнер нысанына айналған. Бұл – цилиндр тәрізді ағаш қаңқасы бар екі басты барабан. Даула – Сабарагамува биіне тән, бөшке тәрізді барабан. Бұрын оны ырғақты сақтап тұру үшін қосымша барабан ретінде қолданған. Таматтама – жалпақ, екі беті бар барабан. Барабаншы басқа дәстүрлі Шри-Ланка барабандарынан айырмашылығы, оның екі бетін таяқшамен соғады, ал олар аспаптың бүйірлеріне соққы береді. Хоранава, немесе Кандиан сыбызғысы – будда ғибадатханаларындағы дәстүрлі рәсімдерде соққы аспаптары мен биге сүйемелдеу үшін ойналатын, екі қамыстан жасалған, гобойға ұқсас аспап. Ауыздығы көбінесе талипот пальмасынан, ал қалған бөліктері – жаңғақ ағашы мен мыстан жасалады. Хакгедия – бұл шомырт қабығы және табиғи аспаптың тағы бір түрі. Аспаптың негізгі қызметі – орындаушының оны (үсіндіру арқылы) салтанатты шаралардың басталуын жариялау. Желді бөлім Желді бөлімде кларнетке ұқсас жел аспаптары басым. Бұл аспап көбінесе билерге қолданылмайды, себебі сингаль биі батыс әлеміндегідей музыкамен қоса орындалмайды. Керісінше, ырғақ пен адамның қозғалыс үлгісі – барабаншының соққан музыкасы болып табылады. Сыбызғылар Күміс және мыс сияқты металдардан жасалған сыбызғылар Кандиан билеріне сүйемелдеу үшін өткір дыбыс шығарады, ал қамыстан жасалған сыбызғының ағын суындай әуені шайтан биінде ауаға сіңіп кетеді.
The classical Sinhalese Orchestra consists of five categories of instruments. The drum is the king of local percussion instruments and without it, there will be no dance. The vibrant beat of the rhythm of the drums form the basic of the dance. The dancers' feet bounce off the floor and they leap and swirl in patterns that reflex the complex rhythms of the drum beat. This drum beat may seem simple on the first hearing but it takes a long time to master the intricate rhythms and variations, which the drummer sometimes can bring to a crescendo of intensity. Gatabera The typical Sinhalese Dance is identified as the Kandyan dance and the Gatabera is indispensable to this dance. It is a long, double headed drum with a bulge in the middle, worn around the player's waist. Yak bera The Yak bera ("demon drum") is used in low country dance, in which the dancers wear masks and perform devil dancing, which has become a highly developed form of art. This is a double headed drum with a cylinderic wooden frame. Dawula The Dawula is a barrel shaped drum indigenous to the Sabaragamuwa dance style. It is used as an accompanying drum in the past in order to keep strict time with the beat. Thammattama The Thammattama is a flat, two faced drum. The drummer strikes the drum on the two surfaces on top with sticks, unlike the other traditional Sri Lankan drums, which are played by striking the sides of the instrument. Horanawa The Horanawa, or Kandian pipe, is an oboe like double reed instrument that is played during traditional ceremonies in Buddhist temples to accompany the percussive instruments and dance. The mouthpiece is traditionally made of a talipot palm leaf and the remaining sections of jackwood and brass. Hakgediya The Hakgediya is conch shell and another form of a natural instrument. The instrument's primary function is for the performer to play it (by blowing) to announce the opening of ceremonies of grandeur. Wind Section The wind section is dominant by a wind instrument, something akin to the clarinet. This instrument is not normally used for the dances mainly because the Sinhalese dance is not set to music as the western world knows it. Rather, the primary sense of rhythm, and patterns of man in motion, is the music that is beaten out by the drummer. Flutes The flutes made of metals such as silver and brass produce shrill music to accompany Kandyan Dances, while the plaintive strains of music of the reed flute may pierce the air in devil dancing.
Бера
Қазіргі тарихи мәліметтерге сәйкес, қазіргі Шри-Ланка деп аталатын аралда бір кезде мекен еткен тайпалардың арасында бірнеше музыкалық аспаптар пайда болған деп саналады. Олардың ішінде жетісі қазірге дейін қолданылып келеді:
According to the historical record available today, it is believed that several instruments originated within the tribal groups that once inhabited the island presently known as Sri Lanka. Among these, seven remain in use:
– Кандян барабаны немесе той барабаны деп те аталады; ол екі жақты, бөшке тәрізді барабан, қолмен ойнатылады. Оның ұзындығы шамамен, ең кең жерінен диаметрі, ал барабанның қабықшаларының диаметрі тең. Тамматама – екі барабан (бонгоға ұқсас), қолмен емес, екі таяқшамен ойнатылады. Яқ Бера – Төменгі жазықтық барабаны немесе Демон барабаны деп те аталады; ол екі жақты, бөшке тәрізді барабан, екі қолмен (бір жағынан) ойнатылады.
– Also referred to as the Kandyan drum or wedding drum; it is a double headed, barrel shaped drum, that is played by hand. It is approximately in length, in diameter (at its widest point), with diameter drumheads. Thammátama – A twin drum (similar to the bongo) that is played with two sticks instead of by hand. Yak Béra – Also referred to as the Low Country drum or Demon drum; it is a double headed, barrel shaped drum, that is played by both hands (one in one side).
Батыс музыкасы
Батыс классикалық музыкасы 15 ғасырдағы португал отарлау кезеңінде енгізілгеннен бері Шри-Ланкада зерттеліп, орындалып келеді. Елдің жоғарғы орта және жоғарғы тап өкілдері дәстүрлі түрде елдегі батыс классикалық музыка дәстүрінің педагогтары, студенттері және тыңдаушыларын құрады, алайда батыс музыкасы орта мектептерде де, жоғары білім беру деңгейінде де оқытылады. Шри-Ланка симфониялық оркестрі Оңтүстік Азиядағы ең көне батыс оркестрлерінің бірі болып табылады. Ұлттық жастар оркестрінің құрылуы қоғамда және Коломбодан тыс жастар арасында қызығушылықты арттырып, қатысуға мүмкіндік берді. Көптеген шри-ланкалықтар классикалық өнерде жоғары деңгейге жетті, олардың ішінде әлемдік деңгейде танымал виолончельші Рохан де Сарам, пианист Рохан де Силва және көптеген композиторлар, органшылар мен оркестр орындаушылары бар.
Western classical music has been studied and performed in Sri Lanka since its introduction during the Portuguese colonial period of the 15th century. The upper middle class and upper class citizens of the country traditionally formed the pedagogues, students, and audience of the Western classical tradition in the country, although western music is also offered as a subject at secondary schools and at tertiary level. The Symphony Orchestra of Sri Lanka is one of the oldest western orchestras in South Asia. The foundation of the National Youth Orchestra has helped increase interest and participation more widely in society and among young people outside Colombo. Many Sri Lankans have continued to reach the upper echelons of classical performance, including world renowned cellist Rohan de Saram, pianist Rohan de Silva, and many other composers, organists, and orchestral performers.
Сингал музыкасының мұрағаттары
Шри-Ланка хабар тарату корпорациясы (бұрынғы Радио Сейлон) ең ірі сингала музыкасы мұрағаты деп есептеледі. Ланка музыка мұрағаты сияқты басқа да жеке мұрағаттар бар, олар сингалалық кантри музыкасын коммерциялық немесе коммерциялық емес жолмен насихаттайды.
Sri Lanka Broadcasting Corporation (Former Radio Ceylon) is considered as the largest Sinhala Music archive. Some other private archives, such as Lanka Music Archive,
are there that promote Sinhala country music commercially or non commercially.
Рок және хэви-метал музыкасы
Шри-Ланкадағы рок музыкасы 1970-жылдардың басына дейін жетеді. Кумар Наваратнам мен Габо Пейрис Шри-Ланканың Коломбо қаласындағы Хавелок саябағында алғашқы рок фестивальдарын өткізді. Кумара Наваратнам шри-ланкалық тыңдаушыларға рок және хард-рок музыкасын таныстырды және сол кезде дамып келе жатқан рок музыка көрінісінде маңызды рөл атқарды, сондай-ақ Принс Жаяратнам мен "Қаламаған Ұрпақ", Прасана Абейсекараның "Coffin Nail" тобы, "Acid" тобының Невилл-і, "Gobbledegook" және Нимал Гунавардане басқарған "Sweetie Pie" сияқтылар да осы үрдіске үлес қосты. "Mary" тобы сол кезде тек өзінің шығармаларын ғана орындайтын жалғыз рок-топ болды, оны "Bugs" тобымен танымал Рави Баласория басқарды. Топ құрамында Аруна Сиривардане, Бенджи Ранабаху, Дилуп Габадумадалагиге және Дуайт Ван Грамберг болды. Осы кезеңнің композиторы және жеке орындаушысы болған Рамеш Вератунга Германияда кәсіби музыкант және ән жазушы болып, бірнеше жеке альбомдар шығарды.
Rock Music in Sri Lanka dates back to the early 1970s. Kumar Navaratnam and Gabo Peiris staged the first Rock Festivals at the Havelock Park in Colombo, Sri Lanka. Kumara Navaratnam introduced rock and hard rock music to Sri Lankan audiences and was important in the evolving rock music scene then along with others like Prins Jayaratnam and the Unwanted Generation, Prasanna Abeysekara's Coffin Nail, Neville of Acid, Gobbledegook and Sweetie Pie, which was led by pianist Nimal Goonawardane, Mary was the only Rock band to play all original music at that time and was led by Ravi Balasooriya of "Bugs" fame. Other members being Aruna Siriwardane, Benjy Ranabahu, Dilup Gabadamudalige and Dwight Van Gramberg. Ramesh Weeratunga, who was a composer/solo performer of this period, went on to become a professional musician/songwriter in Germany, releasing several solo albums.
Тарих
Шри-Ланкалық музыка әуесқойларының көпшілігі 1970-ші жылдардағы музыканың жай-күйін білу үшін Ноэлин Мендис ұсынған "Прогрессивті 30" сияқты радио бағдарламаларына сүйенді немесе Британдық Кеңес пен Америка орталығында винилдік пластинкаларды тыңдады. Жоғары сынып студенттерінің аз бөлігі винилдік пластинкалар мен музыкалық сауда басылымдарына қол жеткізе алды. Шри-Ланкадағы алғашқы рок-шаралары "The Unwanted Generation", "Graveyard" және "Coffin Nail" сияқты топтардың төңірегінде өтті, олар Коломбо жастарына Ұлыбритания мен АҚШ-тың андеграунд музыкасын таныстырды. Осындай музыканттар – Принс Жаяратнам, Крис Дасан, Нимал Гунавардена, Рамеш Вератунга, Имтиаз Хамид және Кумар Наваратнам "Wall Band and Gun Chorus" шабыттандырып, "Independence Square" және "Kreb's Cycle" сияқты жаңа топтарға көмектесіп, концерттер ұйымдастырып, қаржылай қолдау көрсетті. Олар журнал шығарады.
Most Sri Lankan music enthusiasts relied on radio programs such as "Progressive 30" presented by Noeline Mendis to follow the state of music during the 1970s, or listened to vinyl records at the British Council and the American Center. A minority of senior college students had access to vinyl LPs and music trade papers. The first Rock events in Sri Lanka centered on bands such as "The Unwanted Generation", "Graveyard" and "Coffin Nail, " which introduced Colombo's youth culture to the underground music of the UK and the US. These featured such musicians as Prins Jayaratnam, Chris Dhasan, Nimal Gunawardena, Ramesh Weeratunga, Imtiaz Hameed and Kumar Navaratnam who were inspired by "Wall Band and Gun Chorus". and aided newer bands such as "Independence Square" and "Kreb's Cycle. ", organizing concerts and providing funding. It publishes a journal