Кіріспе
Британдық өнертапқыш Генри Тренгроуз (18 наурыз 1772 – 14 ақпан 1854) – «Ракета» өмірді сақтау құралын ойлап тапқан британдық өнертапқыш. 1807 жылғы 24 желтоқсанда ол Маунт шығанағында Ансон фрегатының қирауына куә болды, онда жүзден астам адам қаза тапты. Осы апат оны кеме апатынан адамдарды құтқарудың жолдарын табуға өмірін және мүлкін жұмсауға итермеледі. Ол құтқару кемесін жасауға көп еңбек жұмсады, бірақ қанағаттанарлық нәтижеге қол жеткізе алмады, содан кейін «Ракета» өмірді сақтау құралына, яғни бричс буйының алғашқы нұсқасына көшті. Бұдан басқа, Тренгроуз кеме апатынан қаза тапқандарды кеме қираған жерге жақын, қадірленбеген жерге бірнеше адаммен бірге жерлеудің сол кездегі кең таралған әдетіне қынжырды. Ол жергілікті парламент депутаты Дэвис Гилбертті заңға өзгеріс енгізуге көндірді және 1808 жылдан бастап бұл практика тоқтатылды.
Henry Trengrouse (18 March 1772 – 14 February 1854) was a British inventor who invented the "Rocket" lifesaving apparatus. On 24 December 1807 he witnessed the wreck of the frigate Anson in Mount's Bay, when over a hundred people died, and this disaster led him to devote his life and patrimony to the discovery of some means for saving lives at shipwrecks. He spent much labour in attempting to devise a lifeboat, but produced no satisfactory results, and turned his attention to the "Rocket" lifesaving apparatus, an early form of the Breeches buoy. In addition to this, Trengrouse was dismayed at the then common practice of burying victims of shipwrecks in common graves in unconsecrated ground near the site of the wreck, having seen the dead from the Anson buried in the dunes at Loe Bar. He persuaded his local MP, Davies Gilbert, to work for a change in the law, and from 1808 the practice was abolished.
Ерте өмір
Тренгроуз Корнуоллдың Хелстон қаласында дүниеге келді, Николас Тренгроуздың (1739–1814) және оның әйелі Мэри Уильямстың (1784 жылы қайтыс болған) ұлы еді. Оның отбасы ұзақ жылдар бойы Хелстон қаласының ірі жер иелері болған. Генри Хелстон гимназиясында оқыды және өмірінің соңына дейін сол қалада тұрды. Сэмюэл Дрю оның жақын досы болды.
Өмірбаян
1791 жылы Джон Белл жағалаудан кемелерге арқан тастауға арналған аппарат ойлап тапты; және Тренгроузбен бірге капитан Джордж Уильям Мэнби Белл аппаратына өте ұқсас аппаратты жетілдіруге кірісті. Бұл идея Манбиге 1807 жылдың ақпан айында, дауыл кезінде жағалаудан 50 қадамдай қашықтықтағы HMS Snipe кемесінің тұрып қалуынан және одан кейін 67 адамның қаза болуынан кейін келді. Тамыз айында ол Саффолк Хаус Гуманитарлық қоғамының мүшелеріне бірнеше тәжірибелер көрсетті. Ол жағалаудағы минометтен атылған тікенді снарядқа байланған арқан арқылы жағалау мен апатқа ұшыраған кеме арасында байланыс орнатуға тырысты. Осы арқанның көмегімен жағалаудан кемеге дейін қамыс тартылып, оның бойымен кемеден құтқарылғандарды жағалауға түсіретін бишек жүргізілді. Бұл өнертабыс әртүрлі комитеттер тарапынан ұсынылып, 1814 жылға дейін белгілі бір деңгейде қабылданды. Тренгроуздың 1808 жылы жасалған аппараты Манбидің арқаны мен қамысын пайдалану тұрғысынан ұқсас болды, бірақ миномет орнына ол ракета ұсынды, ал бишек орнына кресло қолданылды. Аппараттың ерекшеліктері – "мылтық түтігіне байонет арқылы бекітілген цилиндр бөлігі; оның таяғына ілікті баумен жабдықталған ракета, оның бастауыш заряды тікелей түтіктен от алатындай етіп орналастырылған". Артықшылықтары мынадай: ракета минометке қарағанда әлдеқайда жеңіл және тасымалдауға ыңғайлы; құны әлдеқайда төмен; ракетаның жылдамдығы біртіндеп артады, ал минометтен атылған снарядтың жылдамдығы өте жоғары және кенеттен болады, сондықтан арқан жиі үзіліп кетеді; сонымен қатар, Тренгроуздың бүкіл аппаратын төрт фут үш дюймдық бір фут алты дюймдық сандыққа жинап, кез келген өлшемдегі кемелермен тасымалдауға болады, ал Манби минометті тек жағалауда қолдануды жоспарлаған, сондықтан кеме қауіпсіздігі апат орнына жақын жерде аппараттың болуына байланысты болды.
Тану
Дегенмен, Тренгроуз 1818 жылғы 28 ақпанда Лондонға көптеген сапарлардан кейін өзінің аппаратын адмирал сэр Чарльз Роулиге көрсеткенше бұл іс ілгерілемеді. Комиссия тағайындалды, ал 5 наурызда комиссия «Тренгроуз мырзаның әдісі кеме апатынан адамдарды құтқару үшін, жағалаумен байланыс орнату арқылы ұсынылған ең жақсы тәсіл болып көрінеді; және тәжірибелер көрсеткендей, ол ұсынылған мақсатқа толыққанды жауап берді» деп хабарлады. Сондай-ақ, теңіз офицерлері оның жұмыс істеу принципімен танысуы үшін әрбір кемежайда осы аппараттың үлгісі орналастырылуы керек екені ұсынылды. Сол жылы Троица үйінің ағаларының комиссиясы да оны қолдап, «барлық кемелерде осы аппарат болуы тиіс» деген ұсыныс жасады. Үкімет жиырма жиынтықты тапсырыс берді, бірақ кейін оларды қару-жарақ департаменті жасауды жөн көрді және Тренгроузға 50 фунт стерлинг өтемақы төледі. 1821 жылы Өнер қоғамы оған үлкен күміс медаль және өнертабысы үшін отыз гинея сыйлады. Ресей императоры Александр I де Тренгроузға автограф хат жазып, оның аппаратының пайдалылығын мойындап алмаз жүзік сыйлады және оны Ресейге шақырды. Бірақ Өнер қоғамының сыйлығынан және үкіметтен алынған өтемақыдан басқа, Тренгроуз өзінің өнертабысынан ешқандай қаржылық пайда көрмеді. 1826 жылы Джон Деннет жақсартылған ракета ойлап тапты, ал 1855 жылы Эдвард Муниер Боксер оның келесі үлгісін жасады. Бұл ракета, құтқару кемесінен кейін, кеме апатынан адамдарды құтқарудың ең маңызды құралы болды. Осылайша мыңдаған адамның өмірі сақталды.
Өлім және еске алу
Тренгроуз 14 ақпанда Хелстон қаласында қайтыс болды. Оның әйелі Мэри, Сэмюэл Дженкеннің қызы, үш ұл және бес қыз қалдырды. Оның жесірі (9 қыркүйек 1772 ж. туған) 27 наурызда 1863 жылы Хелстон қаласында қайтыс болды. Оның өмірін сақтап қалуға арналған құрылғысының мысалы Хелстон халық мұражайында қойылған. Ол Хелстондағы Сент-Михаил шіркеуінің қорымда жерленген және қаладағы маңызды көшелердің біріне – Тренгроуз жолына атын беріп еске алынған.