Буй – теңізде немесе өзенде пайдаланатын, қозғалмалы немесе бекітілген жүзбелі құрылғы. Тарихы 13 ғ-ға дейін барып жетеді, алғашқы буйлар ағаштан жасалған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүзбелі құрылым немесе құрылғы
Floating structure or device
Буй (/b//ɔɪ//, //b//uː//.//i/; бой, БУи) – көптеген мақсаттарға қолданылатын жүзбелі құрылғы. Ол бекітіліп (орнында тұрып) немесе мұхит ағындарымен еркін қозғалуы мүмкін.
A buoy ('/b//ɔɪ//, //b//uː//.//i/; boy, BOOee) is a floating device that can have many purposes. It can be anchored (stationary) or allowed to drift with ocean currents.
Тарих
Буялардың бастапқы шығу тегі белгісіз, бірақ 1295 жылы теңізшілер нұсқаулығында Гуадалкивир өзеніндегі навигациялық буялар туралы мәліметтер келтірілген. Солтүстікке қарай, Маас өзенінің буяланғаны туралы ерте ортағасырлық жазбалар бар. Алғашқы буялар, әдетте, ағаштан жасалған қабырғалар немесе салалар болған, бірақ 1358 жылы Маасмондта (Маас Слюйс немесе Маасгат деп те аталады) баррельді буя туралы жазба бар. Қарапайым баррельді теңіз түбіне бекіту қиын болғандықтан, конустық тонна жасалды. Олардың тар бөлігінде тұтқасы бар, оған арқылы сүйрегіш сақина бекітілген. 1790 жылға қарай ескі конустық тонна монах буясымен алмастырылды. Оның су сызығынан төменгі бөлігі тонна буясымен бірдей конустық пішінде болды, бірақ су сызығында бөшке пішіндес бөлік судан жоғары кесілген конус пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл конструкция жоғарыдан белгіленген нүктемен аяқталды. XIX ғасырда темір буялар қолданысқа енді. Олардың су өткізбейтін ішкі бөлімдері, сондай-ақ жоғарғы белгілері, қоңыраулары (1860) немесе сыбызғылары (1880) болуы мүмкін. 1879 жылы Юлиус Пинч буяларды қысылған газ арқылы жарықтандыруға патент алды. 1912 жылдан бастап Гюстаф Даленнің ацетилен шамдары пайда болды. Оларды жыпылықтап жарық беруге баптауға болады, бұл буяларды кемелердің шамдарынан және бір-бірінен ажыратуға мүмкіндік берді. Кейіннен күн сәулесінде газды жабатын күн клапаны ойлап табылды.
The ultimate origin of buoys is unknown, but by 1295 a seaman's manual referred to navigation buoys in the Guadalquivir River. To the north there are early medieval mentions of the River Maas being buoyed. the early buoys were probably just timber beams or rafts, but in 1358 there is a record of a barrel buoy in the Maasmond (also known as the Maas Sluis or Maasgat). The simple barrel was difficult to secure to the seabed, and to a conical tonne was developed. They had a solid plug at the narrow end through which a mooring ring could be attached. By 1790 the older conical tonne was being replaced by a nun buoy. This had the same conical section below the waterline as the tonne buoy, but at the waterline a barrel shape was used to allow a truncated cone to be above the water. The whole was completed with a top mark. In the nineteenth century iron buoys became available. They had watertight internal bulkheads and as well as topmarks and might have bells (1860) or whistles (1880). In 1879 Julius Pintsch obtained a patent for the illumination of buoys by using a compressed gas. This was superseded from 1912 onwards by Gustaf Dalén's acetylene lamp. this could be set to flash which ensured that buoys could be distinguished from ships' lights and from each other. A later development was the sun valve which shut off the gas during sunlight.
Құтқару
Құтқару шеңберлері – суға түскен адамдарға жүзуге көмектесу үшін лақтырылатын, өмір сақтайтын құралдар. Олардың әдетте, тартып алуға арналған сымы болады. Өзін-өзі анықтайтын даталық маркерлік буялар (SLDMB) – 70% масштабтағы Жағалау мұхиты динамикалық эксперименті (CODE)/Дэвис үлгісіндегі океанографиялық беттік ағындар, 30 және 100 см тереңдікте орналасқан дрог қанаттарымен жабдықталған. Олар АҚШ Жағалау күзетінің кемелерінен немесе ұшақтарынан іздеу және құтқару жұмыстары үшін қолдануға арналған. Олардың су бетіндегі көлемі өте кішкентай, жел мен толқындардың әсерін барынша азайту үшін жасалған. Суасты кемелерін құтқаруға арналған буялар төтенше жағдайларда және байланыс үшін пайдаланылады.
Lifebuoys are lifesaving buoys thrown to people in the water to provide buoyancy. They usually have a connected line allowing them to be pulled in. Self locating datum marker buoys (SLDMB) are 70% scale Coastal Ocean Dynamics Experiment (CODE)/Davis style oceanographic surface drifters with drogue vanes between 30 and 100 cm deep, designed for deployment from U. S. Coast Guard vessels or airframes for search and rescue. They have very little surface area above water to minimize the effects on them off winds and waves. Submarine rescue buoys are released in emergencies and for communication purposes.
Шығармашылық
Ойдағы "Пошта буялары" АҚШ Әскери-теңіз күштерінде әдетте жаңа келген теңізшілерді әзілдеу үшін қолданылады, оларға жоқ поштаны табу тапсырылады. Ғарыш буялары – кейбір ғылыми фантастика туындыларында кездесетін, ғарыштағы навигациялық мәліметтерді немесе ескертулерді ұсынатын жылжымайтын объектілер.
Imaginary “Mail buoys” have been used as a prank in the US Navy when a new sailor may be given the task of locating one to retrieve non existent mail. Space buoys, a feature in some science fiction stories which are stationary objects in outer space that provide navigation data or warnings.
Басқа қолданыстар
"Қойма" сөзі ауыспалы мағынада да қолданылуы мүмкін. Мысалы, адам көмек және түсінікпен қарым-қатынас жасау арқылы екінші біреудің көңілін көтеріп, рухын жаңарта алады. Толқын энергиясын пайдаланатын кейбір жүйелерде электр қуатын өндіру үшін қоймалар қолданылады. Weber Stephen Products Co. компаниясын құрған Джордж А. Стивен металл қойманы екіге бөліп, оған дөңгелек қақпағы бар күмбез пішінді гриль жасаған.
The word "buoyed" can also be used figuratively. For example, a person can buoy up ('lift up') someone's spirits by providing help and empathy. Buoys are used in some wave power systems to generate electrical power. George A. Stephen, founder of Weber Stephen Products Co., invented the kettle grill by cutting a metal buoy in half and fashioning a dome shaped grill to it with a rounded lid.