19 ғасырдағы теңіз ваннасы үшін қолданылған құрылғы

Кіріспе

19 ғасырда теңізде шомылу үшін қолданылатын құрылғы.

Шомылу машинасы – 18 ғасырдан бастап 20 ғасырдың басына дейін танымал болған, жағажайдағы адамдарға күнделікті киімдерін шешіп, купальник киіп, теңізге енуге мүмкіндік беретін құрылғы. Шомылу машиналары шатыры және қабырғалары бар ағаштан жасалған арбалар болатын, олар теңізге дейін домалап жетіп, суға кіретін. Кейбіреулерінің қабырғалары толық ағаштан, ал кейбіреулері ағаш қаңқаға жабысқан матадан жасалған, көбінесе екі жағында қабырғалары және екі басында перделі есіктері болған. Шомылу машинасының қолданылуы – теңізде шомылудың әдеп-салт ережесінің бір бөлігі болды, оны "абыройлы" болуға ниеттенген ерлер мен әйелдер сақтаған. Әсіресе Ұлыбританияда, тіпті арбаны пайдаланғанның өзінде, ерлер мен әйелдердің шомылуы көбінесе бөлек болды, осылайша қарама-қарсы жынысты адамдар бір-бірін купальник кигенде көрмеді, бұл қазіргі стандарттармен салыстырғанда өте қарапайым болғанымен, оны қоғамда киюге лайықты деп санамады.

Тарих

Кейбір деректерге сүйенсек, монша машинасы 1750 жылы Маргейт қаласында (Кент) жасалған. Бұл үлгі, әдетте, пайдаланушы суға толық батқанша оны жасыру үшін ойластырылған, себебі сол кезде суға түсуге арналған киімдер кеңінен таралмаған еді және көптеген адамдар жалаңаш шомылған. "Мырза Бенджамин Бил, квакер, монша машинасының авторы. Оның құрылымы қарапайым, бірақ өте ыңғайлы; ал шатырдың көмегімен, шомылудың ләззатын ең жеке және әдепті түрде баюға болады." Скарборо қалалық кітапханасында Джон Сеттерингтон салған 1736 жылғы гравюра сақталған, онда адамдар шомылып жатқан көрінісі бейнеленген. Бұл гравюра монша машиналарының алғашқы дәлелі деп саналады, бірақ Девон облысы бұл оқиға 1735 жылы, бір жыл бұрын болғанын мәлімдейді. Монша машиналары Ұлыбританияда және Британ империясының британдық халқы қоныстанған аймақтарында кеңінен таралған, сонымен қатар Франция, Германия, Нидерланды, Бельгия, АҚШ, Мексика және басқа да елдерде қолданылған. Альберт ханзадасы Уайт аралындағы Осборн үйінің жанындағы Осборн жағажайында, ал Виктория патшайымы сурет салу және шомылу үшін осы монша машинасынан пайдаланған. Ол осындай тәжірибе туралы 1847 жылғы шілде айындағы күнделігіне жазған. Монарх қайтыс болғаннан кейін оның машинасы тауықтарды ұстауға пайдаланылған, бірақ ол 1950 жылдары қалпына келтіріліп, 2012 жылы көрмеге қойылған. Бір жаңалықта былай делінген: "Патшайымның монша машинасы ерекше әшекейленген, алдыңғы жағында верандасы мен перделері болған, ол суға түскенше оны жасыратын. Ішінде киім ауыстыратын бөлме және су өткізгіш унитаз орнатылған". Монша машиналары 1890 жылдарға дейін Англия жағалауларында белсенді пайдаланылды, содан кейін олар жағажайда тұрақтап қалуды бастады. Ұлыбританияда шомылу аймақтарын заңмен бөлу 1901 жылы тоқтатылды, ал монша машиналарының қолданылуы күрт азайды. Кейін олар бірнеше жыл бойы тұрақты киім ауыстыратын бөлмелер ретінде пайдаланылды. 1920 жылдардың басында олар тіпті егде жастағы клиенттерге қызмет көрсететін жағажайларда да дерлік жойылып кетті. Алайда, Эрик Равилиус Суффолк графтығындағы Альдебург қаласында 1938 жылға дейін қолданылып келген арқандары бар дөңгелектердегі монша машиналарының суретін салған. Әлемнің көптеген жерлерінде олар әлі күнге дейін тұрақты ванналар ретінде сақталған.

According to some sources, the bathing machine was developed in 1750 in Margate, Kent. That version was probably intended to conceal the user until they were mostly submerged in the water because, at the time, bathing costumes were not yet common and most people bathed nude. "Mr. Benjamin Beale, a Quaker, was the inventor of the Bath Machine. Their structure is simple, but quite convenient; and by means of the umbrella, the pleasures of bathing may be enjoyed in so private a manner, as to be consistent with the strictest delicacy." In the Scarborough Public Library, there is an engraving by John Setterington dated 1736 which shows people bathing and is popularly believed to be first evidence for bathing machines; however Devon claims this was a year earlier in 1735. Bathing machines were most common in the United Kingdom and parts of the British Empire with a British population, but were also used in France, Germany, Netherlands, Belgium, the United States, Mexico, and other nations. Prince Albert used one at Osborne Beach near Osborne House on the Isle of Wight, as did Queen Victoria, who used it to sketch and for bathing. She wrote about such an experience in her diary in July 1847. After the monarch's death, her machine was used as a chicken coop, but it was restored in the 1950s and put on display in 2012. According to a news report, "The queen's bathing machine was unusually ornate, with a front verandah and curtains which would conceal her until she had entered the water. The interior had a changing room and a plumbed in WC". Bathing machines remained in active use on English beaches until the 1890s, when they began to be parked on the beach. Legal segregation of bathing areas in Britain ended in 1901, and the use of bathing machines declined rapidly. They were then used as stationary changing rooms for a number of years. and, by the start of the 1920s they were almost extinct, even on beaches catering to an older clientele. However, in Aldeburgh, Suffolk, Eric Ravilious was able to paint bathing machines on wheels with winches still in use as late as 1938. In many places around the world they have survived to this day as stationary bathing boxes.

Көркем шығармаларда

"Снарк аңшылығы" кітабында снарк аңшылары қарастыруы керек төртінші "нақты белгі" ретінде суға түсу машиналарына деген құштарлығы көрсетілген. "Иоланте" пьесасында лорд-канцлердің "Түнгі арман әні" жолаушылар кемесін суға түсу машинасынан аса үлкен емес деп сипаттайды. Суға түсу машинасының қолданылуы және жекеленген жүзу 2019 жылы ITV телеарнасында Джейн Остиннің 1817 жылы жарық көрмеген романының негізінде түсірілген "Сэндитон" сериалында бейнеленген. Джейн Остиннің "Қарым-қатынас" романында Лайм қаласының басты көшесі маусым кезінде суға түсу машиналарымен қозғалысқа толы деп айтылады. "Адамның құлдығында" Сомерсет Мом басты кейіпкер Филиптің мұхитта жүзіп, содан кейін "ылғалданып, суықтап, суға түсу машинасына қайтып келгенін" сипаттайды. Уильям Мейкпис Такерейдің "Ванти Фэр" (1847–48) романының 22-тарауында Амелия Седли мен Джордж Осборнның үйлену тойынан кейін: "Жоғарыда аталған рәсімнен он күн өткен соң, біздің таныстарымыздың үш досы Брайтонға келген саяхатшыға бір жағынан оюлы терезелермен, екінші жағынан көк теңіздің әдемі көрінісін ұсынып тұрды. Кейде лондондық көк киімдерінің шетін иесіне тигізіп, сансыз кішкентай толқындармен күлімсіреп, ақ желкендермен жарқыраған мұхитқа ғашық болып қарайды (). "Жазғы шайтан" романында Лиза Клейпас Серафинаны құмдықтың жанында қалған суға түсу машинасына жетеледі. Ол жоғары дөңгелектерде орналасқан, кішкентай, жабық бөлме еді, ал есікке дейін баспалдақтар соғылған. Суға түсу машинасы Уилки Коллинздің "Ақ киімдегі әйел" романында еске алынады. 2020 жылғы "Аммонит" фильмінде Шарлотта Мерчисон суға түсу машинасынан пайдаланады. Энн Бронтенің "Агнес Грей" романының 24-тарауында суға түсу қаласындағы жағажайда таңертеңгі дайындықтар, соның ішінде суға түсу машиналары туралы айтылады.