Кіріспе

Непалда көшбасшыны таңдау процесі

Непалда үш түрлі сайлау өтеді: Федералды парламентке сайлау, провинциялық мәжілістерге сайлау және жергілікті басқаруға сайлау. Осы санаттардың әрқайсысында кезектен тыс сайлаулармен қатар, жалпы сайлаулар да болуы мүмкін. Қазіргі уақытта үш сайлау жүйесі қолданылады: Өкілдер палатасы мен провинциялық мәжілістер үшін параллель дауыс беру, Ұлттық мәжіліс үшін бір мандатты ауыстыру арқылы дауыс беру және жергілікті сайлауларда көп дауыс алған үміткер жеңіске ие болады.

РАНА режимі

1947 жылы премьер-министр Падма Шамшердің үкіметі елдегі басқару жүйесін реформалау мақсатында генерал Бахадур Шамшердің жетекшілігімен Конституция реформасы комитетін құрды. 1948 жылғы Непал Үкіметінің Конституциялық заңы екі палаталы заң шығарушы орган құруды көздеді, онда төменгі палата – Растра Сабха премьер-министр тағайындаған 28 мүшеден өзге 42 сайланған мүшеден тұратын болды. Сондай-ақ, 5-15 мүшеден тұратын сайланған Ауылдық Панчаяты, 10-50 мүшеден тұратын сайланған Қалалық Панчаяты және 15-20 мүшеден тұратын сайланған Аудандық Панчаяты қарастырылды. Осы органдарға сайлау партиялық емес демократия негізінде өткізілуі және барлық ересек азаматтардың сайлау құқығы болуы көзделді. Заң жарияланды, бірақ күшіне енбеді.

Өтпелі кезең

Непалдың 1952 жылғы Уақытша Әкімшілік Заңы, Рана режимі аяқталғаннан кейін король Трибхуван жариялаған, алғаш рет Сайлау комиссиясын құруды көздейді. Бұл заң елдегі 21 жастан асқан барлық азаматтарға ересектерге сайлау құқығын берді. Сэр Айвор Дженнингстің кеңесімен дайындалған Непал Корольдігінің 1959 жылғы Конституциясы елде 109 округ құрды және 21 жастан асқан барлық азаматтардың ересектерге сайлау құқығын қайта бекітті.

Непал Федеративтік Демократиялық Республикасы

Непалдың екінші конституциялық жиналысы әзірлеген 2015 жылғы Непал Конституциясында екіпалаталық заң шығарушы орган туралы қағидалар қарастырылған. Өкілдер палатасы мен Ұлттық жиналыс Непал Федералдық Парламентінің төменгі және жоғарғы палаталары болады. Ел 165 сайлау округіне бөлінді, олардың арқылы Өкілдер палатасына мүшелер көп дауыс алған үміткерді жеңіске шығару арқылы сайланады, ал тағы 110 мүше партиялық тізім бойынша пропорционалды өкілдік жүйесі арқылы сайланады. Непалдың жеті провинциясының әрқайсысы үшін провинциялық жиналыстар құрылды. Бұл жиналыстар бірпалаталы болып, 330 мүшесі көп дауыс алған үміткерді жеңіске шығару арқылы, ал 220 мүшесі партиялық тізім бойынша пропорционалды өкілдік жүйесі арқылы сайланады. Ұлттық жиналыс 56 мүшені төменгі палатаның, провинциялық жиналыстардың және елдің 753 жергілікті әкімшілік бірлігінің басшылары мен орынбасарларынан құралған сайлау коллегиясы арқылы сайлайды. Сайлау комиссиясы Президент, Вице-президент, Федералдық Парламент, Мемлекеттік Заң шығарушы органдар және жергілікті билік органдарына сайлауды ұйымдастырады, қадағалайды, басшылық етеді және бақылайды. Ол сайлау мақсатында сайлаушылар тізімін жасайды және Конституция мен Федералдық заңға сәйкес ұлттық маңызы бар мәселелер бойынша референдумдар өткізеді.

Референдумдар

Непалда 1980 жылғы 2 мамырда өткен, 1980 жылғы үкіметтік жүйеге қатысты бір референдум болды.