Есептеу этикасы: философиялық негіздері мен даму тарихы

Кіріспе

Компьютерлік этика – практикалық философияның бір бөлігі, ол компьютер мамандарының кәсіби және әлеуметтік мінез-құлыққа қатысты шешімдер қабылдауымен айналысады. Георгия университеті математика және компьютерлер кафедрасының профессоры Маргарет Энн Пирс компьютер технологиясын және оны пайдаланумен байланысты этикалық шешімдерді үш негізгі факторға жіктеді: Жеке адамның жеке [этикалық] кодексі. Жұмыс орнындағы этикалық мінез-құлықтың кез келген бейресми кодексі. Ресми этика кодекстерімен танысу.

Қор

Компьютер этикасы тұңғыш рет Уолтер Манермен қалыптастырылды. Ақпараттық этика компьютер этикасының тұжырымдық негіздерін зерттейді, бұл Лучано Флориди сияқты философтар тарапынан қолдау көрсетілген философиялық этиканың бір саласы болып табылады.

Тарих

Компьютер этикасының тұжырымдамасы 1940 жылдары американдық математик және философ, MIT профессоры Норберт Винердің еңбегімен қалыптасты. Екінші дүниежүзілік соғыста зениттік артиллерияда жұмыс істеген кезде Винер және оның әріптестері соғыс машинасына оқ жолдау үшін, оның траекториясын есептеу үшін және нысананы бақылау үшін жабдықталған бөлімдер арасындағы байланыс жүйесін жасады. 1950 жылы Винердің екінші кітабы "Адамның адам ретінде пайдалануы" ақпараттық технологияларға қатысты этикалық мәселелерді терең зерттеп, компьютер этикасының негізгі қағидаларын қалады. Дереккөздің сенімділігі жоқ: себебі – көптеген грамматикалық қателер, сілтемелердің болмауы. Басқа біреудің осыдан өзгеше әрекет етуіне көз жеткізу үшін компьютерлік этика кодексі қажет болды. 1973 жылы Компьютерлік машиналар қауымдастығы (ACM) өзінің алғашқы этика кодексін қабылдады. Кодты жасау комителінің төрағасы компьютерлік қылмыстар саласындағы автор болды. Ол жасанды интеллект әлем үшін пайдалы екенін айтты, бірақ ол даналық сияқты адамдық қасиеттері болмағандықтан ең маңызды шешімдерді қабылдауына рұқсат берілмеуі керек. Кітаптағы ең маңызды тұжырым – таңдау мен шешім қабылдау арасындағы айырмашылық. Ол шешім қабылдау – есептеу процесі, ал таңдау жасау – емес, сондықтан таңдау жасау қабілеті бізді адам етеді деп мәлімдеді. Сол жылы Нью-Йорк қалалық колледжіндегі Компьютер ғылымы профессоры Аббе Мовшовиц "Компьютерлік технологиядағы әлеуметтік мәселелерді зерттеуге қатысты тәсілдер туралы" мақала жариялады. Бұл мақалада компьютерлік технологиядағы әлеуметтік мәселелерді зерттеудегі техникалық және техникалық емес бұрмалаушылықтар анықталып, талданды. 1978 жылы АҚШ Конгресі Қаржылық құпиялылық туралы заңды қабылдады, ол үкіметтің банк шоттарын іздеу мүмкіндігін шектеді. Келесі жылы Оңтүстік Коннектикут мемлекеттік университетінің философия профессоры және сонымен қатар Компьютерлік және қоғам жөніндегі зерттеу орталығының директоры Террелл Уорд Байнум компьютерлік этика бойынша университет курсының оқу бағдарламасын жасады. Байнум сондай-ақ "Метафилософия" журналының редакторы болды. 1985 жылы Нью-Гэмпширдегі Дартмут колледжінің философия профессоры Джеймс Мур "Компьютерлік этика дегеніміз не?" атты эссе жариялады. Сол кезде Компьютерлік сәйкестендіру және құпиялылық туралы заң қабылданды, ол АҚШ үкіметінің борышкерлерді анықтау бағдарламаларын шектеді. 1992 жылы ACM "ACM этика және кәсіби мінез-құлық кодексі" деп аталатын жаңа этикалық ережелер жиынтығын қабылдады, ол жеке жауапкершілік туралы 24 қағидадан тұрды. Үш жыл өткен соң, 1995 жылы Оңтүстік Коннектикут мемлекеттік университетінің философия профессоры, Діни зерттеулер бағдарламасының үйлестірушісі және Компьютерлік және қоғам жөніндегі зерттеу орталығының аға ғылыми қызметкері Кристайна Горняк Кочиковская компьютерлік этика әлемдік этикалық жүйеге айналады деген тұжырым жасады, ал жақын арада компьютерлік этика ақпараттық дәуірдің стандартты этикасы ретінде этиканың орнын толығымен басады. "Қолданбалы және табиғи ғылымдар, есептеу техникасы, инженерлік және инженерлік технологиялар" сияқты университеттер мен колледждерге этикалық аккредитация беру арқылы, этикалық және моральдық принциптерге сәйкес сапалы жұмыстарды ынталандыруға тырысады. 2018 жылы The Guardian және The New York Times газеттері Facebook Cambridge Analytica компаниясына сату үшін 87 миллион Facebook пайдаланушысының деректерін алғанын хабарлады. 2019 жылы Facebook Германиядағы Мюнхен техникалық университетінде этика орталығын құру үшін қаражат құрды. Бұл Facebook-тың компьютерлік этика мәселелері бойынша академиялық институтты қаржыландырған алғашқы жағдайы болды.

The concept of computer ethics originated in the 1940s with MIT professor Norbert Wiener, the American mathematician and philosopher. While working on anti aircraft artillery during World War II, Wiener and his fellow engineers developed a system of communication between the part of a cannon that tracked a warplane, the part that performed calculations to estimate a trajectory, and the part responsible for firing. In 1950, Wiener's second book, The Human Use of Human Beings, delved deeper into the ethical issues surrounding information technology and laid out the basic foundations of computer ethics. Unreliable source: reason=Many grammatical errors. No references. To make sure another person did not follow suit, an ethics code for computers was needed. In 1973, the Association for Computing Machinery (ACM) adopted its first code of ethics. an author on computer crimes, led the committee that developed the code. which talked about how artificial intelligence is good for the world; however it should never be allowed to make the most important decisions as it does not have human qualities such as wisdom. By far the most important point he makes in the book is the distinction between choosing and deciding. He argued that deciding is a computational activity while making choices is not and thus the ability to make choices is what makes us humans. At a later time during the same year Abbe Mowshowitz, a professor of Computer Science at the City College of New York, published an article titled "On approaches to the study of social issues in computing." This article identified and analyzed technical and non technical biases in research on social issues present in computing. During 1978, the Right to Financial Privacy Act was adopted by the United States Congress, drastically limiting the government's ability to search bank records. During the next year Terrell Ward Bynum, the professor of philosophy at Southern Connecticut State University as well as Director of the Research Center on Computing and Society there, developed curriculum for a university course on computer ethics. Bynum was also editor of the journal Metaphilosophy. In 1985, James Moor, professor of philosophy at Dartmouth College in New Hampshire, published an essay called "What is Computer Ethics?" Near the same time, the Computer Matching and Privacy Act was adopted and this act restricted United States government programs identifying debtors. In the year 1992, ACM adopted a new set of ethical rules called "ACM code of Ethics and Professional Conduct" which consisted of 24 statements of personal responsibility. Three years later, in 1995, Krystyna Górniak Kocikowska, a professor of philosophy at Southern Connecticut State University, Coordinator of the Religious Studies Program, as well as a senior research associate in the Research Center on Computing and Society, came up with the idea that computer ethics will eventually become a global ethical system and soon after, computer ethics would replace ethics altogether as it would become the standard ethics of the information age. offer ethical accreditation to University or College applications such as "Applied and Natural Science, Computing, Engineering and Engineering Technology at the associate, bachelor, and master levels" to try and promote quality works that follow sound ethical and moral guidelines. In 2018 The Guardian and The New York Times reported that Facebook took data from 87 million Facebook users to sell to Cambridge Analytica. In 2019 Facebook started a fund to build an ethics center at the Technical University of Munich, located in Germany. This was the first time that Facebook funded an academic institute for matters regarding computer ethics.

Қауіпті жағдайлар

Компьютерлік қылмыстар, жеке өмірдің құпиялылығы, анонимділік, бостандық және интеллектуалдық меншік – компьютерлік этиканың болашағында қарастырылатын тақырыптар. Этикалық мәселелер көптеген физикалық құрылғылардың интернетке қосылуымен байланысты, осылайша заттардың интернеті (IoT) пайда болды. Бұлттық технологиялармен байланысты қауіпсіздік тәуекелдері анықталды, себебі әрбір пайдаланушының әрекеті орталық есептеу орталықтарына жіберіліп, талдаудан өтеді. Amazon Alexa және Google Home сияқты жасанды интеллект құрылғылары пайдаланушылар үйлерінде болған кезде олардың жеке деректерін жинап, бұлтқа жүктейді. Apple-дың Siri және Microsoft-тың Cortana смартфондық көмекшілері пайдаланушы туралы ақпаратты жинап, талдайды, содан кейін ақпаратты пайдаланушыға қайтарады.

Интернет-жазбалардың құпиялылығы

Компьютерлер мен ақпараттық технологиялар жеке деректерді жинау және пайдалану туралы жеке құпияға қатысты алаңдаушылықтарды тудырды. Мысалы, 2018 жылы Google пайдаланушылардың орнын рұқсатсыз бақылағаны үшін сотқа берілді. Сондай-ақ, 2019 жылдың шілдесінде Facebook АҚШ Федералды сауда комиссиясымен пайдаланушылардың жеке құпиясын қорғау жөніндегі агенттікпен жасалған келісімді бұзғаны үшін 5 миллиард долларлық айып төлеуге келісті. Жеке құпияны қорғау және этикалық құралдар саласы уақыт өте дамып, адамдарға өз деректерін интернетте бөлісуден бас тартуға мүмкіндік берді. Бұл көбінесе ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету болып табылады, ол пайдаланушыларға өз деректері олардың келісімінсіз сақталмайтынына және пайдаланылмайтынына көз жеткізуге мүмкіндік береді.

Көшірме жасаудың салдары

Цифрлық ортадағы заңсыз көшірмелердің салдары, әсіресе компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету және жазылған музыка индустрияларында зерттелгені, эмпирикалық зерттеулерге бағытталған экономистердің арасында елеулі алаңдаушылық тудырды. Бағдарламалық жасақтама индустриясы цифрлық көшірмелерге қарамастан дамуда, бірақ жазылған музыка секторы MP3 файлдарын бөлісудің кеңеюіне байланысты кірістердің күрт төмендеуін бастан кешіруде. Төленбеген тұтынудың төленген тұтынуға тигізетін әсерін анықтау қиын, себебі төленбеген тұтыну туралы деректер алу және себеп-салдарлық байланысты орнату қиындықтар тудырады. "Жазба музыканы ақысыз тұтыну төленген тұтынуды қаншалықты ығыстырады?" деген сұрақ қарапайым болғанымен, оған эмпирикалық тұрғыдан жауап беру екі себепке байланысты қиын. Эмпирикалық зерттеулер төленген музыка тұтынуына теріс әсер ететінін тұрақты түрде көрсетеді, бұл жазба музыка сатудың төмендеуіне ықпал етуі мүмкін екенін білдіреді. Киберлоктердің пайда болуы және технологияның жылдам өзгеруі контент индустриясының кірістеріне тигізетін әсерді талдауды одан әрі күрделендіреді, соның салдарынан тұрақты зерттеулердің қажеттілігі және авторлық құқық саясатына жан-жақты қарау қажет, бұл пайдаланушылардың мүдделерін ескереді және суретшілер мен шығармашыларға лайықты үлестіруді қамтамасыз етеді.