Кіріспе

Үндістан муниципалитеті

Жаманғар – Үндістанның Гуджарат штатындағы Жаманғар ауданының орталығы және қаласы. Қала Куч шығанағының оңтүстігінде, штат астанасы Гандинагардтан батысқа қарай орналасқан. Үндістанның ең ірі жеке компаниясы – Reliance Industries компаниясы Жаманғар ауданында әлемдегі ең ірі мұнай өңдеу және мұнай-химия кешенін құрды. Британдық үстемдік кезінде қала Наванагар княздығының астанасы болған. Үндістанның ең ірі жеке компаниясы – Reliance Industries компаниясы Жаманғар қаласынан 28 шақырым қашықтықта әлемдегі ең үлкен зообақты салуда. "Lemon Tree Hotels" салтанатты қонақ үйлер желісі 2025 қаржы жылында Жаманғарда жаңа салтанатты қонақ үйін ашады.

Тарих

Наванагар 1540 жылы Джам Равалмен есімдес княздік мемлекетінің астанасы ретінде құрылды. Жамангар, тарихи түрде Наванагар (жаңа қала) деп аталатын, Саураштра аймағындағы джедедждердің ең маңызды және ең үлкен княздік мемлекеттерінің бірі болды. Бұл он үш зеңбірекпен салют беретін мемлекет еді. Тарихи деректерге сүйенсек, Гуджарат сұлтаны Бахадур Шах Джам Лакхаджиге Павагадты қоршаудағы рөлі үшін он екі ауыл сыйлады. Ауылдарды иеленгеннен кейін көп ұзамай, Джам Лакхаджиді оның туыстары Тамачи Деда мен Джам Хамир Джадеджа өлтірді. Оның ұлы Джам Рауал әкесінің өлтірушілерін өлтіріп, Кучтің билеушісі болды. Куч мемлекеті Гуджарат сұлтандығынан жартылай тәуелсіз болды. Хамирдің ұлдары Кенгар және Сахиб Гуджарат сұлтанының қызметінде болды. Бір ауда ағайындылар сұлтанды арыстаннан құтқарды. Олардың батырлығы үшін сый ретінде сұлтан олармен бірге әскер жіберіп, өздерінің патшалықтарын қайтарып алуға көмектесті. Джам Рауал екі ханзаданың император әскерімен Кучке қайтып келе жатқанын естіген соң шайқасқа дайындалды. Раджпуттардың жоғарғы құдайы Ашапуражи Джам Рауалға түсінде көрінді. Ол Джам Рауалдың Хамиржиді өлтірмеуге берген сертін бұзғанын, бірақ оны бұрын құрметтегендіктен жазаламағанын айтты. Ол Джам Рауалдың енді Кучте тұрмауы керектігін жеткізді. Джам Рауал мен оның сүйіктілері Кучтен шығып бара жатқанда, Джам Лакхаджиді өлтіруге қатысқан басты қылмыскер Тамачи Дедаға шабуыл жасап, өлтірді. Джам Рауал Амран қаласын және оның айналасындағы жерлерді басып алып, Дхрол провинциясын өзінің кіші інісі Хардхолжиге тапсырды. Хардхолжи Хамбалия маңындағы Митой шайқасында қаза тауып, тақты үлкен ұлы Жасоджиге қалдырды. Джам Рауал Саураштраның бір бөлігін басып алып, 999 ауылдан тұратын Халар патшалығын құрды. Қазіргі Жамангарда аң аулау кезінде Джам Рауалдың аңшылық иттерін оларға қарсы тұрған батыл қоян қорқытты. Джам Рауал осы жерде мұндай қояндар өсе алса, онда осында туған еркектер басқалардан артық болады деп ойлады. Сондықтан ол осы жерді өзінің астанасы етті. Шраван айының ақ күнінің жетінші күні, 1956 жыл (1540 жылдың тамызы), Рангмати және Нагмати өзендерінің жағасында Джам Рауал жаңа астанасының негізін салып, оны Наванагар (жаңа қала) деп атады. Бірнеше ғасырдан кейін оның аты Жамангарға, яғни Джамдар қаласына өзгерді. 18 ғасырда Наванагарды батырлығымен және әскери шеберлігімен танымал болған Джадеджа раджпуттары басқарды. Олар көршілес мемлекеттермен көптеген шайқастарда соғысып, аймақты шетелдік шабуылдардан қорғауда маңызды рөл атқарды. 1807 жылы Наванагар британдық үстемдік астындағы княздік мемлекетке айналды. Мемлекеттің алғашқы билеушісі Махараджа Ранжит Сингхджи болды, ол прогрессивті саясатымен және мемлекетті жаңғыртуға жасаған күш-жігерімен танымал болды. Ол көптеген мектептер, ауруханалар және басқа да қоғамдық нысандар салып, халқының өмірін жақсарту үшін бірқатар реформалар енгізді. Жәмсаиб 1920 жылдары билік құрған кезінде қаланың қазіргі инфрақұрылымын құруға үлкен үлес қосты. Джам Сахеб Шри Дигвижайсинхжи Ранжицинхжи 1940 жылдары Наванагар княздік мемлекетінің құрамында болған кезде қаланың дамуын одан әрі кеңейтті.

Экономика

Жергілікті тұрғындар ата-бабаларының балық аулау кәсібінен бас тартып, индустрияландыру және бірнеше ірі компаниялардың келуімен байланысты жаңа жұмыс орындарына көшті. Қала халқының шамамен 10%-ы дәстүрлі Бандани матасын өндіру және экспорттау арқылы табыс табады. Диджэм Жамангарда жүн маталар шығаратын бірлескен фабриканы басқарады. Ол Үндістандағы жүн тоқыма өнеркәсібінде маңызды рөл атқарады. Жамангар бұрын "Мыс қаласы" деп белгілі болған, себебі онда 5000-нан астам ірі және 10000 шағын шеберханалар орналасқан, олар мыс бұйымдарын өндіреді. Көптеген шеберханалар Шанкар Текри, ГИДК III кезеңі, М.П. Шах Удхьягнагар және Даред ГИДК II өнеркәсіптік аймақтарында және олардың маңында орналасқан. Шеберханалар экспортқа мыс бөлшектерін және экструзияланған таяқшаларды дайындайды. Жамангар – Үндістандағы мыс бұйымдарын өндірушілердің ең ірісі. Жамангар "Мұнай қаласы" ретінде танымал, өйткені онда әлемдегі ең ірі мұнай өңдеу зауыттары орналасқан. Жамангар мұнай өңдеу зауыты – Reliance Industries Limited компаниясына тиесілі жеке сектордағы шикі мұнайды өңдеу зауыты. Зауыт 1999 жылдың 14 шілдесінде іске қосылды және әлемдегі ең ірі өңдеу зауыты болып табылады. Nayara Energy Vadinar мұнай өңдеу зауытына ие. Үндістандағы екінші ірі бір орынды мұнай өңдеу зауыты Гуджарат штатының Вадинар қаласында орналасқан. Жамангарда Үндістан Әуе күштерінің, Үндістан Армиясының және Үндістан Теңіз күштерінің базалары бар. Қала Пакистанға жақын стратегиялық маңызға ие. Сонымен қатар, онда бокситтің қоры көп, оның кен орындары штаттың жалпы өндірісінің 95%-ын құрайды.

Дін

Жаманғарда бірнеше храм бар, мысалы, Сидднатх Махадев храмы, Бадри Кедар Натх, Нилкантх Махадев храмы және қалалық әкімшілік ғимаратының жанындағы Бхид Бханжан Махадев храмы, сондай-ақ К. В. жолындағы Каши Вишванатх храмы. Ол сонымен қатар төрт мәрмәр джайнистік храмдарымен де танымал: Вардхман Шах храмы, Раиси Шах храмы, Шет храмы және Васупуджай Свами храмы. Бұл храмдардың бәрі 1574-1622 жылдар аралығында салынған. Жаманғарда 30-дан астам джайнистік храм бар. Ранмал көлінің оңтүстік-шығыс жағындағы Бала Хануман храмы "Шри Рам, Джей Рам, Джей Джей Рам" мантрасын үздіріспей оқуымен белгілі. 1964 жылдың 1 тамызынан бастап бұл оқу тәулік бойы жалғасып, храмды Гиннес рекордтар кітабына енгізді. Жыл сайын мыңдаған ізбасар храмға келеді. Бөлешвар Махадев храмы Шравани Амас күні жыл сайын жәрмеңке өткізеді. Қасиетті Шравана айында Бухра-Хаджираның жанындағы құрғаған өзен арналарында индуисттік жәрмеңкелер ұйымдастырылады.

Бөлешвар Махадев ғибадатханасы

Бөлешвар Махадев ғибадатханасы Лалпур ауданының Мурила ауылынан шамамен алыс жерде орналасқан. Ғибадатхана Дхандар өзенінің жағасында орналасқан.

Бхуджио Котхо

Бхуджио-Кото Лакхота көлінің жағасында, Хамбалия қақпасының жанында орналасқан. Бұл бес қабатты ескерткіш қаланы басып кірулерден қорғады. Бірінші қабатта барлық бағытта қарулар орналастырылған. Қабырғаларда мылтықтар үшін тесіктер жасалған. Жоғарғы қабатта билеп тұрған тауыс бейнесі бар су резервуары орналасқан. 2001 жылғы жер сілкінісі кезінде Бхуджио-Кото ішінара қирады.

Бохра Хажира

Бохра хажира - 1540 жылы Джам Равал салған ақ мәрмәр мавзолей.

Хамбалия қақпасы

Вазир Мераман Хава 17 ғасырда Хамбалия қақпасын салдырған. Бұл сол дәуірден сақталған екі қақпаның бірегейі.

Пратап Вилас сарайы

Ранжитсинхжи әмірі билік еткен кезде салынған Пратап Вилас сарайы еуропалық сәулет стиліндегі және үнді ою-өрнектері бар. Бұл Калькуттадағы Виктория ескерткіш ғимаратының үлгісі, бірақ оның күмбездері үнді сәулетінің дәстүрінде салынған. Күмбездердің үшеуі шыныдан жасалған. Сарайдың бағаналарында өрімдер, гүлдер, жапырақтар, құстар мен жануарлар бейнеленген. 2001 жылғы жер сілкінісі салдарынан сарайдың парапеттеріне зақым келді және кейбір бұрыштардағы шатыр деңгейіндегі жоғарғы қабырғалардың бөлініп кетуіне байланысты қымбат шығынға ұшырады.

Сайфи мұнарасы

Сәулетші Сәйідна Таһер Сайфуддин 1922 жылы Сәйфи мұнарасын салды. Мұнараның ортаңғы, ең биік бөлігінде сағат орналасқан.

Шантинатх ғибадатханасы

Шантинатх ғибадатханасы Джамнагардағы Беди қақпасының оңтүстік-батысында орналасқан. Ғибадатханада күрделі өрнектер мен джайни қасиеттілерінің өмірін бейнелейтін қабырға суреттері бар. Едені мәрмәрден жасалған және сары, қара, ақ және қызыл түстердегі ерекше джайни үлгілерімен әсемделген. Шантинатха – джайнизмдегі он алтыншы Тиртханкара және осы ғибадатхананың аты осымен байланысты.

Күн сәулесін түсіретін бөлме

Сонымен қатар, Ранжит полирадиотерапия институты деп белгілі солярийді француз архитектор Жан Саидман Жам Шри Ранжицинджи үшін жобалаған. Бұл ақырындап айналатын мұнара күн бойы күн сәулесін таратып, тері ауруларын емдеуге арналған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франциядағы екі ұқсас солярийдің қирауына байланысты, бұл әлемде, әсіресе Азияда, өзінің түріндегі жалғыз ғимарат болып саналады. Медицина және емдеу саласындағы прогресске байланысты, қазір ол қолданыстан шығып, жұмыс істемейді.

Вардман-шахтың ғибадатханасы

Вардман-шах ғибадатханасы – Джамнагардағы маңызды джайни ғибадатханаларының бірі. Оның киіз үйі джайнизмнің бірінші Тиртанкарасы – Адинатжиге арналған. Құрылысы 1612 жылы Ям Джасаджи I билік еткен кезде басталып, 1620 жылы аяқталды. 1622 жылы әуеқерлер басты ғимараттың төңірегіне 52 кішкентай дри немесе ғибадатхана салды.

Уиллингдон жарты ай

Уиллингдон жарты айлы ауданы Ранжит Сингхтің шалап ауданын алмастыру үшін салынған. Сингхтің Еуропаға саяхаттарынан шабыттанған, бұл – жертөледе үлкен, жоғарғы қабатта кішірек болатын күмбезді аркалар галереясы. Оның иісті қабырғаларында пилястрлар, ал парапетінде балюстрадалар орналасқан. Жарты айдың ортасында Жам Сахабтың мүсіні орнатылған. 2001 жылғы Гуджарат жер сілкінісі осы сауда орталығына шамалы зиян келтірді.

Спорт

Криккет – Джамнагардың маңызды спорты. Көптеген үндістандық тестілік крикетшілері Джамнагардан шыққан, олардың ішінде Вину Манкад, Индражитсинджи, Ажай Жадеджа және Равиндра Жадеджа бар. 1908 жылы Шри Шри Жам Ранжитсинджи Ажитсинджи павильонының крикет алаңын салдырған. Үндістанның "Ранжи" және "Дулеп" кубоктары Жамнагар ханзадаларының құрметіне аталған. Қалалық әкімшілік бассейн, бадминтон корты және басқа да жабдықтары бар спорт кешенін салды. Сонымен қатар, 80 жыл бұрын Джамнагардың бұрынғы билеушілері салдырған Суммаир спорт клубы да бар. Онда бассейн, теннис, сквош және бадминтон корты, бильярд залы, үстел теннисі ойнауға арналған зал және қонақ үй орналасқан.

Мұражайлар

Кота бекінісі музейінде мүсіндер, монеталар, жазулар, мыс тақталар және кит қаңқасы бар. Мұражайда едендегі кішкентай тесікке үрлеп су шығаратын ескі құдық та бар. Лахота мұражайы бұрынғы Лахота сарайында орналасқан. Бұл шағын мұражайда 9-18 ғасырлардағы мүсіндер, көне қару-жарақтар және айналағы аудандағы ортағасырлық ауылдардан табылған қыш ыдыстар бар.

Бхучар Мори Шахид Ван

Бхучар Мори Шахид Ван – Жамангар ауданындағы Дхролдың солтүстік-батысында орналасқан үстірт және тарихи орын. Бұл жер Бхучар Мори шайқасымен мәшһүр. Мұнда ескерткіш және үлкен бағы, балаларға арналған ойын алаңы, кішкентай жасанды тау және пикниктерге арналған шатыр сияқты құрылымдары бар саябақ орналасқан. Атақты Аджаджиге арналған ескерткіш тас та бар. Сонымен қатар, 1591 жылдың шілде айында Катьявар (Наванагар мемлекеті) әскері мен Моғол әскері арасында болған шайқасты бейнелейтін қабырға мүсіндері сақталған.

Гүлаб Құнварба Удхян

Ғұлаб Күнварба Удхян сарай алаңының қарсы бетінде орналасқан ботаникалық бақ.

Жам Ранжициндзи саябағы

Жамангар қалалық әкімшілігі жақында Ранжит Сагар тоғанының жанында "Жам Ранджитсинхжи" саябағын жасады. Саябақта түрлі-түсті фонтандары бар бақша бар. Балаларға арналған ойын алаңдары да бар.

Теңіз ұлттық паркі

Куч шығанағындағы теңіз ұлттық паркі – Үндістанның алғашқы теңіз қанағаттандырғышы. Қала орталығынан шамамен алыс жерде орналасқан, бұл паркте 42 аралдан тұратын архипелаг бар, ол мәржән рифтерімен және мангр тоғайларымен танымал. Бұл аймақ құстарды, дельфиндерді, қанатсыз дельфиндерді, теңіз тасбақаларын және тропикалық балықтарды тартады.

Сардар Пател ойын-сауық паркі

Сардар Пател ойын-сауық паркін Жамангар қалалық әкімдігі (ЖҚӘ) салған. Оның ең басты көрікті жерлері – музыкалық би фонтаны, балаларға арналған жаңбырлы би фонтаны, жастарға арналған би залы, йога залы және шағын концерт залы. Мұнда түрлі серуендер, бақшалар мен ойын автоматтары да бар.

Сонапури

Сонапури немесе Кремация паркі – қала орталығынан шалқара орналасқан крематорий. Саябақпен қоршалған ғимаратта Рамаяна дастаны және түрлі құдайлар, қасиетті әйелдер мен әулиелерді бейнелейтін мүсіндер мен суреттер бар. Жағылған оттардың жанында "Сансар чакра" атты инсталляция өмір кезеңдерін көрсетеді.

Білім

Жаманғарда көптеген жеке және мемлекеттік қаржыландырылатын мектептер бар, оның ішінде Жавахар Наводая Видялая; Подар халықаралық мектебі және Жаманғар қаласындағы Сент-Ксавьер орта мектебі. Жаманғарда сондай-ақ стоматологиялық және медициналық колледждер де бар, олардың ішінде М. П. Шах медициналық колледжі және Гуджарат Аюрведа университеті. Сондай-ақ, гуманитарлық, экономикалық және табиғи ғылымдар бойынша бірнеше колледжлер бар.

Амритсар Жамангар тас жолы ((NH-754)

Амритсар-Джамнагар тас жолы (NH 754) – Үндістанның солтүстік-батыс бөлігінде салынып жатқан, 1257 шақырымдық, 6 қатарлы жылдам бағытты автомобиль жолы. Бұл тас жол Амритсар мен Жамнагар арасындағы қашықтықты бұрынғы 1430 шақырымнан 1316 шақырымға дейін (Капуртала-Амритсар бөлігін қоса алғанда) және саяхат уақытын 26 сағаттан 13 сағатқа дейін қысқартады. Бұл – Бхаратмала және Амритсар-Джамнагар экономикалық дәлізінің (EC 3) бір бөлігі. Ол Пәнджаб, Харьяна, Раджастан және Гуджарат штаттарынан өтеді. Тас жол стратегиялық маңызға ие, себебі ол HMEL Bathinda, HPCL Barmer және Reliance Industries Limited (RIL) Jamnagar компанияларының 3 ірі мұнай өңдеу зауытын байланыстырады. Сонымен қатар, ол Батиндадағы Гуру Нанак Дев жылу электр станциясын және Шри-Ганганардағы Суратгарх супер жылу электр станциясын байланыстырады. Күн сайын Мұмбаиге төрт пойыз, ал апта сайын елдің солтүстігіндегі, шығысындағы және оңтүстігіндегі ірі қалаларға пойыздар қатынайды.

Әуежай

Қаланың әуежайы бар, күн сайын Мұмбайға тікелей рейсі бар, ал аптасына үш рет Хайдарабад және Бенгалуру қалаларына рейстер қатынайды. Әуежай Үндістан Әскери-әуе күштерінің бекінісінде орналасқан.

Коммуналдық қызметтер

Сикка жылу электр станциясы – Джамнагар қаласының жанында орналасқан көмірмен жұмыс істейтін электр станциясы. Қалада GTPL сияқты түрлі кабельдік операторлармен қатар, Tata Play, Airtel, DishTV және Videocon D2H спутниктік теледидары (DTH) қызметтері қолжетімді. Bharat Sanchar Nigam Limited (BSNL) кеңжолақты интернетпен қамтамасыз етеді. Reliance компаниясы 4G қызметін іске қосты, ол Reliance Jio деп аталады. Vi, Airtel, Reliance және BSNL-ді қоса алғанда, барлық ұялы байланыс операторлары Джамнагарда қызмет етеді. Джамнагар – Үндістанның батыс бөлігіндегі ірі қала және аудан. Мұнда көптеген туристерді қызықтыратын көптеген заманауи туристік орындар бар. Бұл қала үздіксіз даму жолымен қадам басып келеді. Туристерге жайлы болуы үшін қалада көптеген жақсы қонақүйлер мен демалыс орындары бар. Мұнда көптеген заманауи мүмкіндіктер қарастырылған. Bandhani, Ghughra, мыс бұйымдары және тағы да басқа көптеген өнімдер осы жерде танымал.

Медиа

Барлық Үндістан радиосы 100,1 МГц жиілігінде хабар таратады. Top FM радиосы 91,9 МГц жиілігінде хабар таратады. Radio Mirchi радиосы 95 МГц жиілігінде хабар таратады. Джамнагар қаласында бірнеше тілде, соның ішінде The Times of India, Economic Times, Indian Express және Business Standard сияқты күнделікті жергілікті және ұлттық газеттер қолжетімді. Гуджарати тілінде жарияланатын жергілікті газеттерге Aajkaal, Bhoomi, Jamnagar Bhaskar, Khabar Gujarat, Lokwat және Nobat кіреді. The Princely State – жергілікті ағылшын тіліндегі газет.