Кіріспе
Лондонның орталық ауданы Клеркенвелл – Англияның Лондон қаласының орталығындағы аудан. Клеркенвелл орта ғасырлық дәуірден бастап ежелгі приход болған, қазір Лондонның Ислингтон ауданының оңтүстік-батыс бөлігін құрайды. Клеркенвеллдің орталығында Сент-Джеймс шіркеуі мен жақын орналасқан Клеркенвелл Грин жатыр. Лондон қаласының шетінде орналасқан бұл жер Сент-Джон монастырының орны және көптеген құдықтар мен шипажайларға, оның ішінде Сэдлерс Уэллс пен Спа Гринге ие болған. Ауданының атына аталған құдық 1924 жылы қайта табылды. Нортгемптон маркизі Клеркенвеллдегі көптеген жерлерге иелік еткен, бұл Нортгемптон сквері, Спенсер көшесі және Комптон көшесі сияқты жер-атауларда көрініс тапқан. Сағат жасау және сағат жөндеу салалары бұрын өте маңызды болған, әсіресе Нортгемптон сквері маңындағы аймақта. 20-шы ғасырда Клеркенвелл сәулет және дизайн орталығы ретінде танымал болды. Клеркенвеллде Сити университеті мен Корольдік поштаның Маунт-Плезант сұрыптау кеңсесі орналасқан. Оған Фаррингдон және Эксмұт базары кіреді.
Clerkenwell ('/k//l//ɑr//k//ən//w//ɛ//l/) is an area of central London, England. Clerkenwell was an ancient parish from the medieval period onwards, and now forms the south western part of the London Borough of Islington. The church of St James in Clerkenwell Close and nearby Clerkenwell Green sit at the center of Clerkenwell. Located on the edge of the City of London, it was the home of the Priory of St John and the site of a number of wells and spas, including Sadlers Wells and Spa Green. The well after which the area was named was rediscovered in 1924. The Marquess of Northampton owned much of the land in Clerkenwell, reflected in placenames such as Northampton Square, Spencer Street and Compton Street. The watchmaking and watch repairing trades were once of great importance, particularly in the area around Northampton Square. In the 20th century, Clerkenwell became known as a centre for architecture and design. Clerkenwell is home to City University and the Royal Mail's Mount Pleasant sorting office. It includes the neighbourhoods of Farringdon and Exmouth Market.
География
Госвелл көшесі Клеркенвелл приходтарының шығыс шекарасын құрады, ал Флит өзені – қазір Фаррингдон жолы мен басқа көшелердің астында жатқан – Холборнмен және ішінара Сент-Панкраспен батыс шекараны құрады. Бұл екі көршілес аймақпен батыс шекарасы қазір Лондонның Ислингтон ауданының Камден ауданымен батыс шекарасының бір бөлігі ретінде қолданылады. Пентонвилл солтүстік Клеркенвеллдің бөлігі, ал оңтүстік бөлігі кейде сол аттас теміржол стансасының құрметіне Фаррингдон деп аталады – ол Фаррингдон жолынан (Фаррингдон көшесінің жалғасы) аталған және бастапқыда Фаррингдон көшесі станциясы деп аталды. Финсбери қалалық әкімдігі мен Финсбери иелігі Финсбери емес, Клеркенвеллде орналасқан. Олар бұрынғы Финсбери метрополитен ауданының атымен аталған, оған Клеркенвелл, Финсбери және басқа да аймақтар кірген.
Тарих
Клеркенвелл аймағындағы көше аттарының шығу тегін анықтау үшін «Клеркенвелл және Финсбери көшелерінің атаулары» деген мақаланы қараңыз.
Қызметкерлер құдығы
Clerkenwell өзінің атын Фаррингдон-лейндегі Клерктер Құдығынан алған (clerken – орта ағылшын тіліндегі «клерк» сөзінің көпше түрі, «клерк» сөзінің бір түрі, сауатты адам немесе дін қызметкерін білдіреді). Атаудың ең алғашқы сақталған жазбасы 1100 жылға дейін барады. Орта ғасырларда Лондон шіркеулерінің қызметкерлері жыл сайын Киелі кітаптарға негізделген құпия пьесаларды осы жерде қойды. Құдықтың бір бөлігі бүгінге дейін сақталған, ол 1980 жылдары салынған Well Court деп аталатын ғимаратқа енгізілген. Оны Фаррингдон-лейндегі сол ғимараттың терезесі арқылы көруге болады. Құдыққа кіруді Ислингтон жергілікті тарих орталығы басқарады, ал сапарларды алдын ала келісім бойынша ұйымдастыруға болады.
Монастырлық дәстүрлер
Иерусалимнің Сент-Джон госпитальдық рыцарларының монахтар орденінің Англиядағы бас штабы Клеркенвелл приорлығында орналасқан. (Бақытты Герард крест жорықтары кезінде медициналық көмек көрсету үшін орденді құрды.) Сент-Джон қақпасы (Сэр Томас Доквра 1504 жылы салған) приорлық қақпасының қайта салынған түрінде сақталған. 1504 жылы Сент-Джон алаңында орнатылған қақпасы, монастырлар таратылғаннан кейін түрлі мақсаттарға қызмет етті. Мысалы, ол 1731 жылы «Джентльмендер журналының» дүниеге келген жері болды және доктор Джонсонның осы журналмен байланысты жұмыстарының куәсі болды. Қазіргі заманда қақпа үйі қайтадан орденмен байланысты болды және 20 ғасырдың басында Сент-Джон жедел жәрдем қауымдастығының бас кеңсесіне айналды. Орденнің шіркеуінің астында ерте ағылшын криптасы сақталған, ол соғыс кезіндегі бомбалаудан кейін 1950 жылдары жаңадан салынды. Джонсонның үлкен қызығушылығын тудырған «Кок-Лейн жындысының» әйгілі алдауы осы жерге жақын орын алды. Приорлыққа іргелес Бенедиктин орденімен байланысты Сент-Мэри әйелдер монастыры орналасқан, ол қазір толығымен жойылды, сондай-ақ 1792 жылы бұрынғы шіркеу орнында қайта салынған Сент-Джеймс шіркеуі болды, ол жартылай нормандық еді. Лондон қаласының шекарасына жақын орналасқан Чартерхаус бастапқыда картузиандық монастырь болған. Монастырлар таратылғаннан кейін Чартерхаус жеке үйге айналды, ал оның иесі Томас Саттон оны мектеп және қайырымдылық үйі ретінде қалдырды. Қайырымдылық үйі әлі де бар, бірақ мектеп Суррейге көшірілді және оның жерінің бөлігі қазір Бартс және Лондон медицина және стоматология мектебінің кампусы болып табылады.
Қара Мэридің шұңқыры
Black Mary's Hole – Флит өзені аңғарының шығыс, Клеркенвелл жағындағы төмен жатқан аймақтағы жергілікті ауылдық елді мекен болатын. Аймаққа "Қара Мэридің ойығы" және "Робин Гуд" даласы кіретін, ал бұрынғы жергілікті пабтың атауы – "Түлкілер шығанағы" осы аймақтың тәртіпсіздігін көрсететін секілді. Бұл жер ер адамдардың (гейлердің) кездесу орны ретінде де танымал болды.
Жаңа өзен батыс
1604 және 1613 жылдар аралығында Жаңа өзеннің салынуы нәтижесінде қазіргі Розебери даңғылындағы Клеркенвеллде Жаңа өзен басы құрылды. Жаңа өзен Лондонды Хертфордширден таза ішу суымен қамтамасыз ету мақсатымен салынды, ал Жаңа өзен басында бастапқыда дөңгелек су қоймасы – Дөңгелек тоған және оған іргелес Су үйі орналасқан. Осы жерден су ағаштан жасалған магистральдық құбырлар желісі арқылы Лондонның су резервуарларына жеткізілді. Жылдар өте келе Нью-Ривер-Хед кешені жел диірмендері, жылқымен жұмыс істейтін сорғылар және ақырында бу машиналарымен қоздырылатын қосымша су қоймалары мен сорғы станцияларының салынуымен кеңейді. 1820 жылы өзенге иелік ететін Нью-Ривер компаниясы кеңселерін кеңейтілген Су үйіне көшірді, осылайша бұл орын Лондонның сумен жабдықталу әкімшілігімен 170 жылға жуық байланысты болды. 1920 жылы Метрополитен су басқармасы Нью-Ривер-Хедте жаңа кеңсе ғимаратын ашты, ол 1989 жылы Темза су басқармасы жекешелендірілгенге дейін Лондонның сумен жабдықтау бас кеңсесі болып қызмет етті. Қазіргі уақытта бұл аумақ негізінен тұрғын үйлермен ғана пайдаланылуда, оның ішінде қайта жаңартылған ғимараттар мен жаңадан салынған пәтерлер үйлері бар. Жақын орналасқан Майлн және Чадвелл көшелері оның құрметіне аталған. Аймақ неоклассикалық және грек қайта жаңғыру стиліндегі көшелер мен террасалар қатарынан тұрады. Жер аттары Нью-Ривер компаниясына сілтеме жасайды, соның ішінде Хертфордширдегі Жаңа өзеннің бастауына байланысты Амвелл көшесі және Ривер-стрит.
Ллойд Бейкер мұражайлары
Ллойд Бейкердің иелігі 1820 жылдан 1840 жылға дейін Жаңа өзен иелігінің батыс жағына орналастырылды. Ол атын епископ Уильям Ллойдтың отбасынан алған, ол өзінің тәрбиеленушісі, Кларендон графинясы Флауэр Бекхаузден, «Жаңа өзен» компаниясының акционерінен бұл жерді мұраға алған. Бұл иелікке неоклассикалық фронтонды виллалар және бақша алаңдары тән.
Жақсы танымал
Лондон қабырғасының сыртындағы қала маңы болғандықтан, Клеркенвелл біршама пуритандық қалалық билеушілердің құзыретінен тыс қалды. Осының салдарынан "заңсыз және тәртіпсіз жиналатын орындар мен үйлер" көбейді, онда "көптеген тәртіпсіз, босқұс және кешірімсіз адамдар тұрды, атап айтқанда кедей шатырлар мен тұрлақтар, жалқылар мен кәсібі жоқ адамдардың үйлері, сарайлар, қонақүйлер, сыраханалар, таверналар, тұрғын үйге айналған бақша үйлері, тамақтандыру орындары, ойын үйлері, боулинг аллеялары және бордельдер". Елизавета дәуірінде Клеркенвеллде жаман атқа ие бордель ауданы болды. Шекспирдің "Генрих IV, 2-бөлім" пьесасында Фальстаф әділ Шаллоның "жастық шағының ерсілігі мен Тернбулл көшесінде жасаған істерімен мақтанып жүргеніне" шағымданады. Қазір Турнмилл көшесі деп аталатын және Фаррингдон станциясына іргелес бұл көше бордельдерімен әйгілі болды және Сугденнің Топографиялық сөздігінде "Лондонның ең жағымсыз көшесі, ұрылар мен адал емес әйелдердің тоғысқан жері" деп сипатталған. Клеркенвелл Брайдуэлл - бұзақылар мен қаңғыбас үшін түрме және түзету мекемесі, қатал жазалау мен кең таралған жыныстық жемқорлықпен танымал болды.
Түрмелер
Клеркенвеллде үш түрме орналасқан: Клеркенвелл Брайдвелл, Колдбат Филдс түрмесі (кейін Клеркенвелл түрмесі) және Жаңа түрме, кейін Клеркенвелл қамау үйі. 1867 жылы осы қамау үйде болған Клеркенвелл оқиғасы (Clerkenwell Outrage) аса танымал, онда ирланд республикашылдары (фениандар) түрме қабырғасын жарған кезде Корпорация қатарындағы тұрғын үйлерде көптеген адам қаза тапты. Қамау үйі 1890 жылы бұзылып, бірақ оның астындағы кең көлемді жертүрлер мен камералар, қазір Клеркенвелл катакомбалары деп аталады, сақталды. Олар Ұлыбританияны бомбалау кезінде (Blitz) бомбадан қорғаныш ретінде қайта ашылды және бірнеше жыл бойы шағын туристік нысан ретінде жұмыс істеді. Катакомбаларда түрлі фильмдердің түсірілімдері жүргізілді.
Өнеркәсіптік революция
Өнеркәсіптік революция бұл аймақты күрт өзгертті. Ол сыра қайнату, арақ жасау және баспа өнеркәсібінің орталығына айналды. Сағаттар, теңіз хронометрлері мен сағаттар жасаумен ерекше атаққа ие болды, бұл іс бір кезде аймақтың көптеген халқын жұмыспен қамтыды. Гүлденген қолөнер шеберханалары әлі де зергерлік бұйымдар жасау сияқты дәстүрлі кәсіптердің кейбірін жалғастыруда. Клеркенвеллде қазір меншігі бөлінген, баспаханасы Лондонның солтүстігіне, ал баспасы Шотландияға көшірілген «Визербилер» баспа компаниясы орналасқан (Witherby Publishing Group-ты да қараңыз). Клеркенвелл Лондонның итальяндық ауданы ретінде индустриялық революция кезінде танымал болды, бірақ итальяндық тұрғындардың жалпы саны бір уақытта 2000-нан аспады. «Кодак Юнайтед Компани» 41–43 Клеркенвеллде фабрика мен дүкен ашып, жұмыссыз зергерлер мен сағат жасаушылардың көптігін пайдаланып, өздері өндірген және жөндеген стереоскопиялық және қалталық бүктемелі камераларын жасады. Бұл оларға бром негізіндегі қағаздар мен негативтерге қажетті химиялық заттарға оңай қол жеткізуге де мүмкіндік берді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде олар қауіпсіздік мақсатында басқа жерге көшірілді, себебі Остің бомбалары соғысқа қажетті фотожабдықты жояды деп қорқынышты.
Клеркенвелл Грин
Клеркенвелл Грин ескі ауылдың орталығында, шіркеудің жанында орналасқан және тұрғын үйлер, кеңселер мен пабтардың қосылған жері, үлкен бұрынғы Мидлсекс сессиясы үйімен басым. Ол 1782 жылы салынған, Виктория дәуірінде кеңейтілген, ал 21 ғасырдың басында масондық зал ретінде қолданылған. Атауы – тарихи қалдық сияқты. Клеркенвелл Гринде 300 жылдан астам уақыттан бері шөп өспейді. Дегенмен, тарихы туралы біршама түсінік беру үшін, ол қазіргі Орталық Лондонның жақсы сақталған ауылдық орталықтарының бірі болып көрінеді. Чарльз Диккенстің «Оливер Твист» романында Клеркенвелл Грин – Фагин мен «Артфул Доджер» Оливерді бұрын мұнда өткен көшпенді сауда орындарында қалта ұрлығына баулыған жер. Оның сөзімен айтқанда, бұл «Клеркенвеллдегі ашық алаң, кейбір бұрмалаулармен әлі де «жасыл» деп аталады», дегенмен онда ешқандай «жасылдандыру» жоқ. Шындығында, Диккенс бұл аймақты жақсы білген және Клеркенвелл Гринды Сент-Джон көшесімен байланыстыратын Секфорд көшесіндегі Финсбери жинақ банкінің тұрақты клиенты болған. Хокли-ин-д'Оул – Клеркенвелл Гриннің 17-18 ғасырларда бұқа бағып, аюмен күрестіріп, осы сияқты іс-шаралар өткізілген аймағы.
Радикализм
Клеркенвелл Грин тарихи тұрғыдан радикализммен байланысты, 16 ғасырдағы лоллардтар, 19 ғасырдағы чартистер және 20 ғасырдың басындағы коммунистер осы орынмен аты шықты. 1902 жылы Владимир Ленин «Искра» газетінің басылымын 37а Клеркенвелл Гриндегі Британдық Социал-демократиялық федерацияға көшірді, ал 22-ден 38-ге дейінгі нөмірлері сол жерде редакцияланды. Сол кезде Владимир Ленин Перси Циркінде тұрды, Клеркенвелл Гриннен солтүстікке қарай жарты мильдей жерде. 1903 жылы газет Женеваға көшірілді. Ленин мен жас Иосиф Сталин 1903 жылы Лондонға келгенде Crown and Anchor пабында (қазіргі The Crown Tavern) кездескен деген әңгіме бар. 1920-1930 жылдары 37а Клеркенвелл Грин коммунистік партияның жиналыстары өткізілетін орын болды, ал 1933 жылы дәл осы жерде Маркс еске алу кітапханасы құрылды. 1942 жылы жергілікті кеңес Холфорд алаңындағы жаңа тұрғын үйлер орнында Владимир Лениннің даулы бюстін орнатты (бұл бюст 1950 жылдары алынып тасталды). Клеркенвеллдің солшыл бағыттағы басылымдарының дәстүрі 2008 жылдың соңына дейін сақталды, «The Guardian» және «The Observer» газеттерінің бас кеңсесі Фаррингдон жолында, Гринге жақын орналасқан. Олардың жаңа кеңселерi Кингс-Кроста, жақын маңда орналасқан. 2011 жылы Клеркенвеллден шыққан наразылық шеруі Трафальгар алаңында кәсіби одақ құқықтары, адам құқықтары және халықаралық ынтымақ талаптарымен аяқталды.
Жергілікті билік
Клеркенвелл Сент-Джеймс – Миддлсекс Оссолстон жүзінің Финсбери бөліміндегі ежелгі приход. Сент-Джеймс приходінің бір бөлігі 1723 жылы Сент-Джон прихоты ретінде бөлінді. Бірақ, азаматтық мәселелерде олар біртұтас приход болып қала берді. 1855 жылы приход кеңесі Метрополитендік жұмыс басқармасына үміткерлерді ұсынатын органға айналды. Метрополис басқару актісінің 1855 жылғы нұсқасына сәйкес, 2000 салық төлеушіден асып кеткен кез келген приход бөлімдерге бөлінуге тиіс болды; осылайша, Сент-Джеймс және Сент-Джон Клеркенвеллдің біріктірілген приход кеңесі бес бөлімге бөлінді (приход мүшелерін сайлау үшін): № 1 (12 орын), № 2 (15 орын), № 3 (12 орын), № 4 (18 орын) және № 5 (15 орын). 1889 жылы метрополитендік кеңестің аумағы Лондон графтығына айналды. 1900 жылы жергілікті басқару реформасы Клеркенвелл приход кеңесін таратып, приход Финсбери метрополитендік округінің құрамына кірді. Приходқа қарасты эксклав, яғни Александра Паркі сол кезде Миддлсекстің Хорнси қаласына қосылды. «Бетси Тротуд» (Чарльз Диккенстің «Дэвид Копперфилд» романындағы Бетси Тротудтың құрметіне аталған) 1983 жылы бұл атауды қабылдады, ал бұрын «Касапшының қолы» деп аталған.
Ресторандар
2005 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінің авторы Марк Битман Клеркенвеллде «Лондонның ең жақсы ресторандарының кейбірі» орналасқанын жазды. Клеркенвеллдегі ресторандарға St John және Мишлен жұлдызды Club Gascon кіреді.
Бағандар
Клеркенвеллде Смитс Смитфилд және The Slaughtered Lamb сияқты бірнеше бар орналасқан. Кешкі ойын-сауық экономикасы Смитфилд базарының солтүстік жағында шоғырланған (сауда сағаттары әр апта күні таңғы 4:00-ден түскі 12:00-ге дейін), ал бар клиенттері сенбі және жексенбі күндері жабылатын түнгі ет базарында өлекселермен жүктелген көліктер арасында жиналады.
Лондонның кішкентай Италиясы
1850 жылдары Клеркенвелл мен Сафрон Хиллдің оңтүстік-батыс бөлігі, жақын орналасқан Холборн ауданында Лондонның "Кіші Италиясы" деп танылды, себебі бұл аймаққа шамамен 2000 итальяндық қоныстанды. Қоғам көбінесе 1960 жылдары тарап кетті, бірақ бұл аймақ Лондон итальяндарының "рухани отаны" болып қала береді және, әсіресе, жақын маңдағы Сафрон Хиллдегі Санкт-Петер итальян шіркеуінің арқасында, соңғы кездегі итальяндық иммигранттар үшін маңызды орталық саналады. Лондонда ресми түрде 200 000-нан астам итальяндық тұрады, ал нақты саны одан да көп болуы мүмкін. Италиялық Қасиетті Кармел тауының Анасы мен Сагра процессиясы әр шілде айында шіркеу маңындағы көшелерде өтеді. XIX ғасырдан бері сақталған шағын итальяндық бизнесдердің арасында орган жасаушылар Chiappa Ltd, сондай-ақ Clerkenwell-дегі Terroni және Gazzano's сияқты тағам сататын дүкендер бар. Көптеген басқа итальяндық фирмалар да сол кезеңнен аман қалды, бірақ қазір басқа жерге көшірілді.
Темір жол
Фаррингдон станциясы – Клеркенвеллдегі жалғыз станция. 2017–2018 жылдары Фаррингдон станциясынан 12,618 миллион сапар басталып немесе аяқталды. Станция алғаш рет 1863 жылы «Фаррингдон көшесі» деген атпен ашылды.
Ұлттық темір жол
Фаррингдон – Ұлттық теміржол станциясы, Thameslink бағытында қызмет көрсетеді. Бұл станция Govia Thameslink Railway (GTR) компаниясының Thameslink пойыздарымен қамтамасыз етіледі. Ол Клеркенвеллді тікелей Лутон және Гатвик әуежайларымен, сондай-ақ Бедфорд, Брайтон, Кембридж, Лутон, Питерборо және Оңтүстік Лондон мен Кенттегі басқа да қалалармен байланыстырады. Жақын маңда Мургейт станциясы да орналасқан, ондағы Great Northern қызметтері аймақты тікелей Солтүстік Лондон және Гертфордшир бағыттарымен байланыстырады.
Жол
Клеркенвелл Лондонның кептеліс аймағында, сондай-ақ Лондонның төмен эмиссиялық және өте төмен эмиссиялық аймақтарында орналасқан. Клеркенвеллдегі көптеген жолдар тұрғын үйлерге арналған, бірақ бірнеше маңызды бағыттар Клеркенвелл арқылы өтеді. Госуэлл жолы Лондон қаласының (Барбикан) және Ангел арасындағы A1 тас жолын алып жүреді, ал жол солтүстікке қарай Хайбери, Арчвей және M1 бағытына қарай жалғасады. Лондоннан тыс, A1 Англияның шығысы мен солтүстігінен өтіп, Шотландияның Эдинбург қаласында аяқталады. Фаррингдон көшесі A201 нөмірімен белгіленген, ол Клеркенвеллді Кингс-Кросс, Блэкфриарс және Элефант-энд-Каслмен байланыстырады. A5201 (Клеркенвелл жолы / Ескі көше) де Клеркенвелл арқылы өтеді, Сохо мен Холборнды Лондон орталығында Шордичпен және A10 тас жолын Клеркенвеллдің шығысымен байланыстырады.
Велоспорт
Transport for London (TfL) және Лондонның Ислингтон ауданы екеуі де Клеркенвеллде велосипед инфрақұрылымын дамытуға атсалысады, ал аймақ Лондонның велосипед желісіне жақсы байланысқан. Велосипедтік супермагистраль 6 (CS6) Клеркенвелл арқылы солтүстіктен оңтүстікке дейін өтеді, бұл аймақты Кингс-Кросс, Блумсбери, Блэкфриарс және Элефант-энд-Каслмен тікелей, белгіленген велосипед жолдары арқылы байланыстырады. Фаррингдон станциясының оңтүстігінде CS6 Фаррингдон жолына параллель жүретін бөлек велосипед жолағын пайдаланады. Эксмут базарының оңтүстігінде Фаррингдон жолындағы сигналдық қиылыстар көбінесе велосипедшілерге басымдық береді, әсіресе велосипедтерді басқа көлік құралдарынан бөлетін велосипед жолағы немесе жолы болған жағдайда. Клеркенвеллдің солтүстігінде CS6 Блумсбери және Кингс-Кроссқа қарай тыныш "қосымша көшелермен" жүреді. 2-ші және 10-шы Quietway жолдары да жақын жерде орналасқан, екеуі де Финсбериден өтеді. Quietway 2 Рассел скверін Финсбери арқылы Энджел, Далстон және Уолтемстоумен байланыстырады, ал Quietway 10 Финсбериден Финсбери паркіне дейін созылады. Quietway жолдары велосипед жолдары мен "қосымша көшелерді" пайдаланады, бұл велосипедшілерге қарбалас жолдардан қашуға мүмкіндік береді. Quietway 2 және 10 белгіленген велосипед жолдары болып табылады. Розбери даңғылы, Клеркенвелл жолы және Персиваль көшесінде автобус және велосипед жолақтары да қарастырылған. Santander Cycles, Орталық Лондон бойынша велосипед жалға беру жүйесі, Клеркенвеллде велосипедтерді жалға алуға арналған док станцияларын ұсынады.