Кіріспе

Баменда, сондай-ақ Абаква және Манкон қаласы ретінде де белгілі, Камерунның солтүстік-батысындағы қала және Солтүстік-Батыс аймағының орталығы. Қаланың халқы шамамен алты жүз мың адамды құрайды және ол Камерун астанасы Яундеден солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Баменда өте салқын климатымен және әдемі төбелі ландшафтымен танымал.

Колониялық дәуір

Қаланың бастауы 1700 жылдары Тикар халқының қоныстануымен байланысты, олар Бамум патшалығымен мәдени байланыс орнатып, оны нығайтқан. 1884 жылы қала 1916 жылға дейін Германияның отарлауында болды, содан кейін Ұлыбритания мен Францияның басқаруына көшті. 1919 жылы Солтүстік-Батыс аймағының және осымен Баменда қаласының әкімшілігі толығымен британдықтарға берілді. 1961 жылы аймақ Камерунға қосылды.

Амбазондық ұмтылыстар

Қала тұрғындарының көп бөлігі ағылшын тілінде сөйлейді, ал Камерун пиджин ағылшын тілі Баменда қаласының дүкендерінде және көшелерінде кеңінен қолданылады. Төрт жылдан астам уақыттан бері, Оңтүстік Камерун Азаттық Кеңесі деп аталатын сепаратистік топтың тудырған саяси тартыстары салдарынан бүлік болып келеді. Бұл кеңес – тәуелсіз Амбазония мемлекетін құруды мақсат ететін сепаратистердің біріккен күштері. 2020 жылдың қыркүйегінде Камерун қаладан сепаратистік әскерлерді қуу үшін "Баменданы тазалау" операциясын бастады.

Қалалық аумақ

Қала 3 ауылдан тұрады: Бамендакуе, Манкон және Нквен. Әкімшілік мақсаттармен олар тиісінше Баменда I, II және III бөлімшелері ретінде жіктеледі. Дегенмен, қаланың төңірегінде Бамбуй, Акум, Бафут, Бали, Чомба және Мбату сияқты басқа да қала шеткері аудандары мен ауылдары орналасқан. Бұл шеткері аудандар мен ауылдар қарқынды дамып келеді және кейде Баменданың құрамына кіретін болып есептеледі.

Экономика

Негізгі салалар: кофе сияқты ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, қарапайым азық-түлік өңдеу, қолөнер, шағын кәсіпорын, білім беру (мектептер), туризм/қонақжайлылық, құрылыс жұмыстары және көлік. Жергілікті музей мен дүкендерде жергілікті тоқудан жасалған себеттер, мұныздар, ағаштан ойылған бұйымдар мен қоладан құйылған мүсіндердің көптеген түрлері қойылған. Бамендада Манкон Фон сарайы (жаңадан салынған мұражайымен) және көне сәулеттік құрылымдары бар Бали Фон сарайы сияқты мәдени орындар бар. Қала төңірегіндегі таулы аймақтар Ндоп жазығына қараған Сабга тауынан көрінетін әсем көріністерді ұсынады.

Көлік

Баменда қаласы Яунде және Дуала қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады, сондай-ақ Бафут ауданында орналасқан Баменда әуежайы да бар.

География

Қаланың солтүстігінде Камерун таулы аймағынан өтетін Баменда айналма жолы орналасқан. Осы жол бойында Оку тауы, Кимби өзенінің қорығы, Менчум өзенінің сарқырамалары, Бафуттағы үлкен Фон сарайы және Акумдағы (Багангу деп те аталады) пирамида пішіндес сабанмен жабылған киелі орны бар.

Климат

Баменда тропикалық саванна климатына (Köppen: Aw) ие, тропикалық муссон климатына (Am) жақын, жаз айларында ұзақ ылғалды маусым мен қыс айларында салыстырмалы түрде аз жауын-шашын жауады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, Баменда PM2.5 бөлшектерінің мөлшері бойынша Африкадағы ең ластанған қала болып табылады.

Білім

Баменда қаласында жалпы техникалық және кәсіптік білім беретін көптеген бастауыш және орта мектептер бар. Баменда университеті мемлекеттік университет болып табылады, ол студенттерді білім берудің барлық үш циклында – бакалавр, магистр және докторлық (BMD) түрлі салаларда даярлайды. Баменда қаласында бірнеше университет институттары мен кәсіби оқу орындары бар. Баменда ғылым және технология университеті (BUST) – Индустриялық және білім беру даму компаниясының (INDECO) ойластырған жобасы. Ол 1995 жылдың 12 қазанында құрылған. INDECO және университет (BUST) негізін қалаушы – марқұм Р. Сүйікті Джон Нгу Фонча, Камерун үкіметінің қолдауымен. Университет 1998 жылдың қаңтарында жұмысын бастады. Үкіметтің өтініші бойынша BUST Камерундағы жекеше жоғары білім туралы заң жобасын жасауға қатысып, үлкен үлес қосты. BUST – 4 жылдық өнер, ғылым және технология университеті. Беруге болатын дәрежелерге B.A., BEd, BSc, HND, SRN, AN, зертхана техникасы және көмекші зертхана техникасы кіреді. Жоғары оқудан кейінгі білім беруге қатысты формальды талаптар 2010/2011 оқу жылында жұмысын бастау үшін дайындалды. Оның негізгі ұлттық серіктесі – Буэа университеті, алайда Дшанг университетімен де басқа серіктестік келісімдер жасалып жатыр. Баменда ғылым және технология университеті Оснабрюк университетіне (Германия) және Бангордағы Уэльс университетіне қарасты. Ол колледж оқытушыларын, дәрігерлерді және т.б. даярлайды, сондай-ақ есеп, басқару, маркетинг және басқа да көптеген оқу салалары бойынша түлектерді шығарады. Тағы бір жоғары оқу орны – Баменда ұлттық политехникалық институты, бұрын Бамбуи ұлттық политехникалық институты.

Ғибадат орындары

Ғибадат орындарының ішінде, көбінесе христиан шіркеулері мен ғибадатханалары бар: Баменданың Рим-католик архиепископиясы (католик шіркеуі), Камерунның евангелистік шіркеуі (Реформацияланған шіркеулердің әлемдік қауымдастығы), Камерундағы пресвитериан шіркеуі (Реформацияланған шіркеулердің әлемдік қауымдастығы), Камерун баптистер конвенциясы (Баптистер әлемдік альянсы), Камерунның толық Евангелие миссиясы (Құдайдың ассамблеялары) және Иса Мәсіхтің халықаралық Құдай шіркеуі. Сондай-ақ, мұсылман мешіттері де кездеседі.

Спорт

Баменда қаласында бірінші дивизион чемпионатында ойнаған екі футбол командасы болды. 1970 жылдары бұл PWD Bamenda, ал 1980 жылдары Camark Bamenda болды. Мемлекеттік жұмыстар департаменті мен Ұлттық өнімдерді сату кеңесінің (НПМБ) беделі мен қаржысы төмендеген соң, екі команда да танымал аясынан шығып қалды. Қазіргі уақытта Camark Bamenda толықтай таратылды, ал PWD Bamenda шамамен 20 жыл бойы үшінші лигаға түскеннен кейін қайтадан жоғары дивизионға оралды. Олар 2019-20 маусымында алғашқы Элит-1 титулын жеңіп алды. Қазіргі кезде кәсіби лигадағы Бамендадан шыққан тағы бір клуб – Yong Sports Academy. Олар 2013 жылы Камерун кубогын ұтып алды.

Саясат

Баменда – Камерунның ең ірі оппозициялық саяси партиясы – Социал-демократиялық фронттың (СДФ) құрылған жері және оның төрағасы Джон Фру Ндидің туған жері. Қаланың түгелдейінде үлкен әскери күш орналасқан. 1990 жылдың 26 мамырында Баменда элитасының тобы, полицияның күшті болуына қарамастан, Нтарикон Бамендада партияны іске қосты. Бірақ, іске қосылу салдарынан алты бейбіт тұрғын қаза тапты. Баменда сонымен қатар Оңтүстік Камерун Ұлттық Кеңесінің (SCNC) туған жері, бұл ұйым бұрынғы Оңтүстік Камерунның қайта жаңғыруын талап етеді, ол Солтүстік-Батыс және Оңтүстік-Батыс ағылшын тілінде сөйлейтін провинцияларды қамтиды. SCNC 1994 жылы Бамендада дүниеге келді, барлық ағылшын тілділер конференциясы (AAC2) Баменда декларациясын қабылдағаннан кейін, ол президент Пол Бия үкіметінен 1993 жылғы Буэа декларациясында айтылған ағылшын тілді азаматтардың барлық шағымдарын қарауды талап етті, әйтпесе Оңтүстік Камерун халқының наразылығына тап болады деді. Камерун үкіметі Баменда декларациясына жауап бермеді, содан бері SCNC Оңтүстік Камерунның тәуелсіздігін қайта орнатуды соңғы және өзгертуге келмейтін деп қатаң түрде мәлімдеді.