Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камерундықтар
Cameroonian people
Бакури (немесе Кве) – Камерун Республикасындағы банту тілінде сөйлейтін этностық топ. Олар Камерунның жағалау халықтарымен (саулар), әсіресе дуала және исубу тайпаларымен тығыз байланыста. Бұл тақырыптарға қатысты алғашқы зерттеулер Арденердің 1956 жылғы және Дугастың 1949 жылғы еңбектерінде кездеседі.
The Bakweri (or Kwe) are a Bantu ethnic group of the Republic of Cameroon. They are closely related to Cameroon's coastal peoples (the Sawa), particularly the Duala and Isubu. Early survey discussion of these topics may be found in Ardener 1956 and Dugast 1949
Халықтың алғашқы көші-қоны
Бакури ауыз әдебиетіне сәйкес, олар Камерун тауының оңтүстік-батысындағы Ибибио жерінен шыққан. Бакурилердің қазіргі қонысқа көшіп келген кезі шамамен 18 ғасырдың ортасымен сәйкес келеді. Олар тау етегінен бастап жағалауға, Мунго өзеніне және оған құятын көптеген салаларға қарай бірте-бірте тарады. Осы процесте олар көптеген ауылдарды құрды, көбінесе жеке отбасылық топтар бөлініп кеткен кезде. Бакурилердің тағы бір дәстүрі бойынша, олар Мокури немесе Мокуледен тараған, ол Дуаланың атасы Эвалидің інісі және аң аулау үшін Камерун тауы аймағына көшіп келген. Сонымен қатар, Мауму және Боджонго сияқты шағын, оқшауланған ауылдар өзгеше тегін айтады және кеңейіп келе жатқан бакурилер сіңірген ертерек топтарды көрсетеді. Адамдар еңбек етуден жалтарту үшін айып төлеуге құқылы болған, бірақ бұл байып кеткен аймақтарда жұмысшылардың жетіспеуіне себеп болды. Сондықтан британдықтар елдің ішкі аймақтарынан адамдарды жағалауға көшіріп, плантацияларда жұмыс істеуге қайта шақыруды жаңартты. Нигериядан көптеген игбо халқы келді, және уақыт өте келе жаңа келгендер саны және экономикалық жағынан үстемдікке ие болды. Бұл жергілікті тұрғындармен этникалық шиеленістерге әкеп соқты. Жерді тартып алу дағы мәселе туды, әсіресе 1946 жылы. Бакурилік, доктор Э. М. Л. Эндейли 1954-1959 жылдары Британдық Оңтүстік Камерунның тұңғыш премьер-министрі болды. Ол 1954 жылы Нигерияның Шығыс жиналысынан бөлінуге басқа Оңтүстік Камерун парламент мүшелерін жетектеді.
According to Bakweri oral traditions, that they originated from Ibibio land, the area southwest of Mount Cameroon. The Bakweri likely migrated to their present home east of the mountain in the mid 18th century. From the foothills, they gradually spread to the coast, and up the Mungo River and the various creeks that empty into it. In the process, they founded numerous villages, usually when individual families groups split off. A rival Bakweri tradition says they descend from Mokuri or Mokule, a brother of the Duala's forebear Ewale, who migrated to the Mount Cameroon area for hunting. In addition, a few isolated villages, such as Maumu and Bojongo, claim some alternate descent and may represent earlier groups whom the expanding Bakweri absorbed. Individuals could opt to pay a fine to avoid the labour, however, which led to a dearth of workers from the wealthier areas. The British thus renewed encouragement for people from the interior to move to the coast and work the plantations. Many Igbo from Nigeria entered the area, and the newcomers grew numerically and economically dominant over time. This led to ethnic tensions with the indigenes. Land expropriation was another problem, faced particularly in 1946. A Bakwerian, Dr. E. M. L. Endeley was the first Prime Minister of the British Southern Cameroons from 1954–1959. He led other Southern Cameroonian parliamentarians to secede from the Nigerian Eastern House of Assembly in 1954.
География
Бакурилер негізінен Камерунның Оңтүстік-Батыс провинциясында шоғырланған. Олар 100-ден астам ауылда өмір сүреді.
The Bakweri are primarily concentrated in Cameroon's Southwest Province. They live in over 100 villages
Мәдениет
Бакурилер қазіргі кезде қалалық және ауылдық болып екіге бөлінеді. Лимбе және Буэа сияқты қалаларда тұратындары білікті және білікті емес мамандықтардың көмегімен күнкөріс табады. Ал ауылдық бакурилер, керісінше, Камерун тауының құнарлы жанартаулық топырағын пайдаланып, кокоям, жүгері, маниок, май пальмасы және банан өсірумен айналысады. Дәстүрлі бакури қоғамы үш топқа бөлінген. Жоғарыда толық жер меншігіне құқығы бар тума бакурилер тұрды. Келесі топқа бакури емес адамдар немесе құлдардың ұрпақтары кірді. Соңында құлдар төменгі сатыны құрады. Бұрын басшылар мен ағалар осы иерархияның төбесінде отырған, бірақ бүгінде олардың өздерінің билігі өте шектеулі. Ақсақалдар кеңесі мен құпия қоғамдар қауымдастықтарға маңызды мәселелерді шешуге мүмкіндік береді.
The Bakweri today are divided into the urban and rural. Those who live in the cities such as Limbe and Buea earn a living at a number of skilled and unskilled professions. The rural Bakweri, in contrast, work as farmers, making use of Mount Cameroon's fertile volcanic soils to cultivate cocoyams, maize, manioc, oil palms, and plantains. Traditional Bakweri society was divided into three strata. At the top were the native Bakweri, with full rights of land ownership. The next tier consisted either non Bakweri or the descendants of slaves. Finally, the slaves made up the bottom rung. Chiefs and headmen sat at the pinnacle of this hierarchy in the past, though today such figures have very little power in their own right. Councils of elders and secret societies allow communities to decide important issues.
Тіл
Бакуэрилер мокпве тілінде сөйлейді, ол баколе және уумбоко тілдерімен тығыз байланысты. Мокпве – Нигер-Конго тілдер тобының банту тобына жататын дуала тілдер отбасының бір бөлігі. Көршілес халықтар мокпве тілін көбінесе сауда тілі ретінде пайдаланады, бұл негізінен ерте миссионерлердің осы тілді таратуының нәтижесі. Бұл әсіресе Исубу халқы үшін тән, олардың көпшілігі дуала немесе мокпве тілдерінде екі тілді. Сонымен қатар, мектепке барған немесе қалалық жерде тұратын адамдар көбінесе Камерун пиджин ағылшын тілінде немесе стандартты ағылшын тілінде сөйлейді. Бүгінде бакуэрилердің санының өсуімен пиджин тілі олар үшін кеңінен қолданылатын тілге айналуда. Бакуэрилер сонымен қатар тайпалар арасында жаңалықты жеткізу үшін барабан тілін қолданған, және оларға ғана тән мүйіз тілін де пайдаланған.
The Bakweri speak Mokpwe, a tongue that is closely related to Bakole and Wumboko. Mokpwe is part of the family of Duala languages in the Bantu group of the Niger–Congo language family. Neighbouring peoples often utilise Mokpwe as a trade language, due largely to the spread of the tongue by early missionaries. This is particularly true among the Isubu, many of whom are bilingual in Duala or Mokpwe. In addition, individuals who have attended school or lived in an urban centre usually speak Cameroonian Pidgin English or standard English. A growing number of the Bakweri today grow up with Pidgin as a more widely spoken language. The Bakweri also used a drum language to convey news from clan to clan, and they also utilized a horn language peculiar to them.
Неке және туыстық қатынастар
Бакури мұрагерлігі әкелік желі бойынша жүреді; әкесі қайтыс болғанда оның мүлігі үлкен ұлына көшеді. Бакурилер дәстүрлі түрде көп әйел алуды қалыптастырған, бірақ христиан дінінің таралуымен бұл салты өте сирек кездеседі. Бакури қоғамында әйелдер болашақ жұбай ретінде бала кезінде, тіпті кейде туылмас бұрын да таңдалып алынған. Әйелдің әкесі немесе туысына қалыңмал төленген, осылайша әйел күйеуі мен оның отбасының мүлігі саналған. Күйеуі қайтыс болған жағдайда, әйелін ең үлкен ағасы мұраға алады. Күйеуінің өркендеуі де әйелінің немесе әйелдерінің ықпалымен тығыз байланысты болған. Әйелдер оның шошқаларын, ешкілерін, малын, егістік жерлерін күтіп бағып, ешкімнің оларға тиісіп немесе шегінен шығуына жол бермейтін.
Bakweri inheritance is patrilineal; upon the father's death, his property is inherited by his eldest son. The Bakweri have traditionally practised polygamy, although with Christianisation, this custom has become extremely rare. In the traditional Bakweri society, women are chosen as future spouses when they are still children, and in some cases, even before they were born. The father or relative of the woman have been paid a dowry, thus the woman is considered as a property to the husband and his family. Upon the husband's death, the eldest surviving brother inherits the wife. A husband's prosperity was also intricately linked to the influence of his wife or wives. The wives tended his pigs, goats, cattle, arable land, so no one could trespass or exceed them, etc.
Дін
Бакурилер 1970-ші жылдардан бері көбінесе христиан дініне өткен. Евангелисттік конфессиялар басым, әсіресе баптист шіркеуі. Дегенмен, христиан дініне дейінгі ата-бабаларға табынудың іздері әлі де сақталып қалған. Теңіз жағасындағы халықтарға лайықты, теңіз де осы сенімде маңызды рөл атқарады. Жыл сайын өткізілетін дәстүрлі мерекелер қазіргі заманда осы дәстүрлі сенімдердің ең айқын көрінісі болып табылады.
The Bakweri have been largely Christianised since the 1970s Evangelical denominations dominate, particularly the Baptist church. Nevertheless, remnants of a pre Christian ancestor worship persist. might be expected for coastal peoples, the sea also plays an important role in this faith. Traditional festivals held each year serve as the most visible expression of these traditional beliefs in modern times.
Өнер
Бакурилер әлі де ұрпақтан-ұрпаққа жеткен қолөнер мен өнер кәсіптерін сақтап келеді. Бакурилер, мысалы, шляпа мен көйлектер тоқуда шеберлермен белгілі. Олар сонымен қатар гардеробтар, орындықтар және үстелдер де жасайды. Құпия қоғамдарға Ленгу, Маале (Піл биі), Мбвайя және Нганья кіреді.
The Bakweri still practice arts and crafts handed down for generations. The Bakweri are known to be skilled weavers of hats and shirts, for example. They also construct armoires, chairs, and tables. Secret societies include the Leingu, Maalé (Elephant dance), Mbwaya, and Nganya.
Жіктеу
Бакурилер – бант тілінде сөйлеп, бант тектес халық. Нақтырақ айтқанда, олар Камерунның жағалау халықтары – савалардың құрамына кіреді.
The Bakweri are Bantu in language and origin. More narrowly, they fall into the Sawa, or the coastal peoples of Cameroon.