Кіріспе

Америкалық фотограф (1956 жылы туған)

Джефф Уиденер (11 тамыз 1956 жылы туған) – американдық фотограф, 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтардан кейін Тяньаньмэнь алаңында танк колоннасына қарсы тұрған «Танк адамының» суретімен әйгілі. Ол 1990 жылғы Пулитцер сыйлығына ие болмаса да, финалист ретінде ұсынылған. Ол жылдар бойы 100-ден астам елде азаматтық толқулар мен соғыстардан бастап әлеуметтік мәселелерге дейін түрлі тақырыптарды қамтыды. Ол Оңтүстік полюстен цифрлық суреттерді жіберген алғашқы фотожурналист болды. 1987 жылы ол Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Associated Press сурет редакторы болып жұмысқа орналасты, онда ол Перс шығанағы соғысынан Олимпиадаға дейінгі аймақтағы маңызды оқиғаларды жариялады. Басқа да тапсырмаларына Шығыс Тимор, Ауғанстан, Камбоджа, Бірма, Сирия, Иордания, Үндістан, Лаос, Вьетнам, Пәкістан және тағы да көптеген елдер кірді. Қазір Уиденер Мексика қаласында тұрады.

Танкшы

Уайденерге 1989 жылғы 5 маусымда Тяньаньмэнь алаңындағы қырқынысты түсіру міндеті жүктелді. Ол бұл үшін камера жабдығы мен пленканы сол қонақ үйге алып келді, кейін фотосурет түсірді, бірақ күзет қызметкерлері кіргізбеуі мүмкін еді. Оған Кірк Марцен көмектесті. Уайденердің пленкасы бітіп қалды, сондықтан ол Марценнен тағы бірнешеуін табуды сұрады. Марцен қонақ үй вестибюлінде австралиялық саяхатшы Джон Флиткрофты тауып, одан қосымша пленка орамдары бар ма деп сұрады, Уайденердің пленкасы бітіп қалғанын түсіндірді. Джон, егер ол Тяньаньмэнь алаңына көрінісі бар қонақ үй бөлмесіне келсе, пленка орамын беретінін айтты. Осы пленканы Уайденер «Танкшы» фотосуретін түсіру үшін пайдаланды. Кейін Марцен Флиткрофтың жалға алған велосипедін алып, фотопленканы Дипломатиялық кешендегі AP кеңсесіне жеткізді. Суретке түсіру алдында Уайденер 1989 жылғы 3 маусымдағы түнгі оқиға кезінде Чан Ан бульвары бойындағы қалың жұрттың арасында басына тас тигеннен жарақат алған. Оның Nikon F3 титан камерасы соққыны қабылдап, өмірін сақтап қалды. «Танк суреті» әлем бойынша көп рет таратылды (Қытайда тыйым салынған), қазір ол тарихтағы ең танымал суреттердің бірі саналады. 2016 жылдың қарашасында Time журналы Джефф Уайденердің суретін «Time 100: Барлық уақыттағы ең ықпалды суреттер» тізіміне қосты.

Марапаттар

1990 жылы жылдың сенсациялық жаңалықтарындағы фотосуреттер бойынша Пулитцер сыйлығының финалисі атанғаннан өзге, Виденер Шетелдік баспасөз клубынан, Колумбия университетінің DART сыйлығынан, Гарри Чапин медиа сыйлығынан, Касси медалінен, Францияның Scoop сыйлығынан, Италияның Chia Sardina сыйлығынан, Ұлттық бас редактор сыйлығынан, Нью-Йорк баспасөз клубынан, «Жыл суреті» халықаралық конкурсынан, «Фотожурналистиканың ең үздіктерінен», Атланта фотожурналистикасынан, Бельгия баспасөз фотографтары қауымдастығынан және Нидерландыдағы World Press сыйлығынан бірнеше марапаттар мен құрмет грамоталарын алды.