Камерун: Географиялық әртүрлілік және табиғат байлығы
Geography of Cameroon
Камерун – Орталық және Батыс Африкада орналасқан ел. Жер аумағы Швеция, Калифорния және Папуа Жаңа Гвинеямен шамалас. Географиясы, орналасуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камерун әлемдегі 53-ші ірі мемлекет. Ол Швеция мен АҚШ-тың Калифорния штатынан сәл үлкен. Оның жер ауданы Папуа – Жаңа Гвинеямен салыстыруға болады. Камерунның құрлық көлемі , су жамылғысы құрайды. Бұл ел Орталық және Батыс Африкада орналасқан, Биафра шығанағымен шектесіп, Экваториалдық Гвинея мен Нигерия арасында жатыр. Камерунды кейде "Африканың миниатюрасы" деп атайды, себебі ол континенттің барлық маңызды климаттық аймақтары мен өсімдік жамылғысын қамтиды: таулар, шөл, жаңбырлы ормандар, саванна және мұхит жағалауы. Камерунды бес географиялық аймаққа бөлуге болады, олар физикалық, климаттық және вегетациялық ерекшеліктерімен ерекшеленеді.
At , Cameroon is the world's 53rd largest country. It is slightly larger than the nation of Sweden and the US state of California. It is comparable in size to Papua New Guinea. Cameroon's landmass is , with of water. The country is located in Central and West Africa, bordering the Bight of Biafra, between Equatorial Guinea and Nigeria. Cameroon is sometimes described as "Africa in miniature" because it exhibits all the major climates and vegetation of the continent: mountains, desert, rain forest, savanna grassland, and ocean coastland. Cameroon can be divided into five geographic zones. These are distinguished by dominant physical, climatic, and vegetative features.
Табиғи аймақтар
Камерунның жағалау жазығы Гвинея шығанағынан (Атлант мұхитының бір бөлігі) басталып, үстірттің жиегіне дейін созылады. Дегенмен, бұрынғы батыс аймағында Камерун тауының массивтері теңізге жуық орналасқан. Жазық тығыз орманды, оның ішінде Орталық Африка мангрлері, әсіресе Дуала маңында және Нигериямен шекаралас Кросс өзенінің сағасында кең таралған. Жақында жүргізілген жаһандық қашықтықтан зондтау талдауы Камерун аумағында 643 км² приливтік жазықтықтар бар екенін көрсетті, бұл елді приливтік жазықтықтар ауданы бойынша 39-шы орынға қойды. Төменгі Оңтүстік Камерун үстірттігі, жағалау жазығынан көтеріліп, тропикалық жаңбырлы орманмен ерекшеленеді, орташа биіктігі 700 метрді құрайды. Бұл аймақ жағалауға қарағанда құрғақ. Батыс Камерун аймағында Камерун тауынан басталып, елдің солтүстік ұшындағы Чад көліне дейін созылатын таулар, төбелер мен үстірттер тізбегі орналасқан. Бұл аймаққа Баменда, Бамилеке және Мамбилла жоталары кіреді. Сонымен қатар, мұнда елдің ең құнарлы топырақтары шоғырланған, әсіресе жанартаулық Камерун тауының маңында. Бұл тропикалық орманды аймақ Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры (WWF) тарапынан Камерун таулы орманды аймағының экологиялық аймағы ретінде жіктеліп, Камерун тауы белсенді жанартау болғандықтан, басқа таулардан ерекше жағдайға ие болғандықтан бөлек қарастырылады. Орманды оңтүстік жазығынан солтүстікке қарай Адамуа (Адамава) таулы аймағына қарай жер көтеріледі. Камерунның батыс таулы аймағы арқылы өтетін Адамуа солтүстік пен оңтүстік арасындағы кедергі болып табылады. Оның орташа биіктігі 3400 фут (1036 м). Оңтүстік саванна жазығы Адамуаның жиегінен Чад көліне дейін созылады. Оның ерекше өсімдігі – бұталар мен шөптер. Бұл аймақ аз жауын-шашын жауып, орташа температурасы жоғары, және ол Шығыс Судан саваннасының экологиялық аймағының бір бөлігі ретінде қарастырылады.
Cameroon's coastal plain extends inland from the Gulf of Guinea (part of the Atlantic Ocean) to the edge of a plateau. In the former western state, however, the mass of Mount Cameroon reaches almost to the sea. The plain is densely forested including areas of Central African mangroves especially around Douala and in the estuary of the Cross River on the border with Nigeria. A recent global remote sensing analysis suggested that there were 643 km2 of tidal flats in Cameroon, making it the 39th ranked country in terms of tidal flat area. The low South Cameroon Plateau, rising from the coastal plain and dominated by tropical rain forest, has an average elevation of It is less humid than the coast. In western Cameroon is an irregular chain of mountains, hills, and plateaus that extends from Mount Cameroon almost to Lake Chad at the northern tip of the country. This region includes the Bamenda, Bamiléké, and Mambilla highlands. It also contains some of the country's most fertile soils, notably around volcanic Mt. Cameroon. This area of tropical forest has been categorised by the World Wildlife Fund as the Cameroonian Highlands forests ecoregion with Mount Cameroon considered separately because as an active volcano it has a distinct environment from the other mountains. From the forested southern plateau the land rises northward to the grassy, rugged Adamaoua (Adamawa) highlands. Stretching across Cameroon from the western mountain area, the Adamaoua forms a barrier between the north and south. Its average elevation is 3400 feet (1036 m). The southern savanna plain extends from the edge of the Adamaoua to Lake Chad. Its characteristic vegetation is scrub and grass. This is region of sparse rainfall and high median temperatures has been included as part of the East Sudanian savanna ecoregion.
Климат
Климат жер бедеріне байланысты өзгереді, жағалау бойында тропикалық, ал солтүстікте жартылай құрғақ және ыстық. Жағалау аймағы тым ыстық және ылғалды, жер бетіндегі ең жаңбырлы жерлердің бірі осы аймақта орналасқан. Мысалы, Камерун тауының етегіндегі Дебундшаның орташа жылдық жауын-шашын мөлшері .
The climate varies with terrain, from tropical along the coast to semiarid and hot in the north. Exceedingly hot and humid, the coastal belt includes some of the wettest places on earth. For example, Debundscha, at the base of Mt. Cameroon, has an average annual rainfall of .
Биологиялық әртүрлілік
Камерунның жағалау, таулар, саванналар, шөлдер және тропикалық ормандар сияқты кең түрлі климаттық және табиғи аймақтары елдің бай биологиялық әртүрлілігіне ие болуына мүмкіндік береді. Конго алабының ормандық экожүйесінің 22 миллион гектары Камерун аумағында орналасқан, онда 9 000 өсімдік түрі, 900 құс түрі және 320 сүтқоректі түрі тіршілік етеді, оның ішінде 156 эндемикалық өсімдік, сегіз эндемикалық құс және 14 эндемикалық сүтқоректі жатады. Нигериямен шекаралас аймақ Африкадағы биологиялық әртүрліліктің ең жоғары концентрацияланған жерлерінің бірі болып табылады. Қауіп төніп тұрған табиғи ресурстарды қорғау мақсатында Камерун 1932 жылдан бері қорғалатын аумақтарды құрып келеді, олардың ішінде ұлттық парктері, жабайы табиғат қауіпсіздігіне арналған қорықтары, жануарлар қорықтары және бір өсімдіктер қауіпсіздігіне арналған қорығы бар. Камерунның 2018 жылғы Орман ландшафтының сақталу индексінің орташа көрсеткіші 8.00/10 болды, бұл көрсеткіш бойынша 172 елдің арасында 29-орынды иеленді.
The wide diversity of climates and natural regions of Cameroon, as coastline, mountains, savanna, deserts, and tropical forests, allows that the country counts with rich biodiversity. Twenty two million hectares from the Congo Basin forest ecosystem are located in Cameroon, where 9,000 plant species, 900 bird species, and 320 mammals species live, included 156 endemic plants, eight endemic birds, and 14 endemic mammals. The border with Nigeria has one of the highest concentration of biodiversity in Africa. As part of the conservation efforts to protect threatened natural resources, Cameroon has established protected areas since 1932, included national parks, wildlife sanctuaries, faunal reserves, and one flora sanctuary. Cameroon had a 2018 Forest Landscape Integrity Index mean score of 8.00/10, ranking it 29th globally out of 172 countries.
Өзендер
Елде су желісінің төрт үлгісі бар. Оңтүстіктегі негізгі өзендер оңтүстік-батысқа немесе батысқа қарай тікелей Гвинея шығанағына құяды – Вури, сондай-ақ кіші Дибамба, Бимба және Мунго Дуала маңындағы Камерун сағасына; Санага, Ньонг және Нтем одан әрі оңтүстікке қарай жағалау бойымен; Акваяф және Манью (Нигериялық крестке қосылады), ал кіші Ндиан және Меме жағалаудың солтүстігіне қарай. Дегенмен, Джа және Кадей өзендері оңтүстік-шығысқа қарай ағып Конго өзеніне құяды. Камерунның солтүстігінде Бенуэ (Бенуэ) өзені солтүстікке және батысқа қарай ағып, ақырында Нигерге құяды, ал Логон өзені солтүстікке қарай Чад көліне құяды. Камеронның кейбір шекаралары өзендермен өтеді, оның ішінде Айна, Акваяф және Нтем немесе Кампо өзендерімен.
The country has four patterns of drainage. In the south, the principal rivers flow southwestward or westward directly to the Gulf of Guinea – the Wouri, and lesser Dibamba, Bimbia and Mungo to the Cameroon estuary near Douala; Sanaga, Nyong, and Ntem further south along the coast; Akwayafe and Manyu (which joins Nigerian Cross), and the lesser Ndian and Meme north of the coast. The Dja and Kadeï, however, drain southeastward into the Congo River. In northern Cameroon, the Benoué River (Benue) runs north and west, eventually into the Niger, while the Logone River flows northward into Lake Chad. Some of the borders of Cameron follow rivers, including the Aïna, Akwayafe, and Ntem or Campo.