Кіріспе

"Мұз бен от әні" және "Тәждер ойыны" туындысының кейіпкері Тайвин Ланнистер – американдық жазушы Джордж Р. Р. Мартиннің "Мұз бен от әні" фантастикалық сериясының және "Тәждер ойыны" телесериалының ойдан туған кейіпкері. Ол "Тәждер ойыны" (1996) кітабында таныстырылып, содан кейін "Патшалар қақтығысы" (1998) және "Қылыштардың шабуылы" (2000) кітаптарында пайда болады. HBO сериалында Тайвин рөлін ағылшын актері Чарльз Дэнс сомдады, бұл оған сыншылардың жоғары бағасын әкелді. Тайвин – Кастерли-Рок Ланнистер әулетінің қатал әкесі және Серсей, Джейми және Тирион егіздерінің әкесі. Ол Батыстың қараушысы және Вестерлендтердің Лорды, сондай-ақ екі рет Корольдің қолдаушысы болды, бұл оны Вестерос тарихындағы ең ықпалды саяси тұлғалардың біріне айналдырды. Оның кіші ұлы Тирионға деген қатыгездігі, Тивин оны бала кезінен бастап аласа бойлы болғаны және әйелін босанғанда қайтыс еткені үшін жек көреді, бұл Тирионның кітаптағы және телешоудағы кейіпкерлік қалыптасуына зор әсер етеді. Тайвинге шабыт берген тұлға – Эдуард I.

Таңбаның жалпы көрінісі

Тайвин Кастерли-Роктың иегері, Ланниспорттың қалқаны және Батыс күзетшісі. Тивин "түйісі жоқ арыстан" деп аталатын, әлсіз және тиімсіз басшы ретінде танылған және жиі әзілге ұшыраған Лорд Титос Ланнистердің мұрагері ретінде туылған, Тивин ерте кезден мазақ пен күлімсіреуге сенімсіздік танытты. Рейне және Тарбек сарайларының байрақтылары Ланнистерлердің билігіне қарсы көтерілгенде, 19 жасар Тайвин олардың сарайларын жою арқылы бүлікші вассалдарды жеңу үшін Ланнистер армиясын басқарды. "Кастмаре жаңбыры" әні осы оқиғаға арналған құрмет ретінде жазылды. Тайвин кейін өзінің тұңғыш туысы Джоаннаға үйленді. Ол өзінің кішкентай ұлы Тирионды дүниеге әкелгенде қайтыс болған, "Тайвиннің ең жақсы бөлігі онымен бірге қайтыс болды" деп айтылады. Ол қайтадан үйленбеді. Тайвин Джоаннаның өліміне Тирионға қатты ренжіді. Тивин жас Тирионның жасырын түрде қашып кетіп, шаруа қызы Тайшаға үйленгенін білгенде, ол Тирионның некелерін күшпен бұзуға мәжбүр етті, оған бүкіл махаббат оқиғасы Джеймидің Тирионды пәктігін жоғалту үшін жасаған жоспары екенін айтты, оның махаббаты жалданған жезөкшеден басқа ештеңе емес. Тивин күзетшілеріне Тайшаны Тирионның көз алдында топтасып зорлауға бұйырды және Тирионды оны соңғы рет зорлауға мәжбүр етті. Аэрис II Таргариен Вестерос патшасы болған кезде, ол Тайвинді Корольдің қолы етіп тағайындады, бұл лауазым корольдің орынбасары және екінші командасы ретінде қарастырылды, бұл Тайвинді патшалықтағы ең күшті екінші адам етті. Жылдар өте келе, Аэрис үнемі параноикалық болып бара жатқанда, ол Тайвинге сенуді тоқтатты, оны тым күшті деп санайды және Тайвиннің үлкен ұлы Джеймиді корольдік күзетке тағайындады, Тивинді өзінің таңдаулы мұрагерінен айырды. Содан кейін Тайвин Корольдің Қолынан кетіп, Кастерли Рокка оралды. Роберт Баратеонның бүлігі кезінде Тайвин бейтараптық сақтады, бірақ соғыс аяқталғанға дейін. Ол патшаның қонысын сатқындықпен басып алды және Нед Старк қаланы басып алу алдында патша отбасын өлтіруді бұйырды. Тайвиннің ашуынан қорқып, Ақымақ патша Джеймиге әкесі мен оның әкесін өлтіруді бұйырды. Керісінше, Джейми Аэристі өлтіріп, патшаны қорғауға берген антына опасыздық жасайды және қала халқын құтқарып қалуына қарамастан, Вестеростың жеккөрінісіне ұшырайды. Соғыстан кейін Тайвин қызы Серсеяның жаңа патша Роберт Баратеонмен некелесуіне келісті, ол Джеймиді кешіріп, оған Корольдік күзет құрамының мүшесі ретінде қызметін жалғастыруға рұқсат берді. Тайвин Кастерли-Рокка оралып, Батыс жерлерін билеуге кірісті. Сериалдың басында Тайвин елу жастағы кең иықты, жұқа, бірақ мықты қолдары бар ер адам ретінде сипатталады. Ол шашты бастағаннан кейін, ол басын қырқып бастады, бірақ бұтақты алтын бүйірлі шашты өсірді. Оның алтыннан дақылған ашық жасыл көздері бар. Тайвин Ланнистер романдағы кейіпкердің көзқарасы емес, сондықтан оның іс-әрекеті негізінен оның алыстаған карлик ұлы Тирион Ланнистердің көзімен көрінеді және түсіндіріледі.

Теледидарлық бейімдеу

Тайвин Ланнистердің өмірі кітап сериясының телевизиялық бейімделуінде көбінесе өзгеріссіз қалдырылған, тек шағын түзетулер енгізілді. Сериалда оған "Батыс Жерлердің Жоғарғы Лорды" деген жаңа атақ берілді, бұл атақ "Мұз және от әні" романдарының ешқайсысында кездеспейді. Дегенмен, сериалда Тайвиннің рөлі кітаптарға қарағанда әлдеқайда маңыздырақ. Чарльз Дэнс HBO телеарнасының "Трон ойыны" сериалының бірінші маусымында Тайвин рөліне тағайындалды және кейіпкерді алғашқы төрт маусымда сомдады. Ол "Алиен 3" фильміндегі өнерінің арқасында осы рөлге ие болды.

Тақтар ойыны

Тирионды оның ұлы Бранды өлтіруге тырысқан деп күдіктенген Кэтилин Старк тұтқындайды. Тирионды жек көргеніне қарамастан, Тайвин оның тұтқындалуын отбасына жасалған құрметсіздік деп санайды және Грегор Клегайнды Кэтилиннің туған жері, Өзендер аймағына шабуыл жасауға жібереді. Ол шамамен 40 мыңдық әскер жинап, олардың жартысын Джеймиге Өзендер аймағының астанасы Риверранды қоршауға береді. Тайвиннің әскері Руз Болтон басқарған Солтүстік әскерімен Жасыл Шатыр шайқасында шайқасады, бірақ осы уақытта Робб Старктің әскері Джеймидің әскерін жеңіп, оны тұтқынға алады. Жаңа патша, оның немересі Джоффри Баратеон Тайвинды Патшаның қолдаушысы етіп тағайындайды, бірақ Тайвин Старктерге қарсы науқанды жалғастыру үшін Өзендер аймағында қалып, Тирионды өзінің орнына Корольдік қонысқа қолшы ретінде жібереді.

Патшалардың қақтығысы

Тайвин Харренхолда, оны Өзендердегі соғыс үшін база ретінде пайдаланады. Джоффридің інісі және таққа талапкер Ренли Баратеон өлтірілгенде, ал Джоффридің тағы бір інісі Станис Баратеон Шторм-Эндті қоршағанда, Тайвин Роббтың әскерін қуу үшін батысқа қарай жорыққа шығуды шешеді. Робб Тайвиннің әскерін ұзақ жорықпен бірте-бірте әлсіретуді көздеген, бірақ Роббтың інісі сер Эдмур Талли жоспарды білмей, Фордтар шайқасында Тайвиннің әскерімен кездеседі. Тайвин ауыр шығынға ұшыраса да, жорықтың кешігуі оған Станис енді Корольдікке қарай жорыққа шығып жатқанын естіртуге мүмкіндік береді. Тайвин дереу әскерін Корольдікке жетелейді, жолында Ренлидің бұрынғы вассалдары Тайрел үйімен бірігіп, Станисті шегінуге мәжбүр етеді. Соңынан Джоффри Тайвинды екінші рет Патшаның Оң қолы деп тағайындайды және оны "Қаланың құтқарушысы" деп жариялайды.

Қилыстар дауылдай

Тайвин Корольдің Қолы ретінде өз рөлін атқарады, Тирионды Монеталардың шебері етіп төмендетіп. Ол Тирионды Санса Старкқа үйленуге мәжбүрлейді, бірақ Серсеяның Виллас Тиреллге үйлену әрекеті сәтсіз аяқталады. Робб Фрей үйіне жасаған неке ұсынысын Джейн Вестерлингке үйленуімен күштен шығарып жібергеннен кейін, Тайвин Лорд Уолдер Фреймен және Руз Болтонмен (Теон Грейджой Роббтың Винтерфелл қамалын басып алғаннан кейін Роббқа сенімін жоғалтқан) байланысқа түседі. Үшеуі Робб пен оның әскерін Эдмур Туллидің тойына жиналған Твинс қаласында өлтіруді жоспарлайды, нәтижесінде Бес патша соғысы Ланнистер үйінің жеңісімен аяқталады. Алайда, Жоффри өзінің тойынан кейін уланып қайтыс болады. Тирионды кісі өлтірген деп айыптап, кінәлі деп танып, өлім жазасына кеседі. Джейми мен Варис Тирионды түрмеден босатады, Джейми Тайвиннің күзетшілері жалған айыптап, зорлаған Тайвиннің бірінші әйелі Тайша туралы өтірік айтқанын мойындайды. Ашуға булыққан Тирион Тайвиннің бөлмесіне құпия жолмен кіреді, бірақ оның бұрынғы сүйіктісі Шейді Тайвиннің төсегінде көреді. Ол оны Корольдің мойын алқасымен тұншықтырып өлтіреді, содан кейін Тайвинге арбалетпен қарсы тұрып, Тайшаға не болғанын білуді талап етеді. Тайвин Тайшаны қайта-қайта "сатылық" деп қысым көрсеткенде, Тирион оны арбалетпен атып өлтіреді және денесін тастап кетеді. Тайвин өлгеннен кейін ішегі босағанда, Тирион әкесі алтынды дәретке шығарады деген әңгіме – аңыз ғана екенін түсінеді.

Қарақтардың қонақасы

Тайвиннің нашар балсамдалған денесі жеті күн бойы Белордың Ұлы Септасында сақталады, содан кейін Батыс Жерлерге қайтарылады (балсамдаудың нашар жасалғаны қасақана ма, әлде жай ғана қателік пе екені белгісіз).

1-маусым

Тирион Ланнистерді Кейтлин Старк тұтқындағаннан кейін, Тайвин өзінің вассалы Грегор Клегейнді Кейтлиннің туған жері, Өзендер аймағына шабуыл жасауға жібереді. Кейінірек, Джейми Тайвиннің лагерінде Нед Старк атынан шығарылған корольдік жарлықты оқып отыр. Жарлықта Тайвин Грегор Клегейннің Өзендер аймағына жасаған шабуылы үшін сот алдында жауап беруге шақырылады. Тайвин Джеймиді Недке ашық шабуыл жасағаны үшін сөксе де, Джейми Тирионның тұтқындалғанын естіген соң солай істегенін айтады. Ол өзінің 30 мың сарбазының жартысын Джеймиге Талли үйінің атамекені Риверранды қоршауға береді. Джейми Тайвиннің Тирионның өміріне соншалықты мән беруіне таңғалады, бірақ Тайвин мұны тек отбасының абыройын сақтау үшін жасап отырғанын айтады, өйткені Ланнистер әулетінің мүшесін басқа үйдің тұтқындауы олардың беделін түсірер еді. Тайвин Робб Старктан алданып, әскерін Тридентке жетеледі, Робб оның әскерімен шайқасуға ниетті деп ойлайды. Бірақ Робб күштерін Риверранға бағыттап, Ланнистерлерді жеңіп, Джеймиді тұтқынға алады. Жоффри Баратеон таққа отырғаннан кейін, ол Роберт патшаның қолдауында болған, Жоффридің тегін және Роберттің мұрагері болу құқығын ашық сынаған Нед Старкты өлімге кеседі және Тайвинды өзінің қолдаушысы етіп тағайындайды. Қазір әскерінің жартысы ғана бар Тайвин солтүстікте Роббпен, оңтүстікте Станнис және Ренли Баратеонмен бірнеше майданға тартылған. Тайвин Баратеон ағайындыларымен келісімге келе алмайды, себебі олар Жеті Корольдікке талап етуде. Ал Жоффридің Недті өлімге кесуі Тайвинге солтүстік лордымен және Риверранмен бейбіт келісімге келуге мүмкіндік бермейді. Мұны түсінген Тайвин Тирионды Корольдікке қолдаушы ретінде жібереді, ал өзі Харренхолда барлық күштерін қайта жинақтап, ұлын тұтқындаған Роббқа қарсы Өзендер аймағындағы науқанды жалғастыруға шешім қабылдайды.

2-маусым

Тайвин мен Батыс халқы Харренхолға қайта жиналады және тәртіп орнатуға кіріседі. Арья Старктің кім екенін білмей, оны шарап құюшы қызметіне алады және оның тапқырлығына әсерленеді. Арья, өз тарапынан, Тайвинды өлтіруді ойлап жүргені көрінеді, бірақ мүмкіндік болмағандықтан ол одан бас тартады. Ол кеңесшілердің келесі әрекеттері туралы ақпарат жинауға үлгереді. Петир Бейлиштің ұсынысымен Тайвин Тирелл үйімен одақ құрады, себебі олардың қажетті әскері және астық пен малдың ең көп қоры бар еді. Оның кеңесшілері немересі, король Джоффри мен Джоффридің анасы Серсеяның астанадан қашуын ұсынады, өйткені Станнис Баратеон мен оның әскері шабуылға көшеді. Тайвин кеңесшілерінің пікірін қабылдамай, Джоффридің өз орнында тұруы керек екенін айтады, өйткені қашқан корольге ешкім құрмет ете алмайды. Содан кейін ол жылдам, Станнистің жағаға қонғандығы туралы хабарды естіп, шешімін өзгерткеніме, немесе күрделі алдау жоспарын орындағаннан кейін, Тирелл әскерімен қосылу үшін асығыс жолға шығып, содан кейін астанаға беттейді. Тайвин өзінің әскерлерімен және Тирелл үйінің жаңа одақтастарымен бірге қалаға жетеді және Станнистің әскерін жеңу үшін қажетті уақытта келіп жетеді. Шайқастан кейін Тайвин тағы да Корольдің қолдаушысы болып тағайындалады, сондай-ақ "Қаланың құтқарушысы" деген құрметті атаққа ие болады, бірақ бұған дейін оның аты тақ бөлмесіндегі еденге көзге түсетіндей етіп зәр тастамайды.

3-маусым

Тайвин Тирионның Кастерли-Рок мұрагері болу тілегін қатаң түрде қабылдамайды, бірақ оны Монетаның шебері етіп тағайындауға келіседі. Оленна Тирелдің Лорас Тиреллді Санса Старкқа үйлендіру жоспарын білген соң, Тирион мен Серсейдiң Санса мен Лорасқа үйленуіне жағдай жасайды, алайда Тирионның Сансамен некесін ғана ұйымдастыра алады. Кейін Тайвин Жоффриге, немересі кеңес отырыстары туралы есеп беруді талап еткенде, патша ретінде қалай билік жүргізу керектігін түсіндіреді. Тирион мен Сансаның үйленуінен кейін Тайвин Робб Старктың наразы болған вассалдары – Уолдер Фрей мен Руз Болтонмен одақтасып, Старк әскерін талқандап, «Қызыл той» қырғынында жеңіске жетпек болады. Руз Роббты «Ланнистерлер сәлем жолдайды» деп мазақтап өлтіреді, Роббтың анасы Кэтилин мен әйелі Талиса да қатыгездікпен қаза табады. Роббтың өлімі туралы хабар Ланнистерлерге жеткенде, Тирион әкесінің бұл оқиғаның артында тұрғанын тез түсінеді. Тайвин мұны растап, Фрейлер барлық мақтауды, сонымен қатар барлық кінәні көтеретінін, себебі солтүстік халқы мұндай қорқынышты қылмысты ешқашан ұмытпайтынын және кешірмейтінін айтады. Тайвин ұлының бұл әрекетті арсыздық деп есептейтінін сезеді, бірақ отбасын қорғау және соғысты аяқтау үшін жасалғанын мәлімдейді. Ол өзінің әкесі Роберттің (өз тегі туралы айтқан сөзді қабылдағысы келмейтін) жеңіске жеткенін, ал атасының «Кастерли-Рок астында жасырынып» қорқақ болғанын айтқан, одан әрі наразылық білдіріп, шайқасқа дайын тұрған Жоффримен күресуге мәжбүр болады. Тайвин немересін ұйықтатады және оған билік етудің шындығын үйрететінін уәделейді, содан кейін Тирионға Жоффридің шектеулі билігін және Сансаны жүкті етуге тиіс күйеулік міндетін еске салып, отбасын бірінші орынға қойған адам әрқашан жеңіске жететінін қайталайды. Тирион әкесінен отбасының мүддесін өзінің мүддесінен жоғары қойғандағы жағдайды сұрағанда, Тайвин, Тирионды туған кезде ашу мен қайғыдан оны өлтіргісі келгенін, бірақ оны «ұлым ретінде» өсіргенін айтады, соның арқасында Тирионның өзінің баласы емес екенін көрсетіп, оның тегін мойындамайды.

4-маусымы

Тайвин Старк әулеттік семсерін, Мұзды, екі семсерге балқытып, біреуін Джеймиге сыйлайды, бірақ Джейми Тайвиннің мұрагері болу үшін Корольдік гвардиядан кетуден бас тартқаннан кейін одан бас тартады. Тирион Джоффриді улауда айыпталғанда, Тайвин Оберин Мартеллді Тирионның ісін қарауға судья ретінде шақырады. Оберин Тайвинге Корольдік шаһарды тонаған кезде оның әпкесі, қызы мен жиенінің өліміне бұйрық бергені үшін өштеніп, алайда Тайвин оған олардың өлтірушісі Грегор Клеганеге қарсы әділдік ұсынғанда келіседі. Тайвин сондай-ақ Серсеяны Лорас Тайрелге үйлендіруге тырысады, Тайрел әулетінің байлығын Бравостың Темір банкіне қарызын төлеу үшін пайдалану мақсатында, бірақ Серсея Джеймемен болған туысқандық қатынасын жариялаумен қорқытқанда бас көтеруге мәжбүр болады. Тайвин Тирионның бұрынғы сүйіктісі Шеймен байланыс құрады. Тирион бұл туралы Корольдік шаһардан қашқанда біліп, Тайвинмен кездеспес бұрын Шейді тұншықтырып өлтіреді. Тирион Шейді сүйгенін мойындағанда, Тайвин оны қайта-қайта әйелзаты деп қысым көрсетеді, бұл Тирионды арбалетпен атып, оны өлтіруге итермелейді.

Бесінші маусым

Тайвиннің денесі Бейлордың Ұлы Септасында жерленгенге дейін сақталады. Жейме мен Серсея ең бірінші оған құрмет көрсетіп, амандасады. Тайвиннің қазасы Корольдік астанадағы билік тепе-теңдігін бұзып, Биік Құсқар мен Иманды әскердің билікке жол ашады.

Қабылдау

Телевизиялық бейімделудің алғашқы төрт маусымында Тайвин Ланнистер рөлін ойнаған Чарльз Дэнс өнерлегені үшін үлкен мақтауға ие болды. Клайв Джеймс оның ойнаған рөлін "Dance-тің осы сияқты рөлдердің арасындағы ең жақсысы ғана емес, сонымен қатар кез келген актер ойнаған осы сияқты рөлдердің арасындағы ең жақсысы" деп атады.