Кіріспе
Француз географы (1915–1994) (Иван) Жан Готтманн (10 қазан 1915, Украинаның Харьков қаласында – 28 ақпан 1994, Англияның Оксфорд қаласында) – француз еврей географы. Ол Солтүстік-Шығыс мегаполисінің қалалық аймағын зерттеуімен әйгілі болды. Оның адам географиясына қосқан ең маңызды үлесі – қалалық, саяси, экономикалық, тарихи және аймақтық география салаларындағы еңбектері. Ол Франция мен Жерорта теңізінен бастап, АҚШ, Израиль және Жапонияға дейін түрлі аймандарда маманданған.
(Ivan) Jean Gottmann (10 October 1915, in Kharkiv, Ukraine – 28 February 1994, in Oxford, England) was a French Jewish geographer who was best known for his seminal study on the urban region of the Northeast megalopolis. His main contributions to human geography were in the sub fields of urban, political, economic, historical and regional geography. His regional specializations ranged from France and the Mediterranean to the United States, Israel, and Japan.
Ерте өмір және білім
Готтманн Ресей империясының Украинадағы Харьков қаласында дүниеге келді. Ол 1917 жылғы революциядан кейін 1918 жылғы ақпанда қаза тапқан, жақсы жағдайдағы еврей ата-анасы Ели Готтманн мен Соня Фанни Эттингердің жалғыз баласы еді. Оны әпкесі Эмили Готтманн мен ағасы Мишель Бершин де-факто асырап алды және 1921 жылы қазіргі Стамбул қаласының Константинополь арқылы Парижге қашып кетті. Константинопольде ол өзінің Иван есімін француз тіліндегі Жан деп өзгертті.
Мансап
Готтманн 1937–1941 жылдары Сорбоннада Альберт Деманжонның жетекшілігімен экономикалық география саласында ғылыми көмекші болып жұмыс істеді, бірақ Францияға нацистердің басып кіруі және 1940 жылғы еврейлерге қатысты заңға байланысты мемлекеттік қызметтен шеттетілді. Ол АҚШ-та пана тапты, онда Эдвард М. Эрлдің семинарына қатысу үшін Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы Жоғары оқу институтына Рокфеллер қорынан стипендия алды. Соғыс жылдарында ол Вашингтондағы Экономикалық соғыс жөніндегі кеңес және басқа да мекемелерге консультант ретінде қызмет етіп, АҚШ-тың күш-жігеріне де үлес қосты; сонымен қатар ол «Тәуелсіз Франция» қозғалысына қосылып, Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебінде сабақ берген француз ғалымдарының қауымдастығында жұмыс істеді. Исайя Боуман оны Джонс Хопкинс университетінің география институтында штаттан тыс профессор ретінде жұмысқа алды (1943–1948). 1945 жылы ол Францияға оралып, Франция экономика министрлігінде жұмыс істеді, сондай-ақ екі жыл бойы Біріккен Ұлттар Ұйымында зерттеулер директоры болып қызмет етті (1946–1947). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол француз халқына Американың, ал американдықтарға Еуропаның адам географиясын түсіндіру мақсатымен Франция мен АҚШ арасында сапарлар жасады. Оның көпмәдени көзқарасы оған Пол Меллоннан Вирджиния штабының алғашқы аймақтық зерттеуін жүргізуге (1953–1955) және «The Century Foundation» қорынан АҚШ-тың Солтүстік-Шығыс жағалауының мегаполисін зерттеуге қаржылық қолдау алуға мүмкіндік берді, бұл қалалық география және жоспарлау саласындағы полинуклеарлық жаһандық қала аймақтарын анықтау үшін парадигмаға айналды. 1957 жылы ол Бернис Адельсонға үйленді. 1961 жылы Фернан Браудель, Клод Леви-Стросс және Александр Койре оны Париждегі Жоғары мектептердегі әлеуметтік ғылымдар мектебіне (École des Hautes Études en Sciences Sociales) шақырды, ал 1968 жылы Оксфорд университетінің география мектебінде география профессоры және кафедра меңгерушісі болды (1968–1983). 1980 жылдары Готтман «транзакциялық» қалалар туралы өз идеяларын дамытуға арналған көптеген эсселер жазды, олардың негізгі экономикалық функциясы – ақпаратты өңдеу және тарату. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол өмірінің соңына дейін Оксфордта тұрды. Мегаполистерді зерттеуге және қалалық географияға қосқан үлесінен бөлек, оның қозғалыс ағындары мен символдық жүйелердің (иконографиялардың) өзара әрекеттесуі нәтижесінде географиялық кеңістіктің саяси бөлінуі туралы теориялық еңбектері оның қайтыс болғаннан кейін қайта жарияланды.
Марапаттар
Готтманн 1956 жылы Америка географиялық қоғамының құрметті мүшелігімен және 1964 жылы Чарльз П. Дейли медалімен марапатталды. 1980 жылы ол Корольдік географиялық қоғамның Виктория медалін алды. Сонымен қатар, ол Америка өнер және ғылым академиясының және Британ академиясының мүшесі болды.