Адам географиясы: әлем халықтарының мәдениеті, экономикасы, қоныстануы мен ортамен байланысын зерттейді. Қала құрылысы, даму жолдары талданды. Географиялық зерттеулер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дүниежүзі халықтарының мәдениетін, қоғамдастықтарын және қызметін зерттеу.
Study of cultures, communities, and activities of peoples of the world
Адам географиясы немесе антропогеография – географияның адам қоғамдастықтары, мәдениеттері, экономикалары арасындағы кеңістіктік қатынастарды және олардың қоршаған ортамен өзара әрекеттесуін зерттейтін саласы. Мысалы, қалалардың таралуы және қалаларды жаңарту сияқты құбылыстарды қарастырады. Ол сапалық және сандық әдістер арқылы әлеуметтік өзара әрекет пен қоршаған орта арасындағы кеңістіктік байланыстарды талдайды. Бұл көпсалалы тәсіл социология, антропология, экономика және экология ғылымдарынан алынған, ол тіршілік кеңістіктерін қалыптастыратын күрделі байланыстарды толыққанды түсінуге көмектеседі.
Human geography or anthropogeography is the branch of geography which studies spatial relationships between human communities, cultures, economies, and their interactions with the environment, examples of which include urban sprawl and urban redevelopment. It analyzes spatial interdependencies between social interactions and the environment through qualitative and quantitative methods. This multidisciplinary approach draws from sociology, anthropology, economics, and environmental science, contributing to a comprehensive understanding of the intricate connections that shape lived spaces.
Тарих
Корольдік географиялық қоғам 1830 жылы Англияда құрылды. Ұлыбританияда географияның алғашқы профессоры 1883 жылы тағайындалды, ал Ұлыбританиядағы алғашқы маңызды географиялық ойшыл – 1922 жылы Лондон экономика мектебінде география профессоры болып тағайындалған Хэлфорд Джон Маккиндер болды. Ол сипаттаулардың орнына түсіндірмелер беруге, баламалар мен шешімдерді ұсынуға, позитивистерге тән бейтараптылықты пайдаланудың орнына саяси тұрғыдан белсенділік танытуға шақырады. (Сандық революцияның бейтараптылығы мен объективтілігі радикалды географиялықтар тарапынан капиталдың құралы ретінде сынға алынды). Радикалды география және марксизм мен оған байланысты теориялармен байланысы қазіргі заманғы адам географиясының маңызды бөлігі болып табылады (Қараңыз: Antipode). Сыншыл география "гуманистік географияның" енгізілуіне де әкелді, ол И Фу Туаньның еңбектерімен байланысты және әдіснамада сапалық тәсілді күшейтуге бағытталды. Критикалық географиядағы өзгерістер феминистік география, жаңа мәдени география, қоныстану географиясы, "демонизацияланған" географиялар және постмодернистік және постструктуралық теориялар мен философиялармен айналысу сияқты қазіргі заманғы тәсілдерге жол ашты.
The Royal Geographical Society was founded in England in 1830. The first professor of geography in the United Kingdom was appointed in 1883, and the first major geographical intellect to emerge in the UK was Halford John Mackinder, appointed professor of geography at the London School of Economics in 1922. provide explanations rather than descriptions, put forward alternatives and solutions, and be politically engaged, rather than using the detachment associated with positivists. (The detachment and objectivity of the quantitative revolution was itself critiqued by radical geographers as being a tool of capital). Radical geography and the links to Marxism and related theories remain an important part of contemporary human geography (See: Antipode). Critical geography also saw the introduction of 'humanistic geography', associated with the work of Yi Fu Tuan, which pushed for a much more qualitative approach in methodology. The changes under critical geography have led to contemporary approaches in the discipline such as feminist geography, new cultural geography, settlement geography, "demonic" geographies, and the engagement with postmodern and post structural theories and philosophies.
Өсімдіктер
Мәдени география – мәдени өнімдер мен нормаларды, олардың кеңістіктер мен жерлердегі айырмашылықтарын, сондай-ақ олардың өзара байланыстарын зерттейтін ғылым. Ол тіл, дін, экономика, үкімет және басқа да мәдени құбылыстардың бір жерден екінші жерге қалай өзгеретінін немесе тұрақты болатынын сипаттауға және талдауға, сондай-ақ адамдардың кеңістікте қалай әрекет ететінін түсіндіруге бағытталған. Оның ішкі салалары: әлеуметтік география, жануарлар географиясы, тіл географиясы, сексуалдық және кеңістік, балалар географиясы, дін және география.
Cultural geography is the study of cultural products and norms their variation across spaces and places, as well as their relations. It focuses on describing and analyzing the ways language, religion, economy, government, and other cultural phenomena vary or remain constant from one place to another and on explaining how humans function spatially. Subfields include: Social geography, Animal geographies, Language geography, Sexuality and space, Children's geographies, and Religion and geography.
Даму
Даму географиясы – Жердің географиясын, оның адам тұрғындарының өмір сүру деңгейі мен өмір сапасын зерттеу, сондай-ақ экономикалық қызметтің орналасуын, таралуын және кеңістіктегі ұйымдастырылуын зерттейтін ғылым. Зерттелетін мәселелер зерттеушінің қолданатын әдістемесіне байланысты күшті түрде өзгереді.
Development geography is the study of the Earth's geography with reference to the standard of living and the quality of life of its human inhabitants, study of the location, distribution and spatial organization of economic activities, across the Earth. The subject matter investigated is strongly influenced by the researcher's methodological approach.
Денсаулық
Медициналық немесе денсаулық географиясы – денсаулық, аурулар және денсаулық сақтауды зерттеу үшін географиялық ақпаратты, көзқарастарды және әдістерді пайдалану. Денсаулық географиясы адамдар мен орта арасындағы кеңістіктік байланыстар мен үлгілерді қарастырады. Бұл – адам географиясының бір саласы, ол аурулардың қалай және неліктен таралып, қалай тоқтатылатынын зерттейді.
Medical or health geography is the application of geographical information, perspectives, and methods to the study of health, disease, and health care. Health geography deals with the spatial relations and patterns between people and the environment. This is a sub discipline of human geography, researching how and why diseases are spread and contained.
Тарих
Тарихи география – өткеннің адам, физикалық, құмарлық, теориялық және "шынайы" географиясын зерттеу ғылымы. Тарихи география кең ауқымды мәселелер мен тақырыптарды қарастырады. Басты тақырып – өткеннің географиясын және уақыт өте келе бір жердің немесе аймақтың қалай өзгеретінін зерттеу. Көптеген тарихи географтар уақыт бойынша географиялық үлгілерді зерттейді, соның ішінде адамдар қоршаған ортамен қалай өзара әрекеттескенін және мәдени ландшафтты қалай құрғанын зерттейді.
Historical geography is the study of the human, physical, fictional, theoretical, and "real" geographies of the past. Historical geography studies a wide variety of issues and topics. A common theme is the study of the geographies of the past and how a place or region changes through time. Many historical geographers study geographical patterns through time, including how people have interacted with their environment, and created the cultural landscape.
Халық саны
Халық географиясы – халықтың таралуы, құрамы, көші-қоны және өсуінің кеңістіктегі айырмашылықтарының олардың ортаға немесе орналасқан жеріне қалай байланысты екенін зерттейтін ғылым.
Population geography is the study of ways in which spatial variations in the distribution, composition, migration, and growth of populations are related to their environment or location.
Елді мекен
Елді мекендер географиясы, соның ішінде қалалық география, – бұл қалалар мен ауылдық аймақтарды кеңістіктік, байланыстық және теориялық тұрғыдан зерттеу ғылымы. Яғни, ғимараттар мен инфрақұрылым шоғырланған аймақтарды зерттеу. Бұл аймақтарда экономикалық белсенділіктің көп бөлігі екінші және үшінші секторларда дамыған.
Settlement geography, including urban geography, is the study of urban and rural areas with specific regards to spatial, relational and theoretical aspects of settlement. That is the study of areas which have a concentration of buildings and infrastructure. These are areas where the majority of economic activities are in the secondary sector and tertiary sectors.