Кіріспе

Эквадордың саяси жүйесі

Эквадор саясаты көп партиялық. Орталық мемлекеттік билік – төрт жыл сайын сайланатын президенттік, бір палаталы өкілді демократия. Эквадор президенті – көп партиялық жүйеде мемлекет басшысы және қарулы күштердің бас қолбасшысы, сондай-ақ кеңейтілген өкілдік билікке ие кабинетке жетекшілік етеді. Заң шығару билігі Ұлттық жиналысқа ғана шектелмейді, оны президент тағайындаған өкілдік кабинетін шақыру арқылы атқару билігі де белгілі бір дәрежеде жүзеге асыра алады. Ұлттық жиналыстың кейінгі актілері, заң шығарушылар жеткілікті дауыс берген жағдайда, Президенттік жарлықтардан жоғары тұрады. Сот билігі атқару және заң шығару биліктерінен тәуелсіз. Эквадор конституциялық республика болып есептеледі. Эквадор Конституциясы президенттің, вице-президенттің және Ұлттық жиналыстың мүшелерінің өкілеттік мерзімін төрт жылға белгілейді және оларды бір уақытта сайлауды көздейді. Президенттер мен заң шығарушылар тікелей қайта сайлануға құқылы. Азаматтардың дауыс беруге құқығы бар болуы үшін кем дегенде 16 жасқа толуы керек: 18-ден 65 жасқа дейінгі сауатты азаматтар үшін сайлау құқығы міндетті және жалпыға ортақ, ал 16 және 17 жастағы және басқа да сайлауға құқығы бар азаматтар үшін – ерікті.

Саяси жағдайлар

Эквадордың саяси партиялары тарихи тұрғыдан шағын, еркін ұйымдар болып келген, олар бағдарламалар мен идеологияға қарағанда, қолдауын сақтау үшін популистік, көбінесе харизматикалық көшбасшыларға көбірек тәуелді болды. Жиі ішкі жіктер өте күшті фракцияларға алып келді. Дегенмен, сол орталықтан оң орталыққа қарай әкімшіліктер алмасып отыру үлгісі қалыптасты. Эквадордың саяси элитасы аймақтық, идеологиялық және жеке мүдделер бойынша күшті жіктелгенімен, маңызды мәселелерде консенсусқа ұмтылыс көбінесе келісімге келуге әкеледі. Конгресстегі оппозициялық күштер шала ұйымдасқан, бірақ тарихи тұрғыдан әкімшіліктің бастамаларын тоқтату және министрлерді қызметтен алу үшін бірігіп әрекет еткен. 1998 жылы сайланған Ұлттық Конституциялық Ассамблея қабылдаған конституциялық өзгерістер 1998 жылдың 10 тамызынан бастап күшіне енді. Жаңа конституция, аралық сайлауларды жойып және Конгрестің министрлерге қарсы пікір білдіру құқығын шектеп, атқарушы билікті күшейтеді. Партиялық тәртіп дәстүрлі түрде әлсіз, сондықтан көптеген депутаттар әрбір Конгресс кезінде адалдығын ауыстырады. Алайда, жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін Конгресс, маңызды дауыс берулерде партия басшылығына бағынбаған мүшелерге жазалар салайтын этика кодексін қабылдады. 1996 жылғы сайлаудан бастап, көбінесе испандық тамыры аз, жергілікті этникалық топтар ресми саяси жүйеден қашып жүру саясатын тоқтатып, белсенді қатыса бастады. Жергілікті халық Эквадор саясатында маңызды күшке айналды, бұл 1998 жылғы Конгресте жергілікті саяси партиясы «Пачакутик» басшысы Нина Пакаридің екінші вице-президент болып сайлануымен дәлелденді.

Эквадордың бұрынғы Жоғарғы соты

Эквадордың Жоғарғы сотының жаңа судьялары қазіргі сот мүшелерімен сайланды. 2004 жылдың желтоқсанында бұрынғы президент Лусио Гутьеррес шақырған арнайы сессияда Конгрестің қарапайым көпшілігі 31 судьяның ішінде 27-сін қызметтен шеттетуге және оларды Конгресс таңдаған жаңа мүшелермен алмастыруға қатысты; бұл, Конгресске Жоғарғы Сот судьяларын импичментке салуға рұқсат бермейтін және сотқа жаңа мүшелерді таңдау құқығын беретін ережелерге қарамастан жасалды. Одан бұрын, 2004 жылдың қарашасында Конгресс осыған ұқсас тәртіппен елдің Сайлау және Конституциялық соттарындағы көптеген судьяларды ауыстырған еді.

Президенттердің тізімі

Президенттік мерзімХосе Фернандес Сальвадор Лопес1830–1834Хосе Мария де Артета и Калисто1835Хоакин Гутьеррес Рестрепо1836Фидель Кихано Валенсия1837Виктор Феликс де Санмигель Качо1838Хосе Мария де Артета и Калисто1839–1840Хоакин Гутьеррес Рестрепо1841Виктор Феликс де Санмигель Качо1842Хосе Мария де Артета и Калисто1843Хоакин Гутьеррес Рестрепо1844Луис Де Саа1845Виктор Феликс де Санмигель Качо1846–1847Сальвадор Ортега Эстасио1848Педро Хосе де Артета и Калисто1849Мигель Альварадо1850Педро Хосе де Артета и Калисто1851Пабло Васконес Роман1852Антонио Бустаманте дель Масо1853Мигель Альварадо1854Рамон Борха1855Карлос Тамайо1856Антонио Бустаманте дель Масо1857Николас Эспиноса1858Мануэль Каррион1859Рамон Миньо1860Педро Хосе де Артета и Калисто1861Рамон Миньо1862Антонио Гомес де ла Торре1863Карлос Тамайо1864Педро Хосе де Артета и Калисто1865Рамон Миньо1866Антонио Муньос1867Луис А. Салазар1868Мануэль Чека1869Пабло Эррера Гонсалес1869Рамон Миньо1870Николас Мартинес1871Рафаэль Карвахаль Гусман1872Луис А. Салазар1873Рафаэль Кеведо1874Пабло Эррера Гонсалес1875Педро Фермин Севальос1876Хулио Кастро1877Антонио Муньос1878Антонио Портилья1879Франсиско А. Арболеда1880Висенте Ньето1881Леон Эспиноса де лос Монтерос1882Висенте Ньето1883–1885Педро Фермин Севальос1886Педро Х. Севальос и Фернандес Сальвадор1886Алехандро Рибаденейра Салазар1887Хулио Кастро1888Антонио Робалино1889Луис А. Салазар1890Хулио Кастро1891Антонио Портилья1892Хосе Модесто Эспиноса1893Висенте Ньето1894Хосе Модесто Эспиноса1895Франсиско Х. Монтальво1896Леон Эспиноса де лос Монтерос1897Висенте Ньето1898Мануэль Монтальво1899Хосе Мария Борха1900Белисарио Альбан Местанса1901Леопольдо Пино1902Мануэль Бениньо Куэва Бетанкур1903Белисарио Альбан Местанса1904Леопольдо Пино1905Белисарио Альбан Местанса1906Мануэль Монтальво1907Пасифико Вильягомес1908Алехандро Карденас1909Белисарио Альбан Местанса1910Пасифико Вильягомес1911Белисарио Альбан Местанса1912Алехандро Карденас1913Франсиско Андраде Марин1914Леопольдо Пино1915Мануэль Эдуардо Эскудеро1916Алехандро Карденас1917Леопольдо Пино1918Алехандро Карденас1919Белисарио Альбан Местанса1920Леопольдо Пино1921Модесто А. Пеньяэррера1922Хосе Мария Айора Куэва1923Мануэль Эдуардо Эскудеро Витери1924Леопольдо Пино1925Хосе Луис Роман1925Модесто А. Пеньяэррера1926Хосе Мария Айора Куэва1927Мануэль Эдуардо Эскудеро Витери1928Мануэль Р. Баларесо1929Франсиско Перес Борха1930Пабло Н. Рольдан1931Мануэль Эдуардо Эскудеро Витери1932Мануэль Мария Борреро Гонсалес1932Хосе Антонио Бакеро де ла Калье1933Камило Октавио Андраде Лопес1934Висенте Энрикес Андраде1935Алехандро Рибаденейра Салазар1936Камило Октавио Андраде Лопес1937Бенхамин Теран Коронель1939Камило Октавио Андраде Лопес1940Белисарио Понсе Борха1941Селио Энрике Сальвадор Кинтана1942Леонсио Патиньо Каррион1943Аурелио А. Баяс Аргудо1944Белисарио Понсе Борха1945Хосе Мария Суарес М.1946Белисарио Понсе Борха1947Алехандро Рибаденейра Салазар1948Камило Гальегос Толедо1949Хосе Мария Вильягомес Роман1950Бенхамин Севальос Арисага1951Луис Ф. Мадера Негрете1952Мануэль Элисио Флор Торрес1953Альфонсо Мора Боуэн1954Камило Гальегос Толедо1955Хосе Мария Вильягомес Роман1956Бенхамин Севальос Арисага1957Луис Эладио Бенитес Хара1958Мануэль Элисио Флор Торрес1959Бенхамин Севальос Арисага1960Камило Гальегос Толедо1961Хосе Мария Вильягомес Роман1962Франсиско Монтеро Каррион1963Франсиско Очоа Ортис1964Хулио Тобар Доносо1965Франсиско Паэс Ромеро1965Артуро дель Посо Сальтос1966Франсиско Очоа Ортис1967Хулио Тобар Доносо1968Бенхамин Севальос Арисага1968Рикардо Корнехо Росалес1969Сесар Дуранго Монтенегро1970Рафаэль Теран Вареа1971Мигель Агирре Санчес1972Томас Вальдивиесо Альба1973Карлос А. Харамильо Андраде1974–1975Луис Харамильо Перес1976Сесар Дуранго Монтенегро1977Гонсало Каролис Мартинес1978–1979Армандо Пареха Андраде1979–1981Гонсало Самбрано Паласиос1981–1983Карлос Посо Монтесдеока1983–1984Гонсало Кордова Галарса1984–1986Герман Каррион Арсиниегас1986–1987Хуан Агустин Кинде Бурнео1987–1988Рамиро Ларреа Сантос1988–1990Вальтер Герреро Виванко1990–1993Франсиско Акоста Йепес1993–1995Мигель Масиас Уртадо1995Карлос Солорсано Константине1995–1997Эктор Ромеро Пардуччи1997–2000Гало Пико Мантилья2000–2002Армандо Бермео Кастильо2002–2004Уго Кинтана Коэльо2004Рамон Родригес Нобоа2004–2005Гильермо Кастро Дагер2005Хайме Веласко Давила2005–2008Роберто Гомес Мера2008

Сотты қайта ұйымдастыру (2008)

2008 жылы жаңа Конституция қабылданғаннан кейін елдің сот жүйесі толығымен жаңартылды, сот және әкімшілік басшылықтың бірлескен жұмысын қамтамасыз ету үшін. Осыған сәйкес, Эквадордың сот жүйесінің құрамына Ұлттық сот, Ұлттық сот құрған провинциялық соттар, трибуналдар мен судьялар, Ұлттық сот кеңесі, мемлекеттік қорғаушылар кеңсесі және мемлекеттік прокурорлар кеңсесі кірді. 2008 жылғы Конституция Эквадордың Конституциялық сотын құруға да себеп болды.

Ұлттық сот

Ұлттық сот құрамында 9 жыл мерзімге сайланатын 21 судья бар. Оларды Сот Кеңесі өткізетін конкурстық іріктеу негізінде сайлайды. Олар кез келген сот процесінің соңғы инстанциясы болып табылады, Кассациялық сот ретінде қызмет етеді және Сот палаталарының үш рет қайталап қабылдаған шешімдеріне сүйене отырып, міндетті сот прецедентін қалыптастырады. Сот төрағасы үш жыл мерзімге Сот мүшелері арасынан сайланады және мемлекет алдында сот билігін ұсынады.

Сот жүйесі жөніндегі кеңес

Сот билігінің әкімшілік тармағы Сот Кеңесінен құралады. Кеңес 9 мүшеден тұрады, олар Мемлекеттік бақылау органдары құрамына кіретін Ашықтық және қоғамдық бақылау тармағы тарапынан сайланады. Мүшелер біліктілік конкурсы арқылы да сайланады, және олардың құрамына заң саласындағы алты сарапшы және басқару, экономика және осымен байланысты басқа да салалардағы үш сарапшы кіреді. Дегенмен, 2011 жылдың 5 мамырында өткен Ұлттық референдум нәтижесінде үкімет ұсынған ұсыныс қабылданды, соның салдарынан Сот Кеңесі конституциялық түзетулер енгізу арқылы құрамын өзгертті. Қазіргі уақытта Заң шығарушы, Атқарушы және Ашықтық тармақтарының өкілдерінен құралған Үш тараптық комиссия елдің бұзылған сот жүйесін реформалау мақсатында өтпелі Кеңес ретінде жұмыс істеп жатыр.

Эквадордың Конституциялық соты

Эквадордың Конституциялық соты заңдық тексеруді емес, конституциялық құқықтар бұзылған жағдайларды конституциялық бақылауды жүзеге асырады. Сондай-ақ, Конституцияны түсіндіруге билігі бар жалғыз орган олар.

Құрылымы

Атқарушы билік құрамына 28 министрлік кіреді. Облыстық әкімдер мен кеңесшілер, қала әкімдері мен қалалық кеңестер, сондай-ақ ауылдық кеңестер тікелей сайланады. Конгресс шілде және желтоқсан айларындағы үзілістерден басқа жыл бойы отырыстар өткізеді. Конгресте 20-дан жеті мүшелі комитет бар.

Төрағалық

Президент және вице-президент халықтың басымен бір тізім бойынша төрт жылдық мерзімге сайланады. Бұрынғы вице-президент Альфредо Паласио 2005 жылғы 20 сәуірде Лусио Гутьеррестің Жоғарғы Сотқа тағайындауына наразылық білдіріп, көшеде наразылықтар күшейгеніне байланысты Конгресс оны қызметтен шеттетуінен кейін президенттік міндетін атқарды.

Рафаэль Корреаның президенті

2006 жылдың 15 қазаны мен 26 қарашасында президенттік сайлау өтті. Рафаэль Корреа екінші және соңғы турда Альваро Нобояны жеңіп шықты. Корреа 56,8 пайыз дауыспен жеңіске жетті. 2010 жылы президент Рафаэль Корреаға қарсы төңкеріс талпынысы болды. The Economist журналы Корреаны «солшыл популист» деп сипаттаса, The Washington Post газеті Корреаның идеологиялық бағытын «экономикалық тұрғыдан популистік, әлеуметтік жағынан консервативті және квазиавторитарлық» деп бағалады. Рафаэль Корреаның үш бірқатар мерзімі (2007 жылдан 2017 жылға дейін) Ленин Мореноның төрт жыл президенттік қызметімен (2017–2021) ауыстырылды.

Заң шығарушы билік

Эквадорда бірпалаталы Ұлттық Ассамблея (испан тілінде Asamblea Nacional) бар, және оның 137 негізгі (мандатты иеленетін) мүшесі бар (барлығы халықтың тікелей дауысымен төрт жылдық мерзімге сайланады). Ол провинциялық округтерге негізделген, бірақ сонымен қатар ұлттық тізімнен және эмигранттар қауымдастығынан сайланған мүшелері де бар.

Тарих

2007 жылдың 29 қарашасында Эквадордың Конституциялық жиналысы сыбайлас жемқорлық айыптарымен Конгрессті таратып, өзіне заң шығару өкілеттіктерін қабылдады. Конституциялық жиналыс содан кейін қазіргі институт болып табылатын Ұлттық жиналысты ұсынды.

Құқықтық жүйе

Эквадордың құқықтық жүйесі азаматтық құқық жүйесіне негізделген. Эквадор жақында Халықаралық соттың міндетті юрисдикциясын қабылдады.