Кіріспе

Сингапурдағы сайлаулар туралы жалпы мәлімет

Қазіргі уақытта Сингапурда екі түрлі сайлау өтеді: Парламенттік және президенттік сайлаулар. Сингапур Конституциясына сәйкес, Парламент таратылғаннан кейін үш ай ішінде Парламентке жалпы сайлау өткізілуі тиіс. Парламенттің мерзімі Парламенттің алғашқы отырысынан бастап ең көп дегенде бес жылды құрайды, ал президенттік сайлаулар әр алты жылда бір рет өтеді. Сингапур Парламенті бір палаталы және 93 орынға ие. 1959 жылғы заң шығарушы жиналыс сайлауынан бері Халықтың әрекет партиясы (PAP) үлкен басымдыққа ие және шамамен екі онжылдық бойы орын жеңген жалғыз саяси партия болды, сондай-ақ Сингапур Үкіметін құрып келеді.

Парламент сайлауы

1965 жылы Сингапур тәуелсіздік алғаннан бастап 1981 жылға дейін Халықтық әрекет партиясы (ХӘП) барлық сайлаудағы барлық орындарды жеңіп, шамамен екі онжылдық бойы оппозициялық депутаттары жоқ парламент құрды. Сингапурда 1960-жылдардың басында және 1970-жылдардың басында оппозициялық саясатшылар мен кәсіподақ өкілдері сотсыз түрмеге қамалған. Лим Чин Сонг, Саид Захари және Лим Хок Сиу сияқты көптеген адамдар үкімет тарапынан коммунистік қимылдарға қатысқан деп айыпталды. Басқа оппозиция өкілдері де, банкротқа ұшырағандар да, талаптарға сай келмейтін деп танылды. Кэтрин Лим Сингапур үшін қорқыныш зиянды екенін айтады. 1980-жылдары парламентке оппозициялық саясатшылар сайлана бастады, олардың қатарында Дж. Б. Жейаретнам мен Чам Си Тонг болды. Осымен бірге 1980-жылдары екі схема құрылды: сайланбаған оппозициялардың арасында ең жақсы нәтиже көрсеткен үміткерлерге марапаттама беретін Сайлау округінің мүшесі емес (СМО) схемасы және партиялық емес адамдардың Парламент депутаты ретінде танылатын тобы. Кейіннен түзетулер нәтижесінде СМО санын анықтау үшін оппозиция өкілдерінің ең төменгі саны белгіленді, ол 2010-жылдары үштен тоғызға, ал 2020-жылдары 12-ге дейін өсті. 1988 жылғы сайлауда Парламент пен қалалық кеңестерде этникалық өкілдікті жақсарту мақсатында үштен алты кандидаттан тұратын команда үшін көпшілік дауыс беру жүйесі (Төрттік сайлау округі - ТСО) енгізілді. Кейбір сарапшылар бұл схеманы оппозициялық өкілдікті азайтуға бағытталған сайлау округтерін өзгертудің бір түрі деп сынға алды, әсіресе ТСО командалары бір-бірінен кейін келе жатқан сайлауларда қарсылығызсыз сайланған жағдайларда. Әрбір сайлауда, дауыс беруге дейін, Сайлау департаменті парламенттің келісімінсіз сайлау шекараларын анықтайды, ол Премьер-министр кеңсесінің (ПМК) құрамындағы атқарушы орган ретінде құрылды, тәуелсіз орган ретінде емес. Бірақ ELD халық санының өсуі мен сайлаушылардың теңгерімін ескере отырып, қайта бөлу себептерін ашпайды. Бір көрнекті жағдайда Ченг Сан және Эунос ТСО оппозициялық партиялар сайлауда жетістікке жеткеннен кейін таратылған сайлау округтерінің мысалы болды, сайлаушылар басқа округтерге қайта бөлінді. Сол сияқты Букит Баток және Юхуа да жақын нәтижеге байланысты көршілес ТСО-ға қосылды, бірақ жылдар өткен соң SMC-ге қайтарылды. Алайда, Freedom House Сингапурдағы сайлаулар техникалық тұрғыдан сайлау заңбұзушылықтарынан таза екенін атап өтті. Сингапур Республикасының тарихында жүздеген саясаткерлер Парламентке сайланды, олардың көпшілігі биліктегі Халықтық әрекет партиясының өкілдері, соның ішінде қайтыс болған Ли Хуон Чой сияқты көрнекті тұлғалар. 1965 жылдан бері Парламентке 19 оппозициялық саясаткер сайланды, олардың қатарында Дж. Б. Жейаретнам, Чам Си Тонг, Лоу Тиа Хианг, Линг Хоу Дунг, Чё Чай Чен, Чен Шоу Мао, Яу Шин Леонг, Пнг Энг Хуат, Ли Лиан, сондай-ақ Жұмысшы партиясының он кандидаттары, оның ішінде Бас хатшы және оппозиция жетекшісі Притам Сингх, төраға және алғашқы әйел депутат Сайльвия Лим және алғашқы малай депутат Фейсал Манап бар.

2020 жылғы жалпы сайлау

2020 жылдың 23 маусымында жалпы сайлау жарияланды, ал Сингапур азаматтары 2020 жылдың 10 шілдесінде Парламент мүшелерін (депутаттарды) сайлады.

Референдумдар

Референдум маңызды ұлттық мәселелер бойынша да өткізілуі мүмкін, бірақ Сингапурдың саяси тарихында 1962 жылғы бірігуге қатысты референдум үшін бір рет ғана өткізілген. Содан бері ұлттық референдум өткізу туралы ұсыныстар түсіп келеді, оның ішінде Сингапурда казинолар салу мәселесі де бар.