Кіріспе

Ағылшын философы

Өмір

Энн Финч сэр Хеннедж Финчтің (ол Карл I кезінде Лондонның тіркеушісі және Палаталар палатасының спикері қызметтерін атқарған) және оның екінші әйелі Элизабеттің (Стаффордширлық Уильям Крэдоктың қызы) қызы болып дүниеге келді. Оның әкесі ол туғанға дейін бір апта бұрын қайтыс болды. Ол отбасының ең кіші баласы еді. Энн сол кезде оның отбасына тиесілі болған, қазір Кенсингтон сарайы деп белгілі үйде өсті. 1651 жылы ол Эдвард Конвейге, кейіннен 1-ші Конвей графына тұрмысқа шықты. Оның күйеуі де философиямен қызығушылық танытып, Морден оқыған. Энн мен Эдвард Кенсингтон сарайындағы Энннің үйінде тұрақтады. Ол тұрмысқа шыққаннан кейін бір жыл өткен соң Мор өзінің «Атеизмге қарсы ем» атты кітабын Эннге арнады. 1658 жылы ол жалғыз баласын, Хенидж Эдвард Конвейді дүниеге әкелді, ол екі жылдан кейін шешек ауруынан қайтыс болды. Энннің өзі де ұлын өлтірген ауруға шалдыққан, бірақ одан аман қалды. Энн, әдетте Мор арқылы, Элизабет Фокскрофтпен байланысқа түсті, ал Фокскрофттың күйеуі 1666 жылы Үндістанға кеткенде, ол Эннмен бірге тұрып, оның серігі және көшірмешісі болды. Олардың қызығушылықтары ортақ болды және Фокскрофт 1672 жылға дейін Рагли Холлда тұрды. Конвей Луриандық Каббаламен қызығушылық танытып, содан кейін квакерлікке бейімделді, ақырында 1677 жылы оған өтті. Сол кезде Англияда квакерлер көбінесе жақтырылмаған және қорқыныш тудырған, олар қуғын-сүргінге ұшырап, тіпті түрмеге де қамалған. Энн дінін өзгертуге шешім қабылдағанда, үйін квакерлердің орталығына айналдырды. Оның отбасы Энннің квакерлікке өтуіне ықылымды қолдамағанмен, оның шешімін құрметтеді. Энннің өмірі он екі жасынан бастап қайталап келетін қатысты мигреньмен ерекшеленді, ол қызба кезінде ауырсынуға ұшырады. Бұл оның көбінесе ауырсынудан зардап шегуіне және көп уақытын медициналық бақылауда өткізуіне, сондай-ақ ем іздеуге себеп болды, бір кезде оның мойын тамырлары тілінді. Басқарылмайтын ауырсыну оны философиялық зерттеулерін өз үйінің ыңғайлылығында жалғастыруға итерді. Ол дәрігер Томас Уиллис және тағы да көптегендерден медициналық кеңес алды. Конвейлер сол кездегі швейцариялық патша дәрігері Теодор Турке де Майернемен, сондай-ақ табиғат зерттеушісі Роберт Бойльмен де кеңескен. Олар сонымен қатар адам денесіндегі қан айналымын зерткен дәрігер Уильям Харвиге де жүгінген. Конвейді сол кездегі көптеген көрнекті дәрігерлер емдегенімен, ешбір ем сәтті болмады. Ол 1679 жылы қырық жеті жасында қайтыс болды.

Ең ежелгі және қазіргі философияның қағидалары

"Принциптер" Конуэйдің әлемнің бір заттан жаратылғандығы туралы моноистік көзқарасын дамытады. Конуэй, денелердің өлі материядан тұратындығы туралы картезиандық идеяны, Генри Мордың "Атеизмге қарсы дәрі" еңбегіндегі жан туралы ұғымын, сондай-ақ дене мен рух арақатынасының дуалистік теорияларын сынап бағалайды. Мәтін 1677 жылы жазылған болуы мүмкін, және ол Франсискус Меркурий ван Гельмонттың ықпалында жазылған. Алғаш рет мәтін 1690 жылы Амстердамда ван Гельмонттың латын тіліне аудармасы ретінде "Principia philosophiae antiquissimae et recentissimae" деген атпен жарияланды. 1692 жылы ағылшын тіліне қайта аударылды.

Хат-хабар

Энн Конвей өмірі бойы Генри Морға, Фрэнсис Меркьюри ван Гельмонтқа және сол заманғы басқа да көрнекті ойшылдарға көптеген хаттар жазды. Конвейдің хаттарының көп бөлігі Генри Морға арналған, олар түрлі философиялық және теологиялық ұғымдарды талқылады. Конвей кейде ұлының қазасы сияқты жеке мәселелер мен басқа да отбасылық оқиғалар туралы да айтатын. Конвейдің қайын атасы Лорд Конвейге шамамен ондай хат, ал оның інісі Джон Финчтен Конвейге де шамамен ондай хат келген. Бұл хаттарда жеке ақпарат, философиялық ойлар және әлеуметтік мәселелерге қатысты пікірлер сияқты әртүрлі тақырыптар қамтылған. 20 ғасырда Марджори Хоуп Николсон Конвейдің қолға түскен барлық хаттарын жинауға тырысты. 1930 жылы ол Конвейдің 307 хаты мен библиографиялық мәліметтерді пайдаланып роман жазды. 1992 жылы Сара Хаттон Николсонның «Конвей хаттары» атты еңбегінің жаңартылған нұсқасын жазды. Николсонның нұсқасы Конвейдің достары мен отбасы арасындағы әлеуметтік өміріне, сондай-ақ Генри Мор және басқалармен арақатынасына баса назар аударады.