Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын протестанттық диссиденттері – тарихи діни топ.
English Protestant dissenters
the historical religious group
Ізденушілер, немесе кейде белгілі болғандай Легатин арийлері – 1620 жылдар шамасында пайда болған ағылшын диссиденттері тобы, бұл үш ағайынды – Уолтер, Томас және Бартоломью Легаттің уағыздарынан шабыттанған болуы мүмкін. Ізденушілер өз заманындағы барлық ұйымдасқан шіркеулердің бұзылған деп санайтын және Құдайдың аян беруін күтуді қалаған. Олардың көптегені кейін Достар діни қоғамына (квакерлер) қосылды.
The Seekers, or Legatine Arians as they were sometimes known, were an English dissenting group that emerged around the 1620s, probably inspired by the preaching of three brothers – Walter, Thomas, and Bartholomew Legate. Seekers considered all organised churches of their day corrupt and preferred to wait for God's revelation. Many of them subsequently joined the Religious Society of Friends (Quakers).
Шығу тегі
Англияда азаматтық соғыстан зауалым бұрын, ағылшын марксистік тарихшысы Кристофер Хилл "төменгі топтың еретикалық мәдениеті" деп атаған құбылыс қалыптасқан еді. Бұл мәдениеттің негізгі қағидалары – дін қызметкерлеріне қарсылық және Киелі кітапты жан-жақты зерттеуге баса назар аудару болды, бірақ нақты ілімдер "ерекше тұрақтылық" көрсетті: мыңжылдықшылдық, смертализм, антитринитаризм және алдын ала белгілеуден бас тарту. Мұндай ойлар "он жетінші ғасырдағы баптистер, іздеушілер, ерте квакерлер және ағылшын революциясының ашық пікірталастарына қатысқан басқа да радикалды топтардың арасында кең таралды".
Long before the English Civil War there already existed what the English Marxist historian, Christopher Hill, calls a "lower class heretical culture" in England. The cornerstones of this culture were anti clericalism and a strong emphasis on Biblical study, but specific doctrines had "an uncanny persistence": millenarianism, mortalism, anti Trinitarianism and a rejection of predestination. Such ideas became "commonplace to seventeenth century Baptists, Seekers, early Quakers and other radical groupings which took part in the free for all discussions of the English Revolution."
Сенімдер мен тәжірибелер
Іздеушілер ешқандай жағдайда бүгінгі таңда танылатын ұйымдасқан діни топ емес (діни культ немесе конфессия емес), бірақ бейресми және жергілікті сипатта болды. Жергілікті Іздеушілер жиналысына мүшелік, басқа сектаға мүше болуға кедерес келтірмеді. Шындығында, Іздеушілер догмалардан бас тартты (конфессиялық емес христиандыққа қараңыз) және әр жиналыс кең спектрлі идеяларды қабылдауға ұмтылды. Легаттардан кейінгі Іздеушілер пуритандық болғанмен, кальвинист емес еді. Кейбір заманауи тарихшылар, олардың «құдайға ұмтылған қоғамды» құруға деген құштарлығын мойындаса да, Англия революциясы кезіндегі Англия пуритандарының дәстүрлі тарихтарда айтылғандай діни бостандық пен плюрализмге қаншалықты берілгендігіне күмән келтіреді. Алайда, тарихшы Джон Коффидің соңғы зерттеулері, «құдайға бейкүнәлік», дінге қарсы сөздер, католицизм, христиан емес діндер, тіпті атеизм деп аталатын нәрселерге төзімділік танытуды табандылықпен іздеген протестанттардың аз бөлігіне назар аударды. Осы азшылыққа Іздеушілер, сондай-ақ жалпы баптистер кірді. Олардың бірлескен куәлігі шіркеудің толыққанды ерікті, мәжбүрлеуші емес қауымдастық болуын, плюралистік қоғамда таза азаматтық мемлекеттің басшылығымен уағыз таратуға қабілетті болуын талап етті. Мұндай талап кальвинистердің басым көпшілігі ұстанған протестантизмнің билік құмарлығына қатысты келе бермейтін нәрсе еді. Дегенмен, басқа да Диссиденттер сияқты, Іздеушілер Рим шіркеуінің өзін бұзғанына және оның ортақ мұрасы арқылы Англия шіркеуінің де бұзылғанына сенді. Тек Иса Мәсіх қана «нағыз» шіркеуді орната алады. Алайда, Англияның одақтастығы кезінде пайда болған көптеген конформист емес топтардан Іздеушілерді ерекшелендіретін бірқатар сенімдер мен тәжірибелер болды. Ең маңыздысы – олардың ұжымдық құлшылық формасы; Іздеушілер барлық шіркеу рәсімдерінен бос және үнсіз жиналыстар өткізді, тікелей шабыт пен басшылыққа ден қойды. Іздеушілер квакерлік идеялардың пайда болуын күтті және олардың көпшілігі квакерлерге айналды, ал көптеген Іздеушілер Джордж Фокстың жерлеу рәсіміне қатысты. Замандас және жақтырмас автор Ричард Бакстер олардың Генри Вэйн кішінің «Вэнистерімен» немесе оның жақтастарымен біріккенін мәлімдеді. Көбінесе «еретиктерге» өрттен өлу жазасы төндірілген кезде, олар өз сенімдерін жасырып, бас тартуға мәжбүр болды. Легаттар ерекше болды. Томас уағыздағаны үшін Ньюгейт түрмесінде қайтыс болды, ал Бартоломей 1612 жылы ересі үшін өртеліп өлтірілді.
The Seekers were not an organised religious group in any way that would be recognised today (not a religious cult or denomination), but informal and localised. Membership in a local Seekers assembly did not preclude membership in another sect. Indeed, Seekers shunned creeds (see nondenominational Christianity) and each assembly tended to embrace a broad spectrum of ideas. Seekers after the Legates were Puritan but not Calvinist. Some contemporary historians, though accepting their zeal in desiring a "godly society", doubt whether the English Puritans during the English Revolution were as committed to religious liberty and pluralism as traditional histories have suggested. However, historian John Coffey’s recent work has emphasised the contribution of a minority of radical Protestants who steadfastly sought toleration for so called heresy, blasphemy, Catholicism, non Christian religions, and even atheism. This minority included the Seekers, as well as the General Baptists. Their collective witness demanded the church to be an entirely voluntary, non coercive community able to evangelise in a pluralistic society governed by a purely civil state. Such a demand was in sharp contrast to the ambitions of magisterial Protestantism held by the Calvinist majority. Nevertheless, in common with other Dissenters, the Seekers believed that the Roman Church corrupted itself and, through its common heritage, the Church of England as well. Only Christ himself could establish the "true" Church. However, there were a number of beliefs and practices that made the Seekers distinctive from the large number of nonconformist dissenting groups that emerged around the time of the Commonwealth of England. Most significant was their form of collective worship; the Seekers held meetings free of all Church ritual and in silence, mindful of direct inspiration and guidance. Seekers anticipated aspects of Quakerism and a significant number of them became Quakers and many remaining Seekers attended the funeral of George Fox. A contemporary and unsympathetic author, Richard Baxter, claimed that they had merged with the "Vanists" or followers of Henry Vane the Younger. Often when "heretics" were faced with being burnt at the stake they retracted, retaining their beliefs in a less public way. The Legates were exceptional. Thomas died in Newgate Prison after being arrested for his preaching and Bartholomew was burnt for heresy in 1612.