Кіріспе

Марста баскетболдай темір-никель метеориті табылды

Жылу қалқаны тасы – 2005 жылдың қаңтарында Марс ровері Opportunity Марстың Меридиани Планум жазығында тапқан баскетболдай темір-никель метеориті. Opportunity зерттеу тобы бұл метеортитті бейресми түрде "Жылу қалқаны тасы" деп атаса, Метеориттік қоғам 2005 жылдың қазан айында оны ресми түрде Meridiani Planum метеориті деп атады (метеориттер әрқашан табылған жерінің атымен аталады).

Ашылу

Opportunity метеоритті өзінен қалған жылу қалқанының жанында толығымен кездейсоқ кездестірді (содан аты шықты). Opportunity "Эндюранс" кратерінен шыққан соң, жылу қалқанын тексеру үшін жіберілген еді. Бұл басқа планетада табылған алғашқы метеорит және басқа Күн жүйесінде табылған үшінші метеорит. Ал қалған екеуі, миллиметрлік "Бенч кратері" мен "Хэдли Рилл" метеориттері Айдан табылды.

Талдау

Тас бастапқыда ерекше деп танылды, өйткені Mini TES спектрометрімен жасалған талдаудан аспанның шағылысына ерекше ұқсас инфрақызыл спектрді көрсетті. Содан кейін, оның құрамын APXS көмегімен өлшеу жүргізілді, нәтижесінде құрамында 93% темір, 7% никель, сондай-ақ германийдің аз мөлшері (~300 ppm) және галлий (<100 ppm) бар екендігі анықталды. Мёссбауэр спектрлері темірдің басым бөлігі металл түрінде екенін көрсетті, бұл оның темір-никель метеориті екенін растайды, ол 5–7% никельді камациттен тұрады. Бұл Жерде табылған әдеттегі IAB темір метеоритінің құрамымен дерлік толық сәйкес келеді. Тастың бетінде метеориттерге тән атмосфера арқылы өте келе метеориттің булануынан пайда болған регмаглифттер, яғни шұңқырлар байқалады. Тастың ең үлкен өлшемі 31 см-ге жуық. ("Маккинак аралы", "Ойлейн Руайд" және "Шелтер аралы"). Spirit марсоходы екі никельді темір метеоритін анықтады (бейресми түрде "Аллан Хиллс" және "Жонг Шан" деп аталды). Curiosity марсоходы бір никельді темір метеоритін анықтады, оған "Ливан" деген атау берілді. Сонымен қатар, Марста бірнеше потенциалды тас метеориттер де анықталды.

Терминология

"Марстық метеорит" термині көбінесе мүлдем басқа нәрсені білдіреді: Жер бетінде табылған және Марстан келген деп саналатын метеориттер, мысалы, ALH84001.