Кіріспе

Норвегияның Бамбле қаласындағы

Норвегияның Телемарк округіндегі Бамбле муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Қала Скаггерак жағалауына жақын Лангесундфьорден бойындағы жартыаралда орналасқан. Солтүстік-батысында Стателл қаласы жатыр. Қала 1765 жылы ладстед ретінде құрылды және 1838 жылдың 1 қаңтарында өздік басқару құқығына ие болды. 1964 жылы Бамбле муниципалитетінің құрамына кірді. Ұзақ жылдар бойы Лангесунд пен көршілес Стателл Порсгрунн/Скиен қалалық аймағының бір бөлігі ретінде қарастырылды, сондықтан Норвегия Статистика бюросы бұл қаланың халқы мен аумағы туралы жеке деректерді жинамады. Тіркелгені – Бамбле муниципалитеті аумағындағы қалалық аймақтың бөлігі. 2022 жылы Бамбледегі Лангесунд/Стателл аймағы өлшенді және олардың жалпы халқы 10 276 адамды құрады, халық тығыздығы құрады.

Лангесунд түбегінің шетіндегі Лангесундстагендегі ескі жағалау бекінісінің қалдықтарын көруге болады. Бұл бекініс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия тарапынан салынды, кейіннен 1993 жылға дейін Норвегияның жағалау артиллериясы және жергілікті күзетшілер қолданды. Лангесунд – Норвегиядағы көп күншілді күндерімен танымал жазғы қалалардың бірі. Сонымен қатар, ол Wrightegaarden ғимаратымен де әйгілі, онда жаз бойы әр апта соңында ашық ауада концерттер өтеді. Боб Дилан, A-ha, Элтон Джон және Литтл Ричард сияқты әртістер Wrightegaarden сахнасында өнер көрсеткен. Лангесунд Итре Ослофьорд пен Скаггерактың арасындағы шекараны белгілейді.

Тарих

Лангесунд 1570 жылы жеке кедендік орталыққа айналды, ал 1580 жылдары елдің ағаш экспорттау бойынша ең ірі порты болып есептелді, әсіресе голланд шхуналарынан көп тасымалдау жүрді. Голландтықтар 1602 жылы король Кристиан IV салған, импортталған тұзды тазартуға арналған үлкен тұз фабрикасында жұмыс істеді, ол Лангойяда орналасқан. Алғашқы кезде Лангесунд Норвегиядағы ең маңызды кеме қатынасы орталықтарының бірі болды. 1765 жылы дамып келе жатқан ауылға ладестед (қала статусы) құқығы берілді. 17 ғасырдың соңында ірі кеме жасау басталды. Ағаш саудасы төмендеген кезде, кеме жасау және кеме қатынасы қаланың басты өнеркәсіптеріне айналды. Питер Вессель Торденскиолд Лангесундта, Løvendals Gallej кемесін жасатты. 1800 жылдары бұл қала ағылшын тілінде Longsound деп аталды.

Атауы

Қаланың аты Лангесунд, ол "ұзын бұғаз" деген мағынаны білдіреді. Бірінші бөлігі – lang, яғни "ұзын". Екінші бөлігі – sund, яғни "бұғаз" немесе "саға".

Муниципальдік өзін-өзі басқару (18381964)

Лангесунд қаласы 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1878 жылдың 1 қаңтарында Langøya аралы (халық саны: 22) көршілес Bamble ауылдық муниципалитетінен Лангесунд қаласына қосылды. 1949 жылы қала Бамбл муниципалитетіне іргелес аумақты қосу арқылы кеңейтілді (халық саны: 127). 1960 жылдары Норвегияда Шей комитетінің жұмысы нәтижесінде көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында Лангесунд қаласы (халық саны: 2281) жақын маңдағы Стателле қаласымен (халық саны: 724) және Бамблдің айналасындағы ауылдық муниципалитетімен (халық саны: 5237) біріктіріліп, жаңа, үлкен Бамбл муниципалитеті құрылды. Бұл муниципалитет бар болған кезде бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), стационарсыз медициналық қызметтер, зейнеткерлерге қызмет көрсету, жұмыссыздық мәселелері, әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін бөлу, экономикалық даму және муниципалдық жолдарға жауапты болды. Өзінің барлық кезеңінде бұл муниципалитетке тікелей сайланған өкілдерден тұратын муниципалдық кеңес басшылық етті. Қала әкімі муниципалдық кеңестің дауысымен сайланды.

Муниципалды кеңес

Лангесунд қалалық кеңесі (Бистир) төрт жылдық мерзімге сайланған өкілдерден тұрды. Кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің тарихи құрамы көрсетілген.

Көрікті жерлер

Лангесундтың ең танымал нысаны – Лангесундтың жанындағы, бір шақырымдық Лангея аралының төбесінде орналасқан Лангейтенген маяғы. Қаланың шығысындағы аралдар тобы Аройя деп аталады. Қала орталығынан қысқа серуенде, Скагеррак бұғазына қарайтын, қолданыстан шығарылған Танген бекінісі орналасқан. Математик Атле Сельберг, музыкант Видар Буск, норвегиялық-америкалық лютерандық теолог Маркус Олаус Бокман және Instagram блогері Йенс Кулас Лангесундта туған. Видар Буск және Стивен Акелс сияқты суретшілер Лангесундтан шыққан. Wrightegaarden концерт алаңы жақын қарым-қатынастағы концерттерімен танымал және жыл сайын Postgirobygget сияқты танымал норвегиялық топтарды қабылдайды. Лангесунд Postgirobygget тобының "Жердегі жаз" (Sommer på jorda) әнінің бастапқы сөздерінде еске алынады.