Кіріспе

Уэльстегі тау тобы Карнеддау (лат. 'қоршаулар'; Карнеддау – уэльс тіліндегі көпше түр, кейде ағылшын тілінде Carnedds деп аударылады) – Уэльстегі Сноудониядағы таулар тобы. Олар Уэльс пен Англиядағы ең үлкен біріккен жоталарды (762 м немесе 914 м биіктікте) құрайды (Солтүстік Англияда 610 м-ден жоғарырақ кең аумақтар болғанымен), сондай-ақ елдегі ең биік алты немесе жеті шыңын қамтиды – Он Бес Шыңы. Бұл жота Llyn Cowlyd және Llyn Eigiau сияқты бірнеше көлдерді, сондай-ақ Абер шарлауығын қамтиды. Оның шекаралары солтүстікте Ирланд теңізі, шығыста Конви аңғары, ал оңтүстік және батыста Бетс-и-Койдтан Бетездаға дейінгі A5 тас жолымен белгіленген. Аймақтың ауданы шамамен Сноудонияның 10% құрайды. Аймақ үш негізгі тас жолмен шектеледі: A55 (солтүстікке қарай), A5 (оңтүстікке қарай) және A470 (шығысқа қарай).

Геология

Карнедауды құрайтын тау жыныстары, Сноудонияның көп бөлігі сияқты, 485 және 444 миллион жыл бұрын ордовик кезеңінде пайда болған. Олардың ішіндегі ең маңыздылары – Арень (478-470 млн жыл бұрын) және Кародок (459-449 млн жыл бұрын) дәуірлеріне жататын Нант Ффранкон субтобының сазды тастары мен құмтастары, сондай-ақ Кародок дәуірінің Llewelyn жанартаулық тобының туфтары және т.б. Бұлардың үстіне Cwm Eigiau формациясының құмтастары, сазды тастары, туфтары мен туфиттері орналасқан. Нант Ффранкон тізбегінде әртүрлі магмалық интрузиялар және Foel Fras жанартау кешенінің лавалары мен туфтары кездеседі. Бұл күрделі геологиялық құрылым Каледониялық орогенез кезінде болған пластиналық тектоникалық процестердің нәтижесінде қалыптасқан, онда Япет мұхитының екі жағындағы континенттік құрлықтар бірігіп, ұзақ жылдар бойы соқтығысқан. Уақыт өте келе, бұл таулар ауа райының әсерінен эрозияға ұшырап, мұздықтардың жылжуымен тегістелген. Карнедау осылай қалыптасып, жанартаулық және шөгінді тау жыныстарынан тұрады. Соңғы мұздық шамамен 10 000 жыл бұрын шегінді. Ол таулардың шығыс беткейіндегі тік жарлардың етегіндегі тегіс төбелерді, шашыраңқы тастарды және көлдер құраған мореналарды қалдырды. Дросглдың солтүстік-батыс беткейлерінде темір ғасырына жататын тұрғын үйлердің шоғыры бар, ал Moel Faban тауының үстіне үш оба салынған. Бұл елді мекен мың жылға жуық сақталды, римдіктер келгенге дейін өмір сүрді. Басқа жерлерде де тұрғын үйлердің іздері, егістік жүйелерінің қалдықтары және стратегиялық маңызды биік жерлерде орналасқан көптеген төбелік бекіністер табылды. Римдіктер бұл аймақты бағындырып, Карнедаудың солтүстік беткейлері арқылы өтетін Bwlch y Ddeufaen жолын салды. 410 жылы олар кеткеннен кейін, жерді уэльс князьдері қайта бақылауға алып, бір-бірімен одақтар құрды. Жергілікті орманды жою жалғасты, ал бір кезде ешкілер мал шаруашылығының басты түрі болды. Олардың жабайы ұрпақтары бүгінге дейін Glyderau аймағында кездеседі. Кейіннен мүйізді мал да осы аймаққа келді, бірақ қойлардың саны 18 ғасырда жүнге деген сұраныс артуымен ғана көбейді. Он үшінші ғасырда Англия королі Эдуард I басшылығымен Уэльстің осы бөлігінде ағылшын амбициялары күшейді, ағылшын қамалдары Сноудонияны қоршап алды.

Флора мен фауна

Карнеддауда өсетін өсімдіктер жыл бойы қарға, аязға және дауылдарға төтеп беру үшін өте төзімді болуы керек. Үңгірлердегі қоршалған өзендердің жанында өсетін өсімдіктер, желге ұшыраған жартастардың тіректеріне жабысқан өсімдіктерден мүлдем өзгеше. Қойлар тауларды жайылымға алып, шөп құрамына әсер етеді, ең тәтті жас өсімдіктерді жеп қояды. Қойлардан қоршалған жерлерде глобус гүлдері, орман авендері, анжелика, қызыл кемпіршөп және роза түбі төменгі биіктіктерде, күл, қарағай, долана, жиде және қарамсақпен бірге кездеседі. Биікке қарай Уэльс мақтары өседі, ал жартастардың астындағы ылғалды жарықтарда сирек кездесетін Уилсонның жұқа жапырақты папоротнигі табады. Батпақты жерлер мақта шөп, саздық орхидея, күн шөлмегі және батпақты асфоделге толы. Жақсы кеуекті тау беткейлерінде қаражидек, линг, қоңыраулы егілген шөп және тік жапырақты сүрегі бар, ал шыңның қырларында жатқан ергежейлі ителгілер, саздар, мүктер мен лишайниктер өседі. 2013 жылғы көктеміндегі қатты қар салдарынан олардың саны күрт азайды.