Кіріспе

Неасден – Англияның солтүстік-батысындағы қала маңындағы аудан. Ол Лондонның Брент округінің шамамен орталығында орналасқан және NW2 (Криклвуд) және NW10 (Уиллсден) пошта аймақтарында жатыр. Неасден Уэмбли стадионына, Уэльс арпасына және Гладстон паркіне жақын. Су қоймасы мен Брент өзені оның Кингсбери және Уэмблимен шекарасын белгілейді, ал Гладстон паркі мен Даддинг Хилл теміржол желісі тиісінше Доллис Хилл және Черч-Эндтен бөліп тұрады. A406 Солтүстік айналма жолы Неасденнің ортасынан өтеді; батысында Неасден метро депосы, Брент Парк сауда аймағы және Сент-Рафаэль тұрғын алабы орналасқан, ал шығысында Неасден метро станциясы, үлкен Неасден ғибадатханасы және бұрынғы Неасден электр станциясы бар. Бұл аймақ Боб Марли Ямайкадан көшіп келгеннен кейін тұрған жерімен танымал; ол «The Circle» көшесіндегі үйінде тұрды, ал 2012 жылы сол үйге естелік тақта орнатылды.

Атауы

Бұл аймақ 939 жылы Неасдун деп тіркелген, ал атауы ежелгі ағылшын тіліндегі nēos = 'мұрын' және dūn = 'төбе' сөздерінен шыққан. Бұл 'мұрын пішіндес төбе' деген мағынаны білдіреді, бұл аймақтың айқын көрінетін ерекшелігіне сілтеме жасайды. 1750 жылы ол Нейдсден деп аталған, ал қазіргі правописание кейінірек пайда болды.

Ауыл ретінде

Неасден – Доллис төбесінің батыс жағындағы ауылдық кеңістік болатын. Жердің иесі Сент-Пол соборы еді. Орта ғасырларда ауыл қазіргі Неасден айналымының орнындағы жасыл алаң төңірегіндегі бірнеше шағын ғимараттардан тұрды. 15-17 ғасырларда Робертс отбасы аймақтағы негізгі жер иелері болды. Томас Робертс Генрих VIII тұсында Неасден үйін (қазіргі Клиффорд соты орнында) салды. 1651 жылы сэр Уильям Робертс шіркеудің тартып алынған жерлерін сатып алды. Жаңарудан кейін егістіктер шіркеуге қайтарылды, бірақ Робертс отбасына жалға берілді. Сэр Уильям Неасден үйін жақсартты, 1664 жылға қарай ол Уилсден ауданындағы ең ірі үйлердің біріне айналды. 18 ғасырда Николл отбасы Робертс отбасынан Неасдендегі басты отбасы ретінде орын алды. 19 ғасырда Корольдік монета қорының фермерлері мен ақша соққыштары Неасден үйіне және аймақтағы көптеген жерлерге толық ие болды. 1823 жылы жабылу толыққаннан кейін Неасден тек "зейнеткерлік ауылдан" аспады. Сол кезде алты коттедж, төрт үлкен үй немесе ферма, қонақ үй және темір ұстаханасы жасыл алаң төңірегіне топталған. Тұрғын үйлердің ішінде лондондық заңгер Джеймс Холл сатып алған The Grove және Холлдың The Grange деп аталатын үйге айналдырған бұрынғы шаруашылық ғимараты бар еді. Уэльс Харп суқоймасы 1835 жылы аяқталды, бірақ 1841 жылы бұзылып, қаза болды. Брент өзенін бөгеттеу көптеген егістік пен шалғынды жерлерді су астына қырып, ландшафтқа күрт әсер етті. 1850 жылдардың басында Неасденде шамамен 110 адам тұрды. 19 ғасырдың екінші жартысында Лондонның өсуіне байланысты Лондон қаласында көлік үшін жылқыға деген сұраныс күрт өсті. Неасден фермалары қалаға жылқы өсірумен және жеткізумен айналысты. Қаладағы жұмыс жылқылар үшін тыңшылықты және денсаулыққа зиянды болды, сондықтан 1886 жылы RSPCA Садбери мен Неасденде жылқыларға демалыс үйін құру үшін комитет құрды, онда қала жылқыларына шағын ақы төлеп, бірнеше апта бойы ашық алаңда жаюға рұқсат берілді. Неасден арқылы өтетін алғашқы теміржол (Хендон-Актон және Бедфорд-Сент-Панкрас) 1868 жылдың қазанында жүк тасымалы үшін ашылды, одан кейін жолаушылар тасымалы басталды. 1875 жылы аймақтағы алғашқы станция – Даддинг Хилл ашылды, ал көп ұзамай Метрополитен теміржолы Неасден арқылы кеңейтілді. Неасден станциясы 1880 жылы Неасден жолында ашылды. Бастапқыда теміржолшылар үшін жаңа тұрғын үйлер салынды (әсіресе Village Way төңірегінде), барлық көшелер Букингемширдегі Метрополитен теміржол станцияларының атымен аталады. Бұл көшелер бүгінгі күнге дейін сақталған, олар Куинтон көшесі және Верни көшесі, содан кейін 1900 жылдары Айлсбери көшесі пайда болды. 1883 жылы ауылда Англикан миссионерлік шіркеуі – Сент-Сэвиор құрылды. Оның діни қызметкері, пастор Джеймс Миллс, 19 ғасырдың соңында Неасденде маңызды және танымал тұлғаға айналды. 1885 жылы Миллс Сент-Эндрю, Кингсбериді иеленді және аймақтың халқының өсуіне байланысты құрылған жаңа приходтың – Неасден кум Кингсберидің викары болды. Миллс келгенге дейін Неасдендегі жалғыз спорттық нысандар екі түлкі иті болды, олардың екеуі де 1857 жылы таратылды. Миллс Неасден крикет клубының негізін қалаушы президенті болды және музыкалық қоғамдарды қолдады. 1893 жылы Неасден үйінде гольф клубы құрылды, бірақ оның мүшелерінің тек 10% Неасденнен келді. 1890 жылдары ауылдық атмосфераны құруға саналы күш-жігер жұмсалды. Осы уақытта Spotted Dog жергілікті тұрғындар үшін әлеуметтік орталыққа айналды. 1891 жылы Неасденде 930 адам тұрды, олардың жартысы ауылда тұрды. Ауыл батыста орналасқанына қарамастан, Лондон бөлігі ең жылдам өсті. 1893 жылы Ұлы Орталық теміржолы өз негізгі желісін Нотингхемнен Метрополитенмен қосуға рұқсат алды. Пойыздар Метрополитен жолымен немесе қатар жүріп Мэрилебондағы терминалға жетті (қазіргі Чилтерн магистралі). Ұлы Орталық Неасденде желінің оңтүстігінде депо құрып, жұмысшыларға үйлер салдырды (Грешем және Вудхейс жолдары). Ұлы Орталық ауылы "өзінің жеке мектебі мен жеке дүкені, Солтүстік-Батыс Лондон кооперативтік қоғамының №1 филиалы бар" "өте оқшауланған және өзін-өзі қамтитын қауымдастық" болды. Қазір ол табиғат қорғау аймағының бір бөлігі болып табылады. Екі теміржол стансасы арасында спорттық бәсекелестік болды, әр Ұлы жұма күні футбол матчы өткізілді. 1930 жылдары екі теміржолда 1000-нан астам адам жұмыс істеді. Неасден ауруханасы 1894 жылы салынды және 1986 жылы жабылды.

ХХ ғасырдың басында

Темір жолдардан басқа, Неасден Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ауыл шаруашылығымен көзге түсті. 1911 жылы Неасден халқы 2074 адамға жетті. 1913 жылы Черч-Эндтегі жеңіл өнеркәсіп Неасден-Лейн бойымен станцияға дейін тарады. 1920 жылдары Лондонды айналатын маңызды магистральдық жол – Солтүстік айналма жолының салынуы дамудың жаңа толқынын әкелді; ол 1922–23 жылдары ашылды. 1924–25 жылдардағы Британ империясының көрмесі жолдарды жақсартуға және жаңа автобус бағдарларын енгізуге себеп болды. Солтүстік айналма жолымен бірге, ол Неасденде жаңа тұрғын үйлер салуға жол ашты. 1930 жылы Неасден үйінің бір бөлігі бұзылды. Неасдендегі соңғы ферма (The Rise, Elm Way және Vicarage Way аумағында) 1935 жылы құрылыспен жабылған. Ритц кинотеатры 1935 жылы, ал Неасден сауда галереясы 1936 жылы ашылды және бұл аймақтағы ең заманауи деп есептелді. Осы кезеңде Неасденнің барлық ескі үйлері, Грандтан басқа, бұзылды, ал «Пятнистый пес» (Spotted Dog) ғимараты сәнді Тюдор стилінде қайта салынды. Аймақтың оңтүстігінде өнеркәсіп ошақтары пайда болды, ал 1949 жылы Неасден халқы 13 000-нан асты.

Екінші дүниежүзілік соғыс және соғыстан кейінгі кезең

Пошта кеңсесінің ғылыми-зерттеу станциясы жақын жердегі Доллис Хиллде орналасқан. Онда әлемдегі алғашқы компьютерлердің бірі – Colossus компьютерлері 1943-1944 жылдары салынды, ал оның астында 1939 жылы Paddock соғыс уақытындағы кабинеттері құрылды. 1945 жылы Уилсден муниципалитеті Солтүстік айналма жолының жанында уақытша жиналмалы үйлер салу үшін жер сатып алды. Екі учаске болды: біреуі газ фабрикасының қасында салынған Ascot Park, екіншісі The Pantiles пабының екі жағында (қазір ол McDonald's мейрамханасына айналдырылған). Көптеген жиналмалы үйлер 1950 жылдардың соңына дейін бұзылды. Неасденнің соғыстан кейінгі тарихы – тұрақты құлдырау. Жергілікті көлік қадаусыздары Солтүстік айналма жолында Неасденді екіге бөлетін және жаяу жүргіншілерге сауда орталығына қол жеткізуді қиындататын жер асты жолының салынуын қажет етті. 1970 жылдардағы өнеркәсіптің төмендеуі де аймақтың құлдырауына себеп болды. Дегенмен, Неасден аман қалды, көбінесе жергілікті экономиканы қолдап тұратын жандағы иммигранттар қауымдастығының арқасында. Неасден депосы Лондон метрополитенінің Metropolitan желісі үшін негізгі сақтау және күтім депосы болып табылады (сонымен қатар Jubilee желісінің пойыздары да пайдаланады); ол Лондон метрополитенінің ең ірі депосы және осылайша маңызды жергілікті жұмыс беруші. Metropolitan теміржолына қуат беру үшін салынған Неасден электр станциясы 1968 жылы жабылып, бұзылды. Соғыстан кейін Солтүстік айналма жолының батысында және Брент өзені мен Уэмблидің шығысында St Raphael's тұрғын үй кешені салынды. 1978 жылы Tesco Неасденнің Брент Парк сауда аймағында Солтүстік айналма жолының жанындағы жерді сатып алды. Муниципалитет кеңесі жергілікті саудагерлерге қауіп тудыратындықтан гипермаркет салуға қарсылық білдірді. Гипермаркет 1985 жылы ашылды, ал Tesco оны Лондонның ең ірі азық-түлік дүкені деп атады. Бүгінгі күні ол Tesco Extra Wembley ретінде жұмыс істейді. 1988 жылы IKEA Брент Парк сауда аймағында, ескі Ascot газ су жылытқыш фабрикасының орнында Ұлыбританиядағы екінші дүкенін ашты.

Қазіргі заманғы тарих

Неасден-лейндегі Гранж тавернасы (бұрынғы атауы – The Old Spotted Dog) 1990-шы жылдары жабылды және пәтерлер үйі салынған үшін қиратылды, бұл жерде шамамен екі ғасыр бойы тұрған мейрамхананың тарихы аяқталды. Солтүстік айналма жолында орналасқан тағы бір ескі паб, The Pantiles, тағы бір McDonald’s мейрамханасына айналдырылды. Швециялық жиһаз сатушы IKEA 1988 жылы Неасденде Ұлыбританиядағы екінші дүкенін ашты. 1993 жылдың 14 шілдесінде MI5 терроризмге қарсы операциясы кезінде Крест-роудтағы көлігінде 20 фунт салмақтағы бомбасы бар Уақытша ИРА мүшесі тұтқындалды. Бұл оқиға Стейплс бұрышындағы жарылыстан бір жылдан астам соң болды, ол 500 ярдтан астам қашықтықтағы қиылысты қиратқан еді. 1995 жылы Неасден Үндістаннан тыс ең ірі индуист ғибадатханасына – Неасден ғибадатханасына айналды. Неасден-Лейн-Норт аймағында біраз уақыт бойы "Пресс-роуд-Крю" деп аталатын жергілікті топтың қорқынышы болды, олар пышақтармен қаруланған, есірткі сатқан және вандализм жасаған. 2003 жылы жеті мүшесі ұсталып, олар белсенді болған көшелерде, соның ішінде Уэмбли паркіндегі Чалхилл иелігінде антиәлеуметтік мінез-құлыққа байланысты тыйым салынды, бұл сол кездегі Ұлыбританиядағы ең үлкен (аумағы бойынша) шектеу болды. 2004 жылы кеңес тарапынан сауда орталығы ауданы жағдайды жақсарту мақсатында ішінара қайта жаңартылды. Брент халқына арналған қоғамдық мұражайы бар Гранж ғимараты 2005 жылы кеңес тарапынан жабылды. Қазіргі кезде ғимарат Неасден айналма жолында орналасқан, сол атаумен мейрамхана болып жұмыс істейді. 2004 жылғы қайта құру жергілікті бизнес үшін ұнамсыз болды, себебі ол тұрақтардың орналасуын өзгертті, соның салдарынан клиенттер мен жергілікті сауда қайта құрудың тұрақ шектеулеріне байланысты өтуге мәжбүр болды. 2018 жылы жазушы Николас Лезард Неасденді "үлкен жолдың [Солтүстік айналма жолы] бір аймақты қалай кесіп, тұншықтыратынының көрнекті мысалы" деп атады.

Саясат

Неасден Ұлыбритания парламенті Брент Орталық сайлау округінің құрамында, қазіргі уақытта оған Доун Батлер депутаты (Еңбекші партия) өкілдік етеді. Неасденнің теміржол жолының солтүстігіндегі бөлігі Уэльс Харп аймағында, ал оңтүстігіндегі бөлігі Стоунбридж аймағында орналасқан.

Құбыр

Неасден станциясы – Юбилей желісінде орналасқан және Долис Хилл станциясын есептемегенде, өте кең географиялық аймақтағы жалғыз теміржол станциясы. Сент-Рафаэль ықшам ауданының оңтүстік жағы Стоунбридж Парк станциясына жақын, ал Неасденнің солтүстік жағы (Стейплс Корнер маңында) Хендон станциясына шамалы жақын. 2020-жылдардың басында Брент Крос Вест станциясы ашылады, ол Неасден үшін ең жақын Темзлинк станциясы болып Хендонды алмастырады.